Απόστολος Μελαχρινός: Πλάσματα αϋπνίας | Φωτεινή

by Times Newsroom 1
Share this

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΕΛΑΧΡΙΝΟΣ

Πλάσματα αϋπνίας

Από πού αναδύεστε
πρόσωπα, πρόσωπα, πρόσωπα
πίσω ακριβώς από το φράγμα του ύπνου
όταν απλώνω τα χέρια να πιαστώ
στην κόχη ενός ουρανοξύστη
στο παραπέτο μιας γέφυρας
στο χείλος μιας αβύσσου
με τον κίνδυνο στην καρδιά μου
το κενό κάτω απ’ τις φτέρνες μου.
Αλλά πού αναδύεστε τόσες μάσκες
με κινηματογραφική διάταξη
στη σκοτεινή κρεβατοκάμαρα
όταν ο υπερβολικός κόπος της μέρας
των νεύρων η ένταση
ο πανικός της ψυχής
φυγαδεύουν τον ύπνο;

Πρόσωπα γνωστά και όμως άγνωστα
πού σας έχω γνωρίσει;
σε ποια εποχή συμβαδίσαμε σε πορείες;
δε θυμάμαι είτε δε βλέπω με την ιδια όραση
παλιά και καινούργια πρόσωπα, δάσος,
εωσφορικά, πονεμένα, αγγελικά, θεία
καταδικαστικές στυγνές γκριμάτσες
τρυφερά παιδικά χαμόγελα
πεθαμένα από σαράντα χρόνια
της αδελφής μου το φιλντισένιο προφίλ
του πατέρα το σκεπτικό πρόσωπο
γεμάτο πόθο να με αναγνωρίσει
της πρώτης μου δασκάλας το γυμνό κρανίο
που θέλει και τώρα να μου δείξει το σωστό δρόμο
πρόσωπα, πρόσωπα, πρόσωπα
με κοιτούν, μ’ ερευνούν, μ’ εξετάζουν
με ψηλαφίζουν τα δύσπιστά βλέμματά τους
γουρλωμένα τα μάτια τους αμφιβάλλουν
Εσύ;…
Ένα πρόσωπο σαρκάζει
άλλο κλαίει πικρά γιατί γέρασα
άλλο με φτύνει με αηδία
άλλο μ’ επιδοκιμάζει με μορφασμούς
άλλο καγχάζει δίχως ν’ ακούγεται
άλλο μου γνέφει να βιαστώ
κι όλα μ’ εκλιπαρούν
να μη στρίψω το διακόπτη
να μην ανάψω ένα σπίρτο
τα σκοτώνει ένα προς ένα
το φως.

Πούθ’ έρχεστε κάθε άυπνη νυχτα
πώς μπαίνετε πλήθος στην κάμαρά μου
δίχως τον παραμικρό θόρυβο
δίχως να τρίξει η πόρτα
πλάσματα που πεθαίνετε την αυγή;

(“Λαμπρό φθινόπωρο”, 1961)

Φωτεινή

Τότε που την καρδιά μου πόρτα πόρτα μοίραζα
κι αστράφτανε τα λόγια μου και σπαρταρούσαν
σαν ψάρια ζωντανά στο δίχτυ,
τότε που τα περαστικά πουλιά της αλλαξοκαιριάς
περίφοβα απ’ την καταιγίδα
άσυλο ζητιανεύοντας στο τζάμι μου χτυπιόνταν
κι οι φωτομάχοι με παραμονεύαν
τις νύχτες όταν μοίραζα συνθήματα
για την αυγή του κόσμου,
τότε ήταν που μ’ έπιασαν στη Λάρισα
και μ’ οδηγήσαν στο σφαγείο.

Όμως ήταν αργά.
Πια είχα πιεί όλο το φως
με τ’ όνομά μου κύπελλο
κι είχα μεθύσει.

Γι’ αυτό και δεν κατάλαβα
πότε δρασκέλισα το φοβερό το σύνορο
πότε χωρίστηκα
από τον πράσινον ορίζοντα της πεδιάδας.
Τα βλέφαρά μου ήταν κλειστά
και δίχως βάρος ησυχάζαν
σαν δυο κλειστές λευκές τουλίπες.

Μην κλαίτε όσοι γνωρίσατε τα γαλανά μου μάτια
και μη με σφάζετε ξανά
λέγοντας πως εχάσατε τη φιλντισένια σας πυξίδα,
πως μείνατε ολομόναχοι στην τρικυμία…

(“Χίλια σκοτωμένα κορίτσια”, 1963)

 

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΕΛΑΧΡΙΝΟΣ (1880-1952). Ο Απόστολος Μελαχρινός του Νικόλαου και της Καλλιόπης γεννήθηκε στη Βραϊλα της Ρουμανίας. Ο πατέρας του ήταν δάσκαλος στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Απόστολος πέρασε τα μαθητικά του χρόνια. Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Αδριανούπολη. Από τα δώδεκά του χρόνια ασχολήθηκε με την ποίηση. Η πρώτη του δημοσίευση σημειώθηκε το 1896 όταν εξέδωσε στην Πόλη το Οικογενειακόν Ημερολόγιον του 1897. Το 1902 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, εξέδωσε το περιοδικό Ζωή που κυκλοφόρησε δύο μόνο τεύχη και το 1903 επέστρεψε στην Πόλη, όπου έμεινε ως το 1922 εργαζόμενος ως ασφαλιστικός αντιπρόσωπος. Το 1905 τυπώθηκε στην Αθήνα η πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Ο δρόμος φέρνει… και ένα χρόνο αργότερα ερωτεύτηκε την αδερφή του φίλου του Α.Σ.Μισιρόγλου και της έκάνε πρόταση γάμου. Μετά από άρνηση των γονιών της ο Μελαχρινός αφοσιώθηκε στην εργασία του και πλούτισε. Το 1907 τύπωσε ξανά στην Αθήνα τη δεύτερη ποιητική συλλογή του με τίτλο Παραλλαγές (με το ψευδώνυμο Κλήμης Πορφυρογέννητος, όπως και η πρώτη). Ένα χρόνο αργότερα έφυγε στο Παρίσι και το 1908 επανακυκλοφόρησε τη Ζωή στην Κωνσταντινούπολη (το περιοδικό έκλεισε ξανά το 1911, επανακυκλοφόρησε το 1920 και έπαψε οριστικά το 1922). Την εποχή εκείνη παντρεύτηκε τη δασκάλα Κλεοπάτρα Βουλγαρίδου με την οποία απέκτησε ένα γιο. Το 1918 κυκλοφόρησε στην Κωνσταντινούπολη το σατιρικό ημερολόγιο Καλλικάντζαρος 1918 μαζί με τον Πλ.Κεσσίσογλου και το γαλλόφωνο περιοδικό Tout Pera. Το Δεκέμβρη του 1922 εγκαταστάθηκε στην Κηφισιά με την οικογένειά του.Τη διετία 1924-1924 ασχολήθηκε ξανά επαγγελματικά με ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Το 1927 μετακόμισε στην Κυψέλη.

Το 1931 αγόρασε ένα μικρό τυπογραφείο, όπου εξέδωσε το περιοδικό Ο Κύκλος και οργάνωσε τις πρώτες συνεδριάσεις της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, στην οποία διετέλεσε πρώτος γραμματέας (1934). Το 1939 πέθανε η σύζυγός του και διακόπηκε η κυκλοφορία του Κύκλου (επανακυκλοφόρησε το 1945 και ως το 1947). Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής μετακόμισε στην οδό Αριστοτέλους όπου έζησε σε συνθήκες οικονομικής ανέχειας. Το 1948 εκλέχτηκε γενικός γραμματέας της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών (θέση από την οποία παραιτήθηκε το 1951) και το 1949 έθεσε υποψηφιότητα στην έδρα Λογοτεχνίας της Ακαδημίας Αθηνών, χωρίς να εκλεγεί. Το 1950 υπέγραψε την έκκληση της Στοκχόλμης για κατάργηση των ατομικών όπλων. Πέθανε τον Ιούνη του 1952 από εγκεφαλικό επεισόδιο. Η πρώτη εμφάνιση του Μελαχρινού στο χώρο της λογοτεχνίας με το πραγματικό του όνομα σημειώθηκε το 1934 στην τρίτη ποιητική συλλογή του Φίλτρα επωδών. Η πιο φιλόδοξη ποιητική του σύνθεση όμως ήταν ο Απολλώνιος, που δημοσιεύτηκε αποσπασματικά στα περιοδικά Ζωή και Κύκλος και το 1938 εκδόθηκαν δύο τόμοι (πρώτο μέρος με τίτλο Η κυρά των αντιλάλων και σχέδια του Γιώργου Γουναρόπουλου, δεύτερο και τρίτο μέρος μαζί, με τίτλο Η Ψυχή και σχέδια του Νίκου Εγγονόπουλου), ενώ υπήρχαν δυο μέρη ακόμα που θα ολοκλήρωναν το έργο (Το διάψαλμα των μαγισσών και Οι γάμοι του Ήλιου και της Σελήνης) που δε δημοσιεύτηκαν παρά μόνο κάποια μέρη τους σε περιοδικά. Με το ποιητικό του έργο ο Μελαχρινός επιδίωξε να υπηρετήσει το συμβολιστικό ιδανικό της καθαρής ποίησης, συνδυάζοντας επιρροές από τους Στεφάν Μαλλαρμέ και Πωλ Βαλερύ με στοιχεία σολωμικής τεχνοτροπίας. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το μεταφραστικό έργο του. Το 1927 μετέφρασε την Εκάβη του Ευριπίδη μετά από παραγγελία της Μαρίκας Κοτοπούλη για παράσταση που δόθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Τρία χρόνια αργότερα τυπώθηκε η μετάφρασή του για την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη και εγκρίθηκε η χρήση μεταφράσεών του στη Μέση εκπάιδευση από τον τότε υπουργό Παιδείας Γεώργιο Παπανδρέου, ενώ μετέφρασε επίσης την Ιφιγένεια εν Αυλίδι, τον Ιππόλυτο και τις Βάκχες του Ευριπίδη, την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, την Ορέστεια του Αισχύλου και τους Βατράχους του Αριστοφάνη. Τέλος ενδιαφέρθηκε για το δημοτικό τραγούδι ως γνήσια έκφραση της λαϊκής ψυχής και επιμελήθηκε εκδόσεων του.

Ο Απόστολος Μελαχρινός με τον Μιλτιάδη Μαλακάση (καθήμενο) στο Παρίσι

1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Απόστολου Μελαχρινού βλ. Άγρας Τέλλος, «Μελαχρινός Απόστολος», Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια16. Αθήνα, Πυρσός, 1931 (τώρα και στον τόμο Τέλλος Άγρας Κριτικά Τόμος δεύτερος· Ποιητικά πρόσωπα και κείμενα· Φιλολογική επιμέλεια Κώστας Στεργιόπουλος, σ.257-258. Αθήνα, Ερμής, 1981), Κόρφης Τάσος, «Μελαχρινός Απόστολος», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας10. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ., Μικέ Μαίρη, «Μελαχρινός Απόστολος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό6. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987 και Απόστολος Μελαχρινός, Τα ποιήματα · Επιμέλεια: Αγορή Γκρέκου, σ.409-412. Αθήνα, Εστία, 1994. (Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

Share this

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή