Έντβαρντ Καρντέλι / Γιουγκοσλάβος παρτιζάνος, οικονομολόγος και μαρξιστής θεωρητικός, ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Τίτο.

by Times Newsroom 1

Ο Έντβαρντ Καρντέλι (Едвард Кардељ, 27 Ιανουαρίου 1910 – 10 Φεβρουαρίου 1979) ήταν Γιουγκοσλάβος κομμουνιστής, παρτιζάνος, οικονομολόγος και μαρξιστής θεωρητικός, ένας από τους πιο στενούς συνεργάτες του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο.

Γεννήθηκε στη Λιουμπλιάνα. Στα 16 του χρόνια εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα Γιουγκοσλαβίας. Σπούδασε καθηγητής, χωρίς ωστόσο να εργαστεί ως τέτοιος ποτέ. Στα χρόνια της παρανομίας του Κομμουνιστικού Κόμματος διώχτηκε λόγω της δράσης του. Μαζί με τον Τίτο, τον Μίλοβαν Τζίλας και τον Αλεξάνταρ Ράνκοβιτς ανήλθαν στην καθοδήγηση του Κόμματος στα τέλη της δεκαετίας του ’30 και ανακοίνωσαν μια νέα αντιφασιστική πολιτική πλατφόρμα, που την συνδύαζαν με πρόταση ομοσπονδιοποίησης της Γιουγκοσλαβίας.

Τον Απρίλη του 1941, όταν τα γερμανικά-ναζιστικά στρατεύματα επιτέθηκαν στη Γιουγκοσλαβία, ο Καρντέλι έγινε ένας από τους βασικούς οργανωτές του Απελευθερωτικού Μετώπου του Σλοβένικου Λαού, ενώ αναδείχτηκε ως ένας από τους πρωταγωνιστές του Γιουγκοσλάβικου Παρτιζάνικου Αντιστασιακού Κινήματος.

Μετά την Απελευθέρωση της Γιουγκοσλαβίας το 1945, ο Καρντέλι αναδείχτηκε σε Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Τίτο. Ως Αντιπρόεδρος συνέταξε το ομοσπονδιακό Σύνταγμα της Γιουγκοσλαβίας.Στη θέση του Αντιπροέδρου έμεινε μέχρι το 1953. Έπαιξε επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύνταξη των μεταγενέστερων Συνταγμάτων της Γιουγκοσλαβίας (του 1953, του 1963 και του 1974) ως ένας από τους κορυφαίους Γιουγκοσλάβους νομομαθείς. Επιπλέον υπηρέτησε ως Υπουργός Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας την περίοδο 1945-1953 και υπήρξε ένας από τους αρχιτέκτονες της πολιτικής της ουδετερότητας της Γιουγκοσλαβίας ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή. Διετέλεσε για πολλά χρόνια ένα από τα κορυφαία στελέχη της Ένωσης Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών. Ήταν μέλος της Σλοβένικης Ακαδημίας Επιστημών, ενώ για πολλά χρόνια δίδασκε στην Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Λιουμπλιάνα.

Ο Καρντέλι ήταν ένας από τους σημαντικότερους Μαρξιστές θεωρητικούς της εποχής του. Ήταν εμπνευστής της θεωρίας της Σοσιαλιστικής Αυτοδιαχείρισης. Σύμφωνα με τον Καρντέλι, ανάμεσα στα δύο άκρα της αστικής δημοκρατίας και της σοβιετικής “σοσιαλιστικής δημοκρατίας των μηχανισμών” υπάρχει και η άμεση δημοκρατία, η οποία χαρακτηρίζεται από την αυτοκυβέρνηση των εργατών και τη Σοσιαλιστική Αυτοδιαχείριση. Υποστήριζε έναν τύπο Σοσιαλισμού ριζικά διαφορετικού από αυτόν της ΕΣΣΔ και του Ανατολικού Μπλοκ, καθώς στόχευε στο να οδηγηθούν οι εργάτες στην αυτοδιακυβέρνηση με παράλληλο μαρασμό των μηχανισμών του κράτους.

Βιβλία του που εκδόθηκαν στα ελληνικά

  • Η Αδέσμευτη Πολιτική Ιστορική Αναγκαιότητα
  • Οι Δημοκρατικοί Δρόμοι στη Σοσιαλιστική Κοινωνία (Θεμέλιο).
  • Ο Κοινωνικός Προγραμματισμός στην Αυτοδιαχείριση (εκδ. Αιχμή, 1985).
  • Γιουγκοσλάβικη Αυτοδιαχείριση (Συλλογικό Έργο), Σάρον Ζούκιν, Μ. Μάρκοβιτς (Ανδρομέδα).

Πηγές

  • Πάπυρος Larousse Britannica: Λήμμα “Καρντέλι”
  • Mark Mazower, Σκοτεινή Ήπειρος: Ο Ευρωπαϊκός Εικοστός Αιώνας,Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
  • https://el.wikipedia.org

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή