Αλέξανδρος Αδαμόπουλος: Οι δύο Μαργαρίτες

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

Οι δύο Μαργαρίτες

Μαργαρίτα Λυμπεράκη (1919-2001), Μαργαρίτα Καραπάνου (1946-2008)· στο σπίτι τους στην Αθήνα, στη Δεξαμενή κοντά. Συγγραφείς και οι δύο. Μαμά και κόρη, η μέρα με τη νύχτα. Ακριβώς είκοσι χρόνια πριν: Το καλοκαίρι τού 1999..

Τη Μαργαρίτα Λυμπεράκη, την είχα γνωρίσει πρώτη φορά το φθινόπωρο τού 1992, στο Εθνικό Θέατρο, στις πρόβες τού έργου της «Ζωή Πορφυρογέννητη», που θα έκανε πρεμιέρα τέλη Οκτωβρίου. Τις πρόβες εκείνες τις παρακολουθούσα με τη μεγαλύτερη ευσυνειδησία, κάθε μέρα μαζί της, καθώς ήμουν το νεότερο μέλος τότε, τού Διοικητικού Συμβουλίου τού Εθνικού. Δημιουργήθηκε ένα καλό κλίμα ανάμεσά μας, γρήγορα με συμπάθησε, κι εγώ κάποια στιγμή βρήκα την ευκαιρία να τής χαρίσω το βιβλίο μου «Δώδεκα και ένα ψέματα», που είχε μόλις εκδοθεί.

Το ίδιο κιόλας απόγευμα με πήρε στο τηλέφωνο, μια εντελώς άγνωστή μου κυρία, με πολύ χαρούμενη, δυνατή φωνή, που τραύλιζε λιγάκι: Η άλλη Μαργαρίτα. Η κόρη, λέει, τής Μαργαρίτας που είχα γνωρίσει. Με πήρε για να μού πει πόσο πολύ τής άρεσαν τα «Δώδεκα και ένα ψέματα» που χάρισα στη μαμά της το πρωί: Τόσο πολύ τής άρεσαν, που ήθελε οπωσδήποτε να συναντηθούμε, να γνωριστούμε και να μού πει για ένα άρθρο που σκέφτηκε να γράψει στο ΒΗΜΑ, για το βιβλίο μου. Το συντομότερο. Και τώρα ακόμη, αν γίνεται· γιατί όχι; «Έλα, έλα τώρα!» φώναζε από μέσα η άλλη Μαργαρίτα· η Μαργαρίτα πού ήξερα. Η μαμά Μαργαρίτα. Η μαμά τής Μαργαρίτας που μού μιλούσε τώρα: «Αλήθεια· είμαστε τόσο γείτονες. Έλα τώρα! » φώναζε συνέχεια. Και πήγα έτσι· εντελώς απρογραμμάτιστα. Ήμασταν πράγματι πολύ γείτονες. Τα σπίτια μας πρέπει ν’ απείχαν μεταξύ τους κάπου διακόσια, τριακόσια μέτρα. Μού άνοιξε, αδύνατη σα χαραμάδα, η μαμά Μαργαρίτα και δυο βήματα πίσω, τροφαντή, φρέσκια σα φράπα τσουπωτή, η κόρη Μαργαρίτα· κοιτώντας ερευνητικά με τις φοβερές ματάρες της. Περιχαρείς και οι δύο. Και τότε μόνο συνειδητοποίησα, ξεκάθαρα, για πρώτη μου φορά, πως η Μαργαρίτα Λυμπεράκη ήταν η μητέρα τής Μαργαρίτας Καραπάνου. «Από ’δω και μπρος, εμένα θα με λες Ρίτα…» μού είπε η μαμά. «Κι εμένα Μαργαρίτα…» μού είπε η κόρη.

Μια κοινωνική γνωριμία που ξεκινάει έτσι άμεσα, με τόσο θετικές προϋποθέσεις σε κάθε τομέα, φυσικό είναι να βάζει σωστές βάσεις για μια ουσιαστική, φιλική ανθρώπινη σχέση. Έτσι κι έγινε: Για δέκα χρόνια αυτές οι δύο Μαργαρίτες, με διαφορετικό τρόπο η κάθε μια, ήσαν σχεδόν κάθε μέρα στη ζωή μου· ανυπόκριτα, αληθινά, δίχως κανένα μύθο, ούτε κανένα φτιασίδι.

Απ’ τη μια μεριά, η Λυμπεράκη: Με τη σιγουριά τής καταξιωμένης, τής κλασικής συγγραφέως -ποιος δεν ξέρει για ‘Τα ψάθινα καπέλα’; Με τον αέρα τής μποέμ τύπισσας που έχει φάει τη ζωή με το κουτάλι, στο μεταπολεμικό Παρίσι. Πολύ μεγάλα ονόματα πέφτανε βροχή κάθε τόσο· μάλλον όμως για να εντυπωσιάσουν παρά για να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό στην κουβέντα… Κι απ’ την άλλη η Καραπάνου: Αληθινή στόφα δημιουργού. Πραγματική συγγραφέας, με δαιμόνιο ταλέντο, που όμως δεν κατάφερε να κόψει ποτέ τον ομφάλιο λώρο, ούτε να κάνει τη μάνα της να την αγαπήσει· όσες γαλιφιές κι αν έκανε, όσες κρίσεις και αν πάθαινε. Μια φονική σχέση ανάμεσά τους, που αφού μ’ αυτήν στήθηκε αρχικά η κοινή ζωή τους στα πρώτα χρόνια, δεν ήταν δυνατό πια ν’ αλλάξει. Ούτε καφέ δεν μπορούσαν ν’ αγοράσουν στον Μισεγιάννη χωρίς να μαλώνουν! Το γεγονός μάλιστα πως δεν είχαν κανένα οικονομικό πρόβλημα και ανήκαν στην λεγόμενη ‘άρχουσα’ τάξη -εκεί, απ’ όπου αρχίζει να βρωμάει το ψάρι- αντί να λύνει τα προβλήματά τους, δυστυχώς τα επέτεινε και συσσώρευε ακόμη περισσότερα.

Σαν χαρακτήρες γενικά, σαν άτομα, ήσαν κυριολεκτικά η μέρα με τη νύχτα· ζώντας σε μια σχέση αρμονικά ασφυκτική απ’ την οποία καμιά τους δεν μπορούσε, ούτε και ήθελε πια να ξεφύγει. Ακριβώς σαν το σπίτι τους· που ήταν ένα ωραίο μεγάλο διαμέρισμα διαιρεμένο στα δύο, όπου υποτίθεται πως ζούσε καθεμιά τη ζωή της, στη δική της μεριά. Στην πραγματικότητα όμως εξασφάλιζε απλώς τον απόλυτο έλεγχο τής μαμάς πάνω στη ζωή τής κόρης· ακόμα και μετά τα πενήντα της…

Μια μαμά που ενώ δεν υπήρξε ποτέ ‘μαμά’ στα νιάτα της· τώρα στα ογδόντα της, φρόντιζε κι έκλεινε η ίδια τα ραντεβού με τους ψυχιάτρους για τη ‘μικρή’ και πρόσεχε να παίρνει όλα της τα φάρμακα -που την έκαναν πίτα. Και μια κόρη, με πολύ έντονη προσωπικότητα, επαναστατική ίσως, που ενώ δε σήκωνε μύγα στο σπαθί της, μπροστά στη μαμά της γινόταν ένα δεκάχρονο κοριτσάκι…

Άρα· μια ζωή εντελώς αρρωστημένη, από την οποία η κόρη, το κατ’ εξοχήν θύμα, δεν ξέφυγε ποτέ, παρ’ όλη την ηρωική προσπάθεια που έκανε τότε: Εκείνες τις μέρες. Ακριβώς εκείνες τις στιγμές που με κοιτά, γελώντας πονηρά, φορώντας τα γυαλιά μου, στη φωτογραφία: Το καλοκαίρι τού 1999. Τότε που, μεταφράζοντας η ίδια στα γαλλικά τα «Δώδεκα και ένα ψέματα» μου, είχε αποφασίσει να μιλήσει ανοιχτά για την αρρώστια της, γράφοντας ταυτόχρονα και το «Ναι», που τελικά, αν και δεν ήθελα να γίνει έτσι, μού αφιέρωσε. Ελπίζοντας ίσως πως έτσι θα γιατρευτεί κι αυτή· όπως γιατρεύεται και η ηρωίδα της η Λώρα. Φευ… Τρομερό καλοκαίρι! Πάνε ακριβώς είκοσι χρόνια από τότε· αν είναι δυνατόν…

©Αλέξανδρος Αδαμόπουλος

ΤΑ ΝΕΑ, 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2019

The following two tabs change content below.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Αλέξανδρος Αδαμόπουλος (1953) σπούδασε Νομική, σκηνοθεσία και κλασική κιθάρα στην Αθήνα, και παρακολούθησε μεταπτυχιακά Sociologie Politique στη Σορβόννη: (Paris II.) ΕΡΓΑ ΤΟΥ: -‘Δώδεκα και ένα ψέματα’, διηγήματα (Ίκαρος 1991, Άγρα 2009) -‘Ψέματα πάλι’, διηγήματα (Άγρα 1999). -‘Ο Σιμιγδαλένιος’, θέατρο - ποίηση (Εστία 1993. 13η έκδοση.) -‘Αυτό’, διήγημα (στη συλλογή ‘Χάριν παιδιάς’, Ίκαρος 2001). -‘Οι Δαιμονισμένοι’, λιμπρέτο για όπερα: Συμπαραγωγή British Council - Εθνική Λυρική Σκηνή (Αθήνα 2001) -‘Δεν παίζουνε με την αγάπη’, θεατρικό Alfred de Musset, μετάφραση (Εστία 2003) -‘Ο θείος Όσβαλντ’, μυθιστόρημα Rohald Dahl, μετάφραση (Άγρα 2004) -‘Διαθήκη’, Auguste Rodin, μετάφραση (Άγρα 2005) -‘Η Δύναμις τού σκότους’, θεατρικό Leon Tolstoy, μετάφραση (Ροές 2007) -‘Το τσιγάρο και η γιόγκα’ Ηθιστόρημα (Άγρα 2008) -‘Οχιναιλέγοντας’, θέατρο - ποίηση (Ίκαρος 2011). -‘Ο κύκλος που δεν κλείνει’, πολιτικό αφήγημα (Ίκαρος 2013) -‘Ίναχος, ο γιος του Ωκεανού’, χοροθέατρο για παιδιά (2η έκδοση. Κάκτος, 2017) -‘Τα όχι τού ΝΑΙ’ μικρό χρονικό μιας άρνησης, (Εκδόσεις Οδός Πανός 2019)

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή