Εκείνη η πόλη και η Ελένη Σκάβδη

by ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΟΥΣΚΑΡΙΝΗΣ
  • Του ΑΝΔΡΕΑ ΦΟΥΣΚΑΡΙΝΗ

Ποια είναι, λοιπόν, «Εκείνη η Πόλη» που ονομαστικά αναφέρεται μόνο μία ή δύο φορές σε ολόκληρη την ομώνυμη νουβέλα της Ελένης Σκάβδη; Είναι η Αλεξανδρούπολη, η γενέτειρά της ή οποιαδήποτε άλλη της Θράκης ή του κόσμου ολόκληρου, με τα ίδια ή παρόμοια χαρακτηριστικά, σύμβολο μιας ζωής απωθημένης ήδη στο παρελθόν από όλους μας, όχι όμως και από την ίδια την συγγραφέα; Ή τέλος μια φανταστική, μια ονειρεμένη πόλη που βρίσκεται μόνιμα από καιρό εγκατεστημένη στο θυμικό της; Στη μνήμη της για την ακρίβεια και ανασαίνει ως ανάμνηση χρυσή ενός άλλου κόσμου παρωχημένου, πλην όμως επιθυμητού, για την ακρίβεια νοσταλγικού και ελπιδοφόρου.

Νομίζω πως δεν είναι ανάγκη να δοθεί αμέσως, εδώ και τώρα, απάντηση στο πιο πάνω ερώτημα, αφού και η ίδια η πόλη όπως μας παρουσιάζεται, ως βασικός συμπρωταγωνιστής, διακριτικός όμως και αθέατος, γίνεται έμμεσα ο βασικός παίκτης της αφήγησης, μέσω των ηρώων της νουβέλας, της ιστορίας τους, της καθημερινότητάς τους, της δράσης τους, των εμμονών τους, των φαντασιώσεών τους, των επιθυμιών και των ονείρων ή των εφιαλτών τους και κυρίως μέσα από τη ματιά και τον κόσμο της βασικής ηρωίδας του έργου, της πολύπαθης, της βασανισμένης Ελπίδας (όχι τυχαίο το όνομά της, θέλω να πιστεύω), πρότυπο ανθρώπου και γυναίκας για μια εποχή κι έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Ή τουλάχιστον έχει μετακομίσει από τον τόπο μας.

Μέσα από τα μάτια και τις εμπειρίες, λοιπόν, της Ελπίδας γνωρίζουμε την πόλη, ο μικρόκοσμος της ηρωίδας και των μελών της οικογένειάς της και όσων άλλων περικλείει το βλέμμα της γίνεται αυτόματα ο μικρόκοσμος της πόλης, η ιστορία, η καθημερινότητα της ηρωίδας και των οικείων της αποτελεί ταυτόχρονα και την ιστορία της πόλης. Έτσι δεν είναι απαραίτητο να ονομαστεί, να της δοθεί ακριβής ταυτότητα γεωγραφική, το όνομα της βασικής ηρωίδας μπορεί να σηματοδοτήσει και την πόλη, όπως σηματοδοτεί και την οικογένεια των Ελπιδαίων. Το μέλλον, η ύπαρξη της μιας είναι και το μέλλον της άλλης.

Η οικογένεια της Ελπίδας είναι μία τυπική οικογένεια των χρόνων που ακολούθησαν το μεγάλο πόλεμο και τον εμφύλιο που τον συνέχισε και η Σκάβδη δίνει ήδη από την πρώτη κιόλας σελίδα το στίγμα της μέσω της καθημερινότητας που βιώνουν τα δύσκολα εκείνα χρόνια, κι ακόμη τις συνέπειες του εμφύλιου, της προσφυγιάς, της φτώχειας, της μετανάστευσης, της ανασφάλειας και του αβέβαιου μέλλοντος.

«Στη φαμίλια των Ελπιδαίων ζούσαν όλοι μαζί. Στις μπουγάδες που γίνονταν κάθε Σάββατο μαζεύονταν όλες. Η Λίτσα, η Βάγια, ακόμα κι η μικρότερη θυγατέρα, η Ζωζώ κι από κοντά τα εγγόνια. Τα καζάνια έβραζαν στη γωνιά με το τρενάλ, κι αυτές αληθινές πλύστρες με τ’ ατέλειωτα χέρια, κόκκινα απ’ την ένταση, πρησμένα απ’ το καφτό νερό, φλυαρούσαν, φώναζαν, τραγουδούσαν. Η ρόμπα της κυρα Ελπίδας άφηνε να φανεί ένα μικρό, απόκρυφο κομμάτι της γάμπας της. Το σπασμένο κουμπί, η άσπρη κομπινεζόν, η βρεγμένη κοιλιά της κι από πάνω η ξεθωριασμένη ρόμπα κι η ζώνη της, δεμένη σ’ έναν επιμελημένο φιόγκο.» (σελ. 9).

Σελίδες, εικόνες, αφήγηση που θυμίζουν δημιουργική, χωνεμένη επίδραση του Δημήτρη Χατζή και του «Τέλους της μικρής μας πόλης». Η διαφορά των δύο συγγραφέων βρίσκεται στην προοπτική, ο πρεσβύτερος, ο γιαννιώτης περιγράφει και εξιστορεί την παρακμή και το τέλος του κόσμου της μικρής του πόλης, ενώ η Ελένη Σκάβδη έναν κόσμο που αρχίζει να ζει και να ελπίζει στο μέλλον, σ’ ένα κόσμο καλύτερο, πιο ελεύθερο και σε καλύτερες υλικές συνθήκες. Στο Χατζή έχουμε το τέλος, στη Σκάβδη την ελπιδοφόρα αρχή.

  • Από εκδήλωση της Πολιτιστικής Ομάδας Φράγμα στα Λεχαινά προς τιμήν της συγγραφέως (21 Οκτωβρίου 2017)
The following two tabs change content below.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΟΥΣΚΑΡΙΝΗΣ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΦΟΥΣΚΑΡΙΝΗΣ

Ο Ανδρέας Φουσκαρίνης σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και εργάστηκε για 36 έτη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές: «Πρελούντιο» (1980), «Συμπληγάδες Πέτρες και άλλα συναφή» (1982), «Περικαλλείς διηγήσεις Χριστοφόρου του Πατζινακίτου» (1983). Επίσης, την «Ανθολογία Ηλείων Λογοτεχνών», 1981 με τη συνεργασία των: Γιώργου Γώτη και Διονύση Κράγκαρη, τη μελέτη : «Η ανολοκλήρωτη κοινωνία του Μεσοπολέμου στο βιβλίο του Δημήτρη Χατζή: Το Τέλος της Μικρής μας Πόλης» (1990), την ποιητική συλλογή «Φρυκτωρίες» (2010) και τον τόμο «Άνθη της Εσπερίας» (1994) που περιλαμβάνει μεταφράσεις ποιημάτων των Έλιοτ, Πάουντ, Πρεβέ, Απολλιναίρ, Πλαθ, Λήβι, Αρχίλοχου του Πάριου και άλλων. Έχει συνεργαστεί στην έκδοση των περιοδικών: «Ανδρέας Καρκαβίτσας» και «Διάλογος» της Μορφωτικής Ένωσης Λεχαινών, «Εκ Παραδρομής» της Πολιτιστικής Εταιρίας «Φράγμα» και «Δροσελή» της Κίνησης των Πολιτών για την Οικολογία και το Περιβάλλον των Λεχαινών

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή