«Αν φύγω, θα γίνω γελοίος». Στον Στάικο Σταϊκόπουλο, τον ελευθερωτή του Παλαμηδίου

by ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ
  • Γράφει ο ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ   

Την επομένη των Ιμίων, Ιανουάριο του ΄96, κατευθύνθηκα, ώρα απογευματινή, στο Ωδείο, όπου εργαζόμουν. Λίγο πριν ξεκινήσει το μάθημα, στο γραφείο του συναδέλφου και ιδιοκτήτη, η συζήτηση ήταν –τι άλλο- για τα γεγονότα της περασμένης νύχτας. Ανοιχτό ακόμη το θέμα της επιστράτευσης. Μεταξύ αστείου και σοβαρού, τον ρωτάω:

« Πού παρουσιάζεσαι;»

Κι εκείνος, μια ακόμη ρουφηξιά απ΄ το τσιγάρο, η πολυθρόνα γέρνει προς τα πίσω και η απάντησή του απλή και ξεκάθαρη:

«Σιγά μη πάω να σκοτωθώ για έναν βράχο χαμένο στο πουθενά!»

Έμεινα άφωνος. Ένα κομμάτι της ψυχής μου εξανέστη. Κι ένα άλλο, σχεδόν υποκλίθηκε σε μια άλλη, νέα λογική από αυτήν που ανατράφηκα, λογική τετράγωνη, ξεκάθαρη κι ατράνταχτη: Αξίζουν κάποιοι βράχοι μια, έστω μια μόνο ζωή;                                                                                                                Αποτέλεσμα εικόνας για Ίμια

Αυτά θυμήθηκα, ατενίζοντας το Παλαμήδι, συνοδεύοντας πρόσφατα μαθητές μου στο μαγικό Ναύπλιο. Και βλέποντάς το, θυμήθηκα τον λεβέντη τον Στάικο Σταϊκόπουλο, που πριν 197 απελευθέρωσε το κάστρο, 29 Νοεμβρίου του 1822[1].

Πολύ πριν φανεί το Παλαμήδι, τα μάτια μου ζητήσανε τα βράχια του. κι όταν έφτασα, βρέθηκα ν΄ ατενίζω τα βράχια του και σχεδόν να τα ρωτώ:

«Βρε σεις, αξίζετε έστω και μια μονάχα ανθρώπινη ζωή;»

Και δε θα το πιστέψετε. Λες και σκύψανε και με ύφος σοβαρό, σα να ρώτησαν:

«Εσύ ποιος είσαι που ρωτάς;»

Αιφνιδιάστηκα. Τι να τους πω; Μου ήρθανε πολλά. Μα μόνον ένα έφτασε στη γλώσσα μου:

«Ένας απλός άνθρωπος είμαι».

Κι αυτά, σα να βρήκανε πάλι την κορμοστασιά τους ξαναϋψώθηκαν και σοβαρά μ’ αποχαιρέτησαν:

«Ε, τότε, άμε στο καλό. Εμείς μιλάμε μόνο σε ήρωες».

Να πω την αλήθεια, πικράθηκα.

Δεν είναι πως τα βράχια εκεί πάνω μέτρησαν τον ηρωισμό μου.  Είναι πως μέτρησαν και την ματαιότητα των πραγμάτων μας. Την προσωρινότητά μας στη ζωή, αλλά και στη μνήμη των ανθρώπων. Κι από την άλλη, κοντεύουμε τα διακόσια χρόνια κι ακόμη θυμόμαστε ένα αγρίμι από τη Ζάτουνα, έναν αναλφάβητο, έναν άξεστο μα μαζί και άπειρα τρυφερό και ευαίσθητο άνθρωπο, τόσο ευαίσθητο, που δεν τον νίκησαν βόλια τυράννου αλλά τον γονατίσανε χέρια αδερφικά: Τον Στάικο Σταϊκόπουλο

Και μη μου πείτε, πως οι ήρωες είναι αθάνατοι! Γιατί θα σας ρωτήσω και για μένα. Θα σας ρωτήσω και για σας. Γιατί όχι κι εμείς ήρωες αθάνατοι; Γιατί να μη μας καταδέχονται και μας οι πολεμίστρες του κάστρου; Τελικά, τι κάνει κάποιον ήρωα; Η μοίρα; Τα γονίδια; Η τύχη; Οι περιστάσεις; Τι;

Τελικά, το βλέπω: Ήρωας είναι κατ΄ αρχήν αυτός που ορθώνει ανάστημα στο ρεύμα. Απλά, χωρίς πολλά λόγια, ο ήρωας βάζει κόντρα στη ροή.  Βέβαια, όπως η Παλαιά Διαθήκη γνώρισε προφήτες και ψευδοπροφήτες, έτσι και η ιστορία γνώρισε ήρωες και ψευτοήρωες. Και πάντα ίδια τα κριτήρια διάκρισης μεταξύ τους: Η συνέπεια και η αντοχή.

Μόνο που για ν΄ αντέξεις στη δύναμη του ποταμού που κατεβαίνει, πρέπει κάπου στέρεα να πατάς. Αλλιώς το ρεύμα δε νικιέται. Κι αυτό το «κάπου» είναι η πίστη. Μόνο για μια στιγμή θα σας πάω στο άγιο Ευαγγέλιο να σας θυμίσω:

«Πίστη εστίν ελπιζομένων υπόστασις, πραγμάτων έλεγχος ου βλεπομένων»

Για σκεφτείτε το λιγάκι:

Όποιος πιστεύει, πρώτ΄ απ΄ όλα δεν είναι ευχαριστημένος μ΄ αυτό που ζει. Γι΄  αυτό ελπίζει πως τα πράγματα θ΄ αλλάξουν. Μετά, γαντζώνεται από κείνα, που τα πήλινα μάτια μας δεν μπορούν να δουν. Αλλά του αποστόλου  Παύλου τον ορισμό τον συμπληρώνει ο άλλος απόστολος, ο Ιάκωβος:

«Πίστη χωρίς έργα, είναι πίστη νεκρή»

Κι εδώ, εδώ ακριβώς, ξεχωρίζουνε οι ήρωες απ΄ τους κοινούς ανθρώπους. Στην πράξη.

Πριν 190 χρόνια, τα χώματα αυτά, που σήμερα ψάχνουν μια ρωγμή στην άσφαλτο και στα τσιμέντα ν΄ ανασάνουν, διψούσαν λεφτεριά. Κάτω απ΄ τα χώματα αυτά κοιμούνται κορμιά που ποτίστηκαν από όνειρα κι  ελπίδες. Και κάποιο λίγοι, λες και σαν μαύρες τρύπες του σύμπαντος, πανίσχυρες κι αυτές αλλά ολόφωτες, μαγνήτισαν τα όνειρα και τους καημούς μίας ολόκληρης γενιάς, στάθηκαν όρθιοι μπροστά και βάλθηκαν να δώσουν στα αόρατα μορφή.

«Νάτοι, τους βρήκαμε», θα πείτε. «Νάτοι οι ήρωες που γυρεύαμε»

Ε, λοιπόν όχι! Δεν είναι αυτοί. Γιατί, απ΄ αυτούς τους λίγους, κάποιο λιγότεροι, με του Σταϊκόπουλου την κοψιά, ξεχωρίζουν, γιατί μένουν όρθιοι και δίνουν τη μάχη τη μεγάλη μέχρι τέλους.

«Και πόσο κρατάει δηλαδή αυτή η μάχη;» θα με ρωτήσετε.

Μέχρι ο Θάνατος να σφαλίξει τα ματιά.

«Μα», θα μου ξαναπείτε, «πόσο να κράτησαν οι μάχες για να παρθεί το Ανάπλι, οι μάχες με τους Τούρκους στον κάμπο, οι πολιορκίες και τα γιουρούσια Κάποιες ώρες; Κάποιες μέρες; Πόσο καιρό χρειάζεται να γίνει κάποιος ήρωας;»

Αποτέλεσμα εικόνας για Στάικος Σταϊκόπουλος

Αχ, αδελφοί μου, μόλις τώρα πάμε ν΄ ακουμπήσουμε τη μεγάλη ευλογία και τη μεγάλη κατάρα του γένους μας. Δεν μας έλειψαν τα μεγάλα κατορθώματα. Ούτε οι νικηφόρες μάχες στον πόλεμο. Καλά τα πήγαμε στον πόλεμο. Στην ειρήνη μάς ματιάξανε. Μας έλειψε η συνέπεια, η συνέχεια και πάνω απ΄ όλα η γνώση ενός μεγάλου λάθους μας. Πιο να ΄ναι αυτό; Να σας το πω: Νομίσαμε πως για εχθρός στέκεται πάντα ένας Αγαρηνός, ένας Μακαρονάς στην Πίνδο ή μια διεθνής Συνωμοσία που πλέκεται για να μας καταλύσει. Όμως;;;; Ξεχάσαμε τα θεριά που φωλιάζουν στην ψυχή μας. Κι ας αξιωθήκαμε απ΄ το Θεό να έχουμε την πίστη την Ορθόδοξη, πιο δυνατή κι αμόλευτη από των εκπροσώπων της τα λάθη,  να μας θυμίζει πως, κι αν κάποτε τα κάστρα κερδίζονται, η μάχη με τα πάθη μας δεν έχει τελειωμό. Και είναι αυτά τα πάθη που κάνανε ακόμη και δοξασμένους οπλαρχηγούς να μαλλιοτράβιουνται σαν ελαφρές κυράδες για το καλύτερο σπίτι, όταν οι Τούρκοι άδειασαν το Ανάπλι, από τη μέρα κιόλας εκείνη, ανήμερα του αγίου Ανδρέα, του Αποστόλου της ανδρείας, που με ένα πανούργο τέχνασμα, χωρίς ούτε μια μπαταριά, το Παλαμήδι λεφτερώθηκε. Έγινε έτσι το Παλαμήδι σύμβολο νίκης. Έμελλε όμως η πόλη του, το Ναύπλιο, να γίνει σύμβολο ήττας, όχι στα μετερίζια με τους αλλόθρησκους, αλλά στα μετερίζια με τα πάθη τη φυλής. Αυτά τα πάθη, που πληγώσανε βαθιά την πατρίδα, τόσο βαθιά όσο το βόλι στο κορμί του Κυβερνήτη, στον Άη Σπυρίδωνα απ΄ έξω, τότε που η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη να ακολουθήσει τον Καποδίστρια στη μάχη με τη διχόνοια.

Λοιπόν, τι κάνει κάποιον αληθινό ήρωα;

Αφήστε με να σας μεταφέρω έναν διάλογο, όχι διακοσίων μα 2.500 χιλιάδων χρόνων:

Ήμαστε στην Αθήνα, τρεις μέρες πριν ο Σωκράτης πιει το κώνειο. Ο φίλος του ο Κριτίας, γέρος κι  αυτός, τον εκλιπαρεί να δραπετεύσει. Ο Σωκράτης παρηγορεί, εξηγεί, αναλύει και τεκμηριώνει. Μα ο Κριτίας δεν πείθεται. Ώσπου στο τέλος, ο Σωκράτης καταθέτει το μέγιστο και τελικό επιχείρημα:

«Μα αν φύγω τώρα», του λέει, «θα γίνω γελοίος».

Έτσι, κατά λέξιν: Αν φύγω, θα γίνω γελοίος.

Κρατείστε αυτή τη φράση και ακολουθείστε με σ΄ ένα άλλο ταξίδι. Είναι η ώρα που ο Σταϊκούλης σταυροκοπιέται και σαλτάρει στη τάπια, τη Γιουρούς. Και μετά στην Ταβίλ, και στην Καρά, και στην Τσιδάρ. Κοιτάξτε τον. Δεν είναι εξωγήινος, δεν είναι η εξαίρεση. Τα όνειρά του είναι τα όνειρα της γενιάς του, τα όνειρα του προπάππου του και του παππού του και του πατέρα του, του αδελφού του τού Κωνσταντή που μια νυχτιά ξέκανε τον δράκο τον Μεχμέτ στην Ταβέρνα της Ζάτουνας. Οι ελπίδες του είναι οι ελπίδες όλων, μπροστά του ο θάνατος. Μιλάμε εύκολα για τον θάνατο των άλλων. Έχετε συναντήσει θάνατο; Σας σημάδεψε ποτέ ένα όπλο; Ένα ΜΠΑΜ και τέλος. Τέλος όλα. Φοβήθηκε; Μπορεί να μη φοβήθηκε; Άνθρωπος είναι. Ένας από μας. Να τον ρωτήσω, θά ΄θελα:

«Γιατί δεν κάνεις πίσω;»

Θά ΄θελα απ΄ το στόμα του να μιλήσει ο Σωκράτης, ο πρόγονός του, όχι πρόγονος αίματος μα πρόγονος καρδιάς και νου και πράξης:

«Μ΄ αν κάνω πίσω, θα γίνω γελοίος»

The following two tabs change content below.
ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ

ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ

Ο Ηλίας Λιαμής γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Οικουμενικό Ινστιτούτο του Bossey. Συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου και άρχισε την εκπόνηση της διδακτορικής του διατριβής. Το 2002 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο πεδίο της Νηπτικής Θεολογίας. Αμέσως μετά έγινες δεκτός ως υποψήφιος διδάκτωρ στο τμήμα Μουσικολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα τις σύγχρονες μουσικοπαιδαγωγικές μεθόδους. Παράλληλα με τις θεολογικές του σπουδές πήρες τα πτυχία πιάνου και ανώτερων θεωρητικών (αρμονίας, αντίστιξης και φούγκας) από το Ελληνικό Ωδείο, ενώ παρακολούθησε μεταπτυχιακά μαθήματα μουσικολογίας και διεύθυνσης χορωδίας και ορχήστρας στην Αγγλία και την Ουγγαρία. Ορίστηκε από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος μέλος της Συνολικής Επιτροπής Εορτασμού του Ιωβηλαίου Έτους (1998), μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων (2003), ενώ από το 2000 είναι μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Χριστιανικής Αγωγής της Νεότητος και Πρόεδρος της Συνοδικής Υποεπιτροπής Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων. Υπό την τελευταία αυτή ιδιότητα, διοργάνωσε πλήθος εκδηλώσεων κα συνεδρίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι πρόεδρος και ιδρυτικός μέλος του Ερευνητικού Ιδρύματος Πολιτισμού και Εκπαίδευσης (Ε.Ι.Π.Ε.) το οποίο εκπονεί ελληνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας. Αποτελεί μόνιμο συνεργάτη του Γραφείου Νεότητας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος, ενώ μετέχει συστηματικά σε Σχολές Γονέων και σεμινάρια επιμόρφωσης κατηχητικών πολλών Ιερών Μητροπόλεων. Διδάσκει επί 25 έτη στην Ελληνογαλλική Σχολή "St Joseph", ως καθηγητής θεολόγος και μουσικός ενώ από το 2000 μέχρι το 2015 κατείχε την θέση του Υποδιευθυντή του Γυμνασίου. Ανέλαβε την αναδιοργάνωση της παιδικής χορωδίας της Σχολής η οποία συμμετείχε σε πλήθος εκδηλώσεων. Είναι συγγραφέας βιβλίων, κατηχητικών βοηθημάτων και θεατρικών παραστάσεων, οι οποίες έχουν παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης", στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά κ.ά. Αρθρογραφεί συστηματικά, ενώ, επί εικοσιπενταετία, είναι και παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών με θέμα την ανάλυση θεμάτων Βιβλικής και Πατερικής Θεολογίας σε σχέση με τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή