«Δικαίωση 3368», μια ταινία της Ισμήνης Σακελλαροπούλου

Μία άλλη αναφορά στη σφαγή των Καλαβρύτων

by Γιάννης Φραγκούλης
  • Γράφει ο Γιάννης Φραγκούλης

Ο ΠΥΡΗΝΑΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ

Είδαμε την ταινία «Δικαίωση 3368», της Ισμήνης Σακελλαροπούλου. Μία άλλη αναφορά στη σφαγή των Καλαβρύτων. Θα λέγαμε ως μία πρώτη άποψη. Αν τη δούμε όμως πιο προσεχτικά θα τη χαρακτηρίζαμε ως μία πιο διεισδυτική ματιά. Θα το εξηγήσουμε σε αυτή την κριτική.

ΣΥΝΟΨΗ

Ο συναισθηματικός χαρακτήρας του δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ “Δικαίωση 3368”. Οι εναλλασσόμενες συγκινήσεις. Η προσμονή της λύτρωσης σε συνδυασμό με τις αφηγήσεις των ομιλητών έχει σκοπό να συμβάλλει στην αποκατάσταση του κοινού περί δικαίου αισθήματος. Ταυτόχρονα οι σκηνές εναλλάσσουν το καλαβρυτινό τοπίο με αναγωγές στο παρελθόν. Εκκλήσεις αμάχων, πληγωμένη αξιοπρέπεια, με ανάδειξη των ακέραιων χαρακτήρων ανθρώπων που έχουν αξίες. Με βασανιστική καρτερικότητα διεκδικούν τα αυτονόητα υψηλά νοήματα της ζωής.

Το θέμα των γερμανικών αποζημιώσεων είναι ένα πολύπλοκο, ιστορικό, δικαστικό, οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, ηθικό ζήτημα. Απασχολεί τη χώρα, τους απογόνους των θυμάτων της γερμανικής κατοχής. Έχει διαχρονική επικαιρότητα. Ο ανθρώπινος παράγοντας και το πείσμα όλων όσων επιζητούν δικαιοσύνη και αποκατάσταση θα συνθέσουν μια δυναμική εξέλιξη. Πλοκή με δράση σε συνδυασμό και διαδραστικότητα με τους ομιλητές. Μετά από ενδελεχή ιστορική έρευνα, μέσα από την μυθοπλαστική αλλά και ρεαλιστική προβολή ενός ολόκληρου ψυχικού κόσμου που μάχεται. Δε συνθηκολογεί.

Η ΑΠΟΨΗ ΜΑΣ

Ένα ντοκιμαντέρ αποτυπώνει την πραγματικότητα. Λέει την αλήθεια. Αυτή είναι η επικρατούσα άποψη σε αυτούς που δεν έχουν ασχοληθεί επαρκώς με αυτό το κινηματογραφικό είδος. Αν δούμε όμως το κινηματογραφικό ντοκιμαντέρ πιο προσεχτικά θα έχουμε άλλη άποψη. Δεν αναπαριστά την πραγματικότητα. Εκτός από το φακό που τραβά μέρος του όλου, το μοντάζ την ανασυνθέτει. Άρα είναι ουτοπία να πούμε ότι έχουμε ένα ντοκουμέντο. Αφού συμβαίνει αυτό είναι πιο λογικό να βάλουμε τις δικές μας γραμμές στο αφηγηματικό ολόγραμμα που είναι η ταινία. Το δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ ακολουθεί αυτή τη λογική.

Η ταινία της Ισμήνης Σακελλαροπούλου υπηρετεί αυτό το μέρος της θεωρίας του κινηματογράφου. Βασίζεται στα γεγονότα της Σφαγής των Καλαβρύτων. Υπάρχουν οι μαρτυρίες από άτομα που είτε τα έζησαν είτε τα γνωρίζουν πολύ καλά. Δίπλα σε αυτές θα βρούμε την κατασκευασμένη αφήγηση. Αυτό το μέρος της «πραγματικότητας» που η σκηνοθέτης και σεναριογράφος έχει κατασκευάσει. Ορμώμενη από αυτά που έγιναν και από ιδεολογικά αφηγήματα. Έτσι όμως δεν κάνει τίποτε άλλο από το να δομείται μία άλλη «πραγματικότητα». Μας δίνει μία πιο δυνατή άποψη του γεγονότος.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟ

Με άλλα λόγια, εδώ δεν έχουμε μόνο το γεγονός. Αλλά και το συναίσθημα που αυτό προκαλεί. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να μιλήσει πιο αποτελεσματικά για τη σφαγή. Είναι αυτό που λέμε συναισθηματική νοημοσύνη. Έχουμε σε αυτή την ταινία δύο μέρη: Την αφήγηση των γεγονότων και την αναπαράστασή τους. Το πρώτο μπορούμε να το παρομοιάσουμε με το συνειδητό. Το δεύτερο με το ιστορικό ασυνείδητο. Με αυτό που εγγράφεται στο ασυνείδητο του ανθρώπου. Έχει να κάνει με τα γεγονός και με τις ιδεολογικές θέσεις του καθενός. Το συνειδητό και το ασυνείδητο μας δίνουν μία ολοκληρωμένη εικόνα του ψυχικού κόσμου. Με την ίδια λογική, σε αυτή την ταινία έχουμε μία ολοκληρωμένη αφήγηση. Πιο δυνατή από μία «ξερή» παράθεση των γεγονότων.

Η δραματοποίηση ποιημάτων, η αναπαράσταση πράξεων των πρωταγωνιστών, τα δρώμενα,  η αναπαράσταση δίκης, όλα αυτά υπηρετούν αυτή τη λογική. Το αποτέλεσμα είναι να παράγεται συναίσθημα στο θεατή. Οι δημιουργοί της ταινίας “Δικαίωση 3368” δεν ξέρουν με ποιο τρόπο. Ποιο είναι αυτό. Γνωρίζουν όμως ότι παράγεται μία προσωπική αφήγηση. Αυτή είναι διαφορετική, ανάλογα με τον ψυχισμό του ανθρώπου και με τους θεατές της ταινίας. Δε μιλούμε, λοιπόν, για μία αφήγηση, αλλά για ένα αφηγηματικό σύμπαν που θα πρέπει να προσέξουμε καλύτερα.

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ

Η ταινία διαρκεί περισσότερο από δύο ώρες. Δεν κουράζει όμως. Αντίθετα κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή μέχρι το τέλος. Σε κάποια σημεία ο ρυθμός πέφτει. Όμως η μεστή αφήγηση κρατά και σε αυτά τα κομμάτια τον αφηγηματικό ρυθμό σε ικανοποιητικά επίπεδα. Αν υπήρχαν κάποιες αναπαραστάσεις που θα έδιναν μεγαλύτερο ρυθμό θα είχαμε καλύτερα αποτελέσματα. Η χρήση των συμβόλων είναι πολύ καλή. Για παράδειγμα το χειρόγραφο που το αφήνει κάποιος και το παίρνει ο ηθοποιός για να το απαγγείλει δραματουργικά. Ακόμη, η επιστολή του γυμνασιάρχη. Βλέπουμε αυτόν που τη γράφει, σε αναπαράσταση, και αυτό που τη διαβάζει. Τέτοια σημεία μας βάζουν στο σημείο του παραλήπτη του μηνύματος.

Αυτό που θέλει να πει ο αφηγητής το λέει κατευθείαν σε εμάς. Εμείς, έτσι, είμαστε αυτοί που κινούμε μία άλλη διαδικασία: Την αναπαραγωγή μιας άλλης ιδεολογικής διεργασίας. Έχουμε την τριπλέτα του Γιάκομπσον: πομπός-μήνυμα-δέκτης. Η διαδικασία της δίκης είναι λίγο στημένη. Ίσως θα έπρεπε να παρέμβουν εικόνες από γεγονότα ή αναπαραστάσεις τους. Οι ηθοποιίες είναι αρκετά καλές. Η χρήση του drone δεν ενοχλεί, σαν αναπαραγωγή του εφέ. Το μοντάζ θα μπορούσε να κάνει πιο πολλές εναλλαγές για την αύξηση του ρυθμού. Η φωτογραφία είναι πολύ καλή, κινηματογραφική. Αποδίδει το φως με καλή αισθητική, αποκολλά το υποκείμενο της κινηματογράφησης από το φόντο του. Αποδίδοντας τις τρεις διαστάσεις του χώρου. Σε γενικές γραμμές έχουμε μία καλή ταινία. Ελπίζουμε να λειτουργήσει στα φεστιβάλ και στο κοινό. Να διαμορφώσει μία ιδεολογική θέση. Να εγείρει συζητήσεις επί του θέματος.

ΔΙΚΑΙΩΣΗ 3368

  • Σκηνοθεσία: Ισμήνη Σακελλαροπούλου
  • Βοηθοί σκηνοθέτες: Δήμητρα Κουτροπούλου, Έλενα Παλαιολόγου
  • Σενάριο: Ισμήνη Σακελλαροπούλου
  • Φωτογραφία: Παναγιώτης Κανεσούλης
  • Μοντάζ: Εμμανουήλ Μαύρος
  • Μουσική: Γιώργος Βούκανος
  • Ήχος: Αντώνης Σαμαράς
  • Σχεδιασμός-επεξεργασία ήχου: Δημήτρης Ευαγγελινός
  • Σκηνικά: Πελαγία Βουτζουλίδου
  • Κοστούμια: Πελαγία Βουτζουλίδου
  • 3D-σχεδιασμός: Ρένα Σανταμούρη
  • Παραγωγή: Ντέμη Αντωνοπούλου, Ρένα Σανταμούρη, Εμμανουήλ Μαύρος, Ισμήνη Σακελλαροπούλου
  • Παίζουν: Κώστας Αρζογλου, Θεοδωρα Σιάρκου, Βιργινία Ταμπαροπούλου, Michael Seibel, Γιώργος Χρανιώτης, Παναγιώτης Καρμάτης, Βασιλική Κούλη
  • Έτος παραγωγής: 2021
  • Χώρα παραγωγής: Ελλάδα
  • Χρώμα: ασπρόμαυρη, έγχρωμη
  • Διάρκεια: 138΄
  • Είδος: δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ
  • Εταιρεία διανομής: New Star
  • Ημερομηνία εξόδου στις αίθουσες: 9/12/2021.
The following two tabs change content below.
Ο Γιάννης Φραγκούλης γεννήθηκε στην Αθήνα, το 1960. Σπούδασε χημεία και φωτογραφία στην ΑΚΤΟ. Παρακολούθησε σεμινάρια σημειωτικής, στο Ελληνοαμερικάνικο Κολλέγιο. Το 2009 τέλειωσε το Master in Arts, από το Middlesex University, με θέμα της διατριβής του, «Ο μύθος, μια αφηγηματική διακειμενικότητα». Το 1989 άρχισε να αρθρογραφεί και το 1990 ξεκίνησε να γράφει κριτικές κινηματογράφου. Το 1992 έγινε μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου και της FIPRESCI. Το 1994 έγινε μέλος του «Μικρό» (Σωματείο για την ταινία μικρού μήκους), Το 2000 ξεκίνησε να διδάσκει σε σεμινάρια κινηματογράφου. Συμμετείχε σε κριτικές επιτροπές κινηματογράφου. Είναι επιστημονικός σύμβουλος του Εργαστηρίου Almakalma, το οποίο ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο. Κείμενά του έχουν δημοσιευτεί στην εφημερίδα Εξόρμηση, στο Μανδραγόρα, στην Ουτοπία, στο Αλμανάκ της ΠΕΚΚ κ.ά. Ίδρυσε το περιοδικό «αντι-Κινηματογράφος», το 1992, το περιοδικό «Κινηματογράφος και Επικοινωνία», το 2000. Επιμελήθηκε και συνπαρουσίασε την εκπομπή «Cineπλάνο», στο 902TV. Ήταν υπεύθυνος για διαδικτυακούς τόπους Ίδρυσε και διευθύνει τους διαδικτυακούς τόπους www.filmandtheater.gr και το www.thessalonikinfo.gr. Έχει μεταφράσει το βιβλίο του Jean Mitry, «Ο ρυθμός και η μουσική στον κινηματογράφο», έχει γράψει τα βιβλία «Η κωμωδία στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο», εκδ. Έλευσις, το 2006, «Τι είναι ο κινηματογράφος;», εκδ. Κέντρο Πολιτιστικών Μελετών, «Κώστας Φέρρης», εκδ. της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών. Έχει οργανώσει διάφορες εκδηλώσεις, όπως το Αφιέρωμα στον Παλαιστινιακό Κινηματογράφο, το 2002, την Εβδομάδα Κλασικού Ιαπωνικού Κινηματογράφου κ.ά. Είναι ιδρυτής της Κινηματογραφικής Λέσχης Solaris, η οποία δραστηριοποιείται στη Θεσσαλονίκη. Διευθύνει το Αφηγηματικό Εργαστήριο Fabula, που ερευνά τον Ενιαίο Παραστατικό Χώρο. Έχει σκηνοθετήσει τρείς ταινίες μικρού μήκους, οι δύο πτυχιακές για το Master στο πανεπιστήμιο Middlesex, και την ταινία-ντοκιμαντέρ «Στιγμή απολιθωμένη».

Τελευταία άρθρα απόΓιάννης Φραγκούλης (δείτε τα όλα μαζί)

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή