Είναι θεϊκή η κλασική μουσική;

by Νίκος Τσούλιας

The Mozart family circa 1780. The portrait on the wall is of Mozart’s mother.

  • Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΤΣΟΥΛΙΑΣ

Όχι, η θεϊκότητα της κλασικής μουσικής δεν εκπηγάζει από το στοιχείο της απόλυτα ισχυρής διαχρονικότητάς της ή και της αιωνιότητάς της˙ άλλωστε το εν λόγω στοιχείο το έχουν και άλλες εκφράσεις του πολιτισμού μας και σε κάθε περίπτωση δεν αρκεί για να παραπέμπει σε ιερή καταγωγή.

Εκείνο το χαρακτηριστικό που – κατά τη γνώμη μου – εκφράζει με τον πιο απόλυτο τρόπο η κλασική μουσική είναι η προσφορά της κορύφωσης της πνευματικότητας και της έκστασης της ψυχής του ανθρώπου με τη μεγαλύτερη δυνατή γενναιοδωρία. Ο κόσμος της δεν συνεπαίρνει απλά και μόνο τη σκέψη μας και το στοχασμό μας σε μια κατάστασης ιερής μέθης αλλά μας αφαιρεί από την απτή πραγματικότητα και μας μεταφέρει ολοκληρωτικά σε ένα παράλληλο σύμπαν αποϋλοποίησής μας. Εκείνο που μαγεύει στην τέχνη της δεν είναι τα ακούσματα που αφαιρούν καθετί το γήινο που συνθέτει την ύπαρξή μας, αλλά το ταξίδεμά μας σε κάτι που είναι πάντα πρωτόγνωρο και εν πολλοίς απροσδιόριστο.

Δεν γνωρίζουμε πού ακριβώς είμαστε. Πρέπει να κάνουμε πιο ενεργές τις αισθήσεις μας για να συνειδητοποιήσουμε τη συνηθισμένη εικόνα του καθημερινού εαυτού μας, για να μη χαθούμε από το διαμελισμό στα μόριά μας. Γιατί η κλασική μουσική δεν ξεσηκώνει το συναισθηματικό μας σύμπαν σε ένα παραληρηματικό σκηνικό˙ προκαλεί μια παροδική αλλά πλήρη αφαίρεση της συμβατικής πραγματικότητας. Και είναι αυτή η δοκιμασία που συνεγείρει της ψυχής μας την επιθυμία για περισσότερη αίσθηση της ζωής. Η διαρκής εναλλαγή των συναισθημάτων – από το γαλήνεμα του απέραντου και ακύμαντου ωκεανού που είναι «ένα με τον ουρανό» μέχρι το αντάριασμα και το δέος της φουρτουνιασμένης τρικυμίας της αδυσώπητης σύγκρουσης της θάλασσας και των βράχων – προκαλεί την απόλυτη συμπύκνωση του χωροχρόνου, τη αξεχώριστη σύμμειξη του «πραγματικού» και του «φαντασιακού» προσφέροντας τη γεύση των αυθεντικών χυμών της ζωής.

Portrait of Beethoven by Joseph Karl Stieler, 1820

Ο χρόνος δεν ρέει όπως στην κανονική του κοίτη. Αφαιρείται και αυτός από το όλο δημιούργημα της κλασικής μουσικής. Είναι φανερό ότι βρισκόμαστε σ’ έναν άλλο κόσμο, σε μια άλλη αίσθηση της ζωής, σε ένα «παράλληλο σύμπαν» της ύπαρξης. Τα βιώματά μας μεταπλάθονται με την άγνωστη ύλη των ήχων. Γευόμαστε μια ονειρική κατάσταση που δεν προκαλείται από εμάς, αλλά έχει εμάς σαν το κύριο υποκείμενό της. Νιώθουμε να απελευθερωνόμαστε από κάθε δέσμευση, ακόμα και η βαρύτητά μας – που είναι και το συστατικό στοιχείο της υλικότητάς μας – χάνει τη … βαρύτητά της και απολαμβάνουμε μια ουράνια εξύψωση. Το βλέμμα μας είναι στραμμένο ψηλά, στην αρχική καταγωγή, εκεί που το χάος αρχίζει να διαμορφώνει μορφές και σχήματα, εκεί που η Δημιουργία έχει τον πρώτο λόγο.

Η κλασική μουσική αποκαλύπτει ένα άγνωστο μέρος του κόσμου; Είναι απόλυτο δημιούργημα της ιερής φύσης του ανθρώπου; Είναι το μοναδικό απομεινάρι του χαμένου παραδείσου του; Είναι κράμα της υλικότητας και της πνευματικότητάς του; Είναι μια άγνωστη παραμεθόριος της ύπαρξης που δεν προσεγγίζεται με κανένα άλλο μονοπάτι; Κανένας δεν μπορεί να ξέρει ούτε και οι φαινομενικά δημιουργοί της, οι μεγάλοι συνθέτες της. Πρόκειται για ερωτήματα αναπάντητα, που δεν επιζητούν καμιά απάντηση, γιατί θέλουν να είναι αιώνια ερωτήματα.

Υπάρχει εξήγηση και ερμηνεία στο γιατί δεν καλλιεργείται η κλασική μουσική. Οι ιθύνοντες των καλλιτεχνικών πραγμάτων από κοινού με την υποκουλτούρα της εξουσίας έχουν φροντίσει επιμελώς να μην την αγγίξει ο λαός, να είναι προνόμιο των λίγων και να αποτελεί και στοιχείο χωρισμού των ανθρώπων στις περίφημες κοινωνικές τάξεις και όχι να συνενώνει όλους τους ανθρώπους σ’ έναν τόπο αγνότητας και αθωότητας. Δίνουν κάποιες μικρές δόσεις, ίσα – ίσα για να φαντάζουν μια παράξενη και μόνο εικόνα. Ας αναλογιστούμε μια απλή παρατήρηση. Όποιος και όποια αρχίσει να έχει μια καθημερινή σχέση με την κλασική μουσική, νιώθει την ανάγκη της όπως την ανάσα του αέρα, νιώθει το μεγαλείο της όπως την πιο όμορφη ονειροπόληση, γεύεται τον ηχοκόσμο της σαν τόπο αυτοπραγμάτωσής του…

Αν η κλασική μουσική γίνει βασικό στοιχείο μόρφωσης και εξανθρωπισμού του ανθρώπου από τα πρώτα του βήματα, αν αποτελεί μια σταθερά έκφραση των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας και της καθημερινής πραγματικότητας, αν αποκτήσει κραταιά ερείσματα στη θεσμική εκπαίδευση, θα έχουμε άλλη παιδεία και άλλη κουλτούρα, άλλους ανθρώπους και άλλους πολίτες. Τότε η πνευματικότητα θα γνωρίσει το ρόλο της, θα συναντήσει τη θεϊκή καταγωγή της. Τότε ο άνθρωπος θα αξιολογεί αλλιώς τον κόσμο και τη ζωή του, θα ζωγραφίσει δώσει άλλο πορτρέτο για τον εαυτό του.

Γιατί μόνο η κλασική μουσική μπορεί να θέσει τα πρωτόλεια ερωτήματα στον άνθρωπο, να ασκήσει τον στοχασμό του στα ύψιστα νοήματα της ζωής, να τον απαλλάξει από κάθε ανάγκη προσφυγής στην εξάρτηση και στην εξουσία, να τον κάνει να επιθυμεί ολόκαρδα το άγγιγμα του «άλλου», να νιώθει ένα καινούργιο, πάντα παρθένο πεδίο επικοινωνίας και μέθεξης με τον κόσμο και με τον «άλλο», να απολαμβάνει την πληρότητα του εαυτού του μέσα από τον διασκορπισμό του στον κόσμο των ήχων.

anthologio.wordpress.com/

The following two tabs change content below.
Νίκος Τσούλιας
Ο Νίκος Τσούλιας κατάγεται από την Αυγή Αμαλιάδας. Είναι εκπαιδευτικός στο 3ο Γενικό Λύκειο Ζωγράφου. Έχει εκλεγεί πρόεδρος της ΟΛΜΕ τέσσερις φορές (1996 – 2003) και έχει εκπονήσει διδακτορική διατριβή στην Ειδική Αγωγή. Έχει εκδώσει δύο βιβλία εκπαιδευτικού περιεχομένου τα: “Σε πρώτο πρόσωπο” και “Παιδείας εγκώμιον“. Έχει συνεργαστεί με τις εφημερίδες «Μεσημβρινή» (1980 – 1986) και «Εξόρμηση» (1988 – 1996).Τα τελευταία χρόνια αρθρογραφεί σε εκπαιδευτικά περιοδικά, στην εφημερίδα “Το Άρθρο” και στις εφημερίδες της Ηλείας, “Η Αυγή” και “Η Ενημέρωση”.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή