Ελένη Σεμερτζίδου: “Η επιστήμη της βιβλιοθηκονομίας σαν ένα Ποίημα στο πέρασμα του χρόνου”

by Times Newsroom 1

Σκέψεις μιας βιβλιοθηκονόμου

  • Ελένη Σεμερτζίδου*

Πολλές φορές σκέφτηκα να ζητήσω από τους συναδέλφους μου Βιβλιοθηκονόμους να κλείσουμε, για λίγο, όλοι τα μάτια μας νοερά και να δούμε την Επιστήμη μας, την “Επιστήμη της Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης”, στο διάβα των ετών, σαν ένα καλλιτεχνικό έργο, σαν ένα “Ποίημα”, γραμμένο από ανθρώπινες ψυχές και μυαλά.

Προσπαθωντας να προσεγγίσουμε αυτό το ποίημα, εισχωρώντας στο μυααλό και την ψυχή των ανθρώπων που το έγραψαν, μπαίνουμε, ενδεχομένως, σε μια διαδικασία αγνώστου διαδρομής, αντιμετωπίζοντας μάλιστα, και το άγχος που προκαλεί κάθε άγνωστο πεδίο, αλλά και τις συχνά τραυματικές συναντήσεις με ό,τι μας είναι ξένο. Ξένο μέσα μας. Ξένο γύρω μας. Κι όμως. Αυτό το ποίημα, που ξένα, άγνωστα και πρωτόγνωρα αισθήματα το γέννησαν, γίνεται, τελικά, οικείο, μιας και καταφέραμε, συν τω χρόνω, δειλά-δειλά, να το αναγνώσουμε,  ώστε να φωλιάσει μέσα στα σπλάχνα μας, αλλά και στα σπλάχνα όλης της ανθρωπότητας. Κι αυτό γιατί, η εσωστρέφεια και η μοναξιά που γέννησαν το ποίημα, στη συνέχεια καλύπτονται από την ανάγκη σχέσεως  με την κοινωνία, δηλαδή κοινής βιώσεως, κι έτσι αυτό το λογοτέχνημα , που λέγετα “Βιβλιοθηκονομία”, δεν χάνεται από τη σκηνή, αλλά στέκεται θαρραλέα στο χρόνο και αποκαλύπτεται μέσω της αποκάλυψης και φανέρωσης των, κατά καιρούς, “ποιητών” του.

Σε όλες τις εποχές, ασκούσε, ασκεί και θα ασκεί μεγάλη γοητεία η ιδέα της γνωριμίας με τον νου και την ψυχή  ενός ποιητή.  Για να δούμε, λοιπόν: Τι κρύβει η ψυχή όλων αυτών των “ποιητών” που γέννησαν το εν λόγω “ποίημα”;

Αυτό που γεννά ένα ποίημα δεν είναι η βεβαιότητα, δεν είναι ο δογματισμός, δεν είναι τα πάσης φύσεως ιδεολογήματα. Ο ποιητής είναι ανοιχτός στο απροσδόκητο και το άγνωστο. Βλέπει όνειρα τη νύχτα και τα επεξεργάζεται με μια ναρκισσική απόσυρση στον ύπνο του. Υποφέρει από τα τραύματα της ψυχής του, τα οποία αντανακλώνται και στο πεδίο του σώματός του, ενίοτε. Έχει ενεργειακές ώσεις και εντάσεις επιθυμιών, που τις βιώνει κι αυτές, συνήθως, οργανικά. Οι συνειδητές διεργασίες που κάνει αντιπαρατίθενται προς τις ασυνείδητες. Οι συνδέσεις ενώνονται με τις αποσυνδέσεις. Οι συγκλίσεις με τις αποκλίσεις. Οι τάσεις επεκτάσεως, το ξεπέρασμα φραγμών και απαγορεύσεων εναλλάσσονται με διαδικασίες οριοθετήσεως με αναστολές και καταστολές. Στην ψυχή και το μυαλό ενός ποιητή συνυπάρχουν νέες μορφές, νέα σχήματα, τα οποία συναντώνται με τάσεις αποδιοργανωτικές. Η λειτουργία του ψυχισμού ενός ποιητή επομένως, εξαρτάται από την έλξη που του ασκούν αντιτιθέμενες τάσεις, οι οποίες όμως συνυπάρχουν μέσα του. Κι όλα αυτά γιατί; Γιατί, πολύ απλά, πρέπει να δημιουργήσει. Να γράψει το ποίημά του. Να υποστεί τις ωδίνες ενός τοκετού.

Στο “Συμπόσιο του Πλάτωνος”, η Διοτίμα λέε: “Σε όλους τους ανθρώπους, Σωκράτη, υπάρχει η γονιμότητα, και έρχεται η ώρα που η φύση μας έχει την επιθυμία της γέννας”. Πρόκειται, λοιπόν, για τη γονιμότητα της ψυχής, που θα επιτρέψει στον Ποιητή-Επιστήμονα να ξεπεράσει την ύπαρξη του φυσικού όντος, μια υπέρβαση που θα του επιτρέψει το “γίγνεσθαι εις άνθρωπον”. Χωροχρόνος, επομένως, κάθε ποιήματος και κάθε επιστήμης είναι η ψυχική πορεία του κάθε ανθρώπου που συνετέλεσε στο να γραφτεί αυτό το ποίημα και να εξελιχθεί αυτή η επιστήμη.  Παρά τα εμπόδια και τις αντιστάσεις που προέκυψαν και εξακολουθούν να προκύπτουν στο δρόμο του, αυτός διαμορφώνει με υφάδια διαχρονικά και συγχρονικά τα ποικίλα σχήματα των εκφράσεων της “ποιήσεώς” του. Γιατί πώς άλλιώς ένας επιστήμονας ή ποιητής θα μπορούσε να καταλάβει την “ποίηση” του εαυτού του; Τις πηγές, δηλαδή,  εκείνες, και τις προϋποθέσεις που μετέτρεψαν το “διάβημα της ψυχής” του σε ένα έργο αισθητικού κάλλους, όπως είναι ένα ποίημα, ή σε μια επιστημονική ανακάλυψη και παραγωγή;

Εν κατακλείδι, η γραφή ενός ποιήματος ή η εκπόνηση μιας επιστημονικής παραγωγής προϋποθέτουν πρόσθετη ψυχική εργασία, ψυχικό μόχθο που σχετίζεται με μετουσιωτικές αλλαγές, προκειμένου ο ποιητής και επιστήμονας να πετύχει τους στόχους παραγωγής του έργου του. Κάτι το “παιδικό” και το “μητρικό” ενυπάρχουν μέσα του. Το “παιδί” ψάχνει, ερευνά, αναζητά, θέλει απαντήσεις, και, την ίδια στιγμή, το “μητρικό ένστικτο” γεννά, πλάθει και αναπλάθει μέσα στα ιδεώδη της Τέχνης ή της Επιστήμης ή και των δύο μαζί.

Και τώρα… Μετά από όλα αυτά, ας προσπαθήσουμε όλοι οι Βιβλιοθηκονόμοι να δούμε τους εαυτούς μας ως “ποιητές”. Να δούμε  την πορεία μας, μέσα στη βιβλιοθηκονομική μας διαδρομή, σαν ένα ποίημα που το γράψαμε μόνοι μας, αλλά και όλοι μαζί. Με την εσωστρέφεια που έχει κάθε ποιητής, αλλά και την εσώτερη ανάγκη του να το μοιραστεί με την κοινωνία. Χωρίς να μπούμε στον πειρασμό της αδυναμίας να συγκρίνουμε το ποίημά μας με κανενός άλλου, για να δούμε ποιο είναι πιο ωραίο ή ποιο αρέσει πιο πολύ. Κάθε ποίημα είναι μοναδικό. Η κατάθεση της μαρτυρίας της πορείας του καθενός μας, μας αποδεσμεύει, μας διαφοροποιεί, υφαίνει την υποκειμενικότητά μας, μας απελευθερώνει, και, την ίδια στιγμή, μας δένει με πιο ισχυρούς δεσμούς.

Θέλουμε μια “ελεύθερη” Βιβλιοθηκονομία, το δίχως άλλο! Χωρίς δεσμεύσεις. Χωρίς βαρίδια του παρελθόντος. Χωρίς ταυτίσεις με αντικείμενα, πρόσωπα και καταστάσεις, που δεν βρίσκουν θέση σε ανολοκλήρωτα πένθη και ανολοκλήρωτα συναισθήματα μέσα στην καρδιά μας. Θέλουμε να συνεχίσουμε να γράφουμε  όλοι μαζί, αλλά και ο καθένας από εμάς ξεχωριστά, το “ποίημά” του, απ’ το δικό του μετερίζι…

Ελένη Σεμερτζίδου είναι βιβλιοθηκονόμος στην Ιατρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημιακού  Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ και επίσης Δρ Λογοτεχνίας και συγγραφέας.

  • Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο Περιοδικό Λόγου και Τέχνης ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (Τεύχος 198-199, Μάιος-Αύγουστος 2020), που εκδίδει και διευθύνει ο συγγραφέας Βασίλης Π. Καραγιάννης.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή