Έρχονται οι Τούρκοι (γ)

by Times Newsroom 1
Share this
  • Τζορτζ Χόρτον*

Στο μεταξύ το δράμα των πιστών του κορυφωνόταν. Κοιτώντας από την πόρτα του προξενείου είδα μια ομάδα ταλαίπωρων προσφύγων, με παιδιά και αρρώστους στην αγκαλιά, να οδηγούνται στην προκυμαία σαν πρόβατα από τούρκους στρατιώτες. Μια γρια γυναίκα παραπατούσε και ακολουθούσε με δυσκολία τους υπόλοιπους, αλλά οι τούρκοι στρατιώτες τη σκουντούσαν χτυπώντας τη στην πλάτη με τον υποκόπανο. Κάποια στιγμή της έδωσαν τόσο δυνατό χτύπημα στη ραχοκοκαλιά, που η γυναίκα δεν άντεξε και σωριάστηκε νεκρή.

Θυμάμαι και μια άλλη ηλικιωμένη γυναίκα. Έτρεχε προς το μέρος μου ουρλιάζοντας, τρελή από την αγωνία: “Ο γιος μου! Ο γιος μου!” φώναζε. Το φόρεμά της μπροστά ήταν γεμάτο αίματα. Δε μου είπε τι συνέβη στο γιο της, αλλά μιλούσε το αίμα του στην ποδιά της.

Η κυρία Cass Arthur Reed, σύζυγος του κοσμήτορα του Αμερικανικού Κολεγίου στον Παράδεισο, περιέγραψε ως εξής τον ξυλοδαρμό και τον εξευτελισμό του πατέρα της, καθηγητή MacLachlan, ο οποίος ήταν και επίτιμος πρόεδρος του κολεγίου. Στο ίδιο επεισόδιο προπηλακίστηκε και ένας ανθυποπλοίαρχος του αμερικανικού ναυτικού ονόματι Crocker:

“Στις 11 Σεπτεμβρίου οι αμερικανοί ναύτες, που είχαν το παρατηρητήριό τους στην ταράτσα του κολεγίου, ενημέρωσαν τον επικεφαλής τους πως οι Τούρκοι λαφυραγωγούσαν ένα αμερικανικό ίδρυμα που ανήκε στο κολέγιο. Ο αξιωματικός που ήταν επικεφαλής τους, ανθυποπλοίαρχος Crocker, έτρεξε αμέσως μαζί με τον πατέρα μου στο αυτοκίνητο του κολεγίου – το όχημα έφερε την αμερικανική σημαία – και πήγαν στις εγκαταστάσεις στις οποίες γινόταν η επιδρομή. Πληροφόρησαν τους Τούρκους ότι το κτίριο αυτό ήταν αμερικανική ιδιοκτησία και τους ρώτησαν για ποιο λόγο το λεηλατούσαν. Ο πατέρας τούς εξήγησε ότι αυτό το κτίριο ανήκε σε όλη την κοινότητες και ότι εξυπηρετούσε Τούρκους και χριστιανούς εξίσου. Οι Τούρκοι συνέλαβαν τότε και τους δυο άντρες και τους έσκισαν τα ρούχα. Άρπαξαν ό,τι πολύτιμο βρήκαν επάνω τους – ακόμα και τις κάλτσες και τα παπούτσια. Ύστερα τους χτύπησαν με ένα μπαστούνι μήκους ενάμισι μέτρου και διαμέτρου οκτώ εκατοστών. Όταν αργότερα ο Crocker επέστρεψε στο κολέγιο, έφερε μαζί του και το τεράστιο “κλομπ”. Προτού τους σκίσουν τα ρούχα, ο Crocker έβγαλε με δική του πρωτοβουλία το όπλο που είχε και το παρέδωσε στου Τούρκους για να δείξει τις ειρηνικές του προθέσεις. Αυτοί όμως τελικά έδειραν άγρια και τους δυο άντρες και μάλιστα χωριστά, ώστε να μη μπορούν να προβάλουν αντίσταση από κοινού. Τους χτύπησαν με τον υποκόπανο των όπλων τους και με αυτή τη μεγάλη ράβδο που ανέφερα προηγουμένως. Στη συνέχεια ζήτησαν από τον πατέρα μου να παραδώσει τους ναύτες που φρουρούσαν το κολέγιο. Ο πατέρας απάντησε ότι δεν ήταν στρατιωτικός και, κατά συνέπεια, δεν μπορούσε να δώσει καμιά εντολή στους ναύτες που είχαν σταλεί από την αμερικανική κυβέρνηση για να προστατεύσουν την αμερικανική περιουσία ή τους πρόσφυγες που στεγάζονταν σε αμερικανικά ιδρύματα.

1922: Οι Τούρκοι εισβάλλουν στη Σμύρνη – Η καταστροφή | Pontos News

”Τον χτύπησαν στο κεφάλι, στα χέρια και στα πόδια. Του προκάλεσαν συντριπτικό κάταγμα στο δεξί του πόδι και τον προέτρεψαν να τρέξει – κάτι που εκείνος αρνήθηκε επίμονα να κάνει, αφού ήξερε ότι θα τον πυροβολούσαν πισώπλατα σαν δραπέτη. Πιστεύει ότι χρωστάει τη ζωή του στην ψυχραιμία που έδειξε σε όλη τη διάρκεια του επεισοδίου. Τους έλεγε ότι, αν ήθελαν, μπορούσαν να τον σκοτώσουν ανά πάσα στιγμή, αλλά θα ήθελε πρώτα να τους εξηγήσει για ποιο λόγο βρισκόταν εκεί και για ποιο λόγο έπρεπε να σταματήσουν την καταστροφή αμερικανικής περιουσίας. Ένας άντρας τον έσπρωξε με την μπαγιονέτα του και ο πατέρας προσπάθησε να τον σταματήσει, οπότε σκίστηκε η παλάμη του. Όταν ο στρατιώτης τραβήχτηκε για να πάρει φόρα να τον ξαναχτυπήσει, η ξιφολόγχη της μπαγιονέτας έμεινε στα χέρια του πατέρα. Σε όλο αυτό το διάστημα ήταν γυμνός. Στη συνέχεια του έκοψαν τους τένοντες του αριστερού ποδιού πίσω από το γόνατο, για να τον αναγκάσουν να πέσει στο έδαφος. Κατάφερε όμως να σταθεί στα πόδια του και υψώνοντας τα χέρια του προστατευόταν όσο μπορούσε από τα χτυπήματα των Τούρκων στο κεφάλι του. Απομακρύνθηκαν αρκετές φορές σε απόσταση μερικών μέτρων και τον απείλησαν – προφανώς για εκφοβισμό – ότι θα τον εκτελούσαν με τουφεκισμό.

”Όλο αυτό το διάστημα, παρακολουθούσε τη σκηνή από το κολέγιο ένας από τους τούρκους σπουδαστές μας. Τελικά έτρεξε επιτόπου και την ώρα που οι Τούρκοι σημάδευαν τον πατέρα για πολλοστή φορά έβαλε το κορμί του μπροστά στα όπλα τους και τους ικέτεψε να μην τον σκοτώσουν. Είπε στου στρατιώτες όι ο καθηγητής MacLachlan ήταν καλός άνθρωπος. Οι στρατιώτες τον κατηγόρησαν για χριστιανό, οπότε το παλικάρι ορκίστηκε πως ήταν πιστός μουσουλμάνος και τους έδειξε μια φωτογραφία του Κεμάλ που είχε πάντα μαζί του. Στο μεταξύ όταν έφευγε ο ανθυποπλοίαρχος Crocker από το κολέγιο, είχε αφήσει στους άντρες του την εντολή να μην πυροβολήσουν επ’ ουδενί. Όταν δυο απ’ αυτούς δεν άντεξαν και έτρεξαν εκεί για να βοηθήσουν τον αξιωματικό τους, ο Κρόκερ τους διέταξε να υποχωρήσουν ξανά στο κολέγιο, γιατί μόνο έτσι είχε ελπίδες να σώσει τη ζωή του καθηγητή και τη δική του. Οι Τούρκοι είχαν ξαναπάρει τότε θέση εκτελεστικού αποσπάσματος στήνοντας τον πατέρα μου στον τοίχο. Εκείνη τη στιγμή ήρθε έφιππος ένας νεαρός τούρκος αξιωματικός και τους διέταξε να σταματήσουν”.

Οι στρατιώτες υπάκουσαν αμέσως στην εντολή του και απομακρύνθηκαν, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι ανήκαν στον τακτικό στρατό και είχαν καλή πειθαρχία.

Οι λεπτομέρειες που ακολουθούν αφορούν και πάλι την επίθεση στον καθηγητή MacLachlan και τον ανθυποπλοίαρχο Crocker, αλλά μου αναφέρθηκαν από άλλο αυτόπτη μάρτυρα:

“Όταν οι ναύτες του κεντρικού κτιρίου είδαν από την ταράτσα τον προπηλακισμό του διοικητή τους και κατάλαβαν ότι ο Crocker κινδύνευε, έτρεξαν να τον σώσουν. Εκείνος όμως άπλωσε τα χέρια του και τους έκανε νόημα να υποχωρήσουν αμέσως φωνάζοντας: ‘Οπισθοχωρήστε! Οπισθοχωρήστε! Μην πυροβολείτε! Οπισθοχωρήστε!’

”Οι ναύτες υπάκουσαν, αλλά, όταν κάλυψαν κάποια απόσταση οπισθοχωρώντας χωρίς να στρέφουν τα νώτα τους στους Τούρκους, πήραν νεότερη εντολή. Ο Crocker φώναξε: ‘Μεταβολή τροχάδην!’.

”Οι ναύτες υπάκουσαν μεμιάς, οπότε οι Τούρκοι άνοιξαν ομαδικό πυρ· η ομοβροντία τους ηχεί ακόμα μέσα στ’ αυτιά μου σαν πολυβόλο. Ευτυχώς δεν πέτυχαν κανένα ναύτη”.

Το περιστατικό λαφυραγώγησης που περιγράφω αμέσως παρακάτω συνέβη στο χωριό Παράδεισος και μου το εξιστόρησε μια αμερικανίδα κυρία που είχε κάποια σχέση με το αμερικανικό Κολέγιο:

“Το Σεπτέμβριο του 1922 όλα τα αμερικανικά σπίτια του χωριού ύψωσαν την αμερικανική σημαία τόσο στην κεντρική είσοδο όσο και στην πίσω πόρτα. Εντούτοις, όλοι οι κάτοικοι έπεσαν θύματα ληστείας, εκτός από δυο.

”Πρόσφατα, ενώ ο διοικητής του τουρκικού στρατού είχε εγκατασταθεί στο σπίτι του προέδρου του κολεγίου και έτρωγε εκεί, με την μπάντα του να παίζει μουσική στην αυλή, οι Τούρκοι λαφυραγώγησαν το σπίτι του κοσμήτορα που βρισκόταν ακριβώς απέναντι από το σπίτι του προέδρου”.

Στο μεταξύ, στην πόλη της Σμύρνης επικρατούσε ένας πανικός που δεν μπορείτε να τον φανταστείτε αν δεν τον έχετε ζήσει. Ο τρόμος οφειλόταν στο ανελέητο κυνηγητό και την εκτέλεση των Αρμενίων. Άλλους τους μαχαίρωναν όπου τους έβρισκαν, άλλους τους ράβδιζαν μέχρι θανάτου κι άλλους τους έπαιρναν για εκτέλεση στα χωράφια. Οι κάτοικοι αναζητούσαν κάποιον να αρπαχτούν, αλλά δεν έβλεπαν από πουθενά χέρι βοηθείας. Τα πολεμικά πλοία των Μεγάλων δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων και των αμερικανικών δεν μπορούσαν να αναμειχτούν. Υπήρξαν μάλιστα περιπτώσεις ανθρώπων που, ενώ είχαν καταφέρει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να φτάσουν μέχρι εκεί, οι ναύτες τους ξαναγύριζαν άναυλα στην ακτή.

Το ανθρωποκυνηγητό γινόταν τώρα από οργανωμένα αποσπάσματα του τουρκικού στρατού. Στους δρόμους της πόλης δεν έβλεπες Αρμένη πουθενά· άλλοι ήταν νεκροί και άλλοι κρύβοντας ελπίζοντας να γλιτώσουν. Βγήκε φιρμάνι ότι όποιος έκρυβε Αρμένιο στο σπίτι του θα περνούσε στρατοδικείο – ένα τρομερό δικαστήριο που σου προκαλούσε ρίγη ακόμα και η σκέψη του. Θα αφηγηθώ τώρα ένα περιστατικό, μόνο και μόνο για να γίνει αντιληπτός ο τρόμος που ενέπνευσε αυτό το διάταγμα σε όλο τον πληθυσμό – ακόμα και στους αλλοδαπούς.

Η μαρτυρία ανήκει σε έναν ολλανδό έμπορο, ο οποίος στο επίμαχο διάστημα είχε καταφύγει στη θαλαμηγό του.

“Λίγο πιο πέρα από το Κορδελιό”, είπε ο ίδιος, “είδα ένα νεαρό ζευγάρι να μπαίνει στη θάλασσα περπατώντας και να βαδίζει προς τα ανοιχτά. Ήταν δυο όμορφοι, νέοι και καλοντυμένοι άνθρωποι. Ο άντρας κρατούσε στην αγκαλιά του ένα παιδάκι. Κάποια στιγμή το νερό έφτασε πια μέχρι τους ώμους τους. Τότε συνειδητοποίησα ότι αυτό το νεαρό ζευγάρι με το παιδί είχαν αποφασίσει να πνιγούν. Κατευθύνθηκα προς το μέρος τους και τους ανάγκασα να υποχωρήσουν προς την ακτή. Τους υποσχέθηκα ότι θα έκανα τα πάντα για να τους βοηθήσω και έτσι τους έπεισα να ξαναβγούν στην ξηρά. Μόλις πατήσαμε το πόδι μας στη στεριά, μου εξήγησαν ότι ήταν Αρμένιοι. Ήταν βέβαιοι πια ότι εκείνον μεν θα τον σκότωναν, τη δε γυναίκα, νέα και όμορφη όπως ήταν, είτε θα τη βίαζαν είτε θα την έβαζαν σε κάποιο χαρέμι. Όσο για το παιδάκι τους, θα το άφηναν να πεθάνει. Έτσι κατέληξαν στην τραγική απόφαση να αυτοκτονήσουν όλοι μαζί. Τους πήρα μαζί μου σε διάφορα φιλικά σπίτια για να τους κρύψουν, αλλά δε δεχόταν κανείς. Κατάφερα τελικά να τους πάω σε ένα μεγάλο σχολείο που η αυλή του ήταν γεμάτη πρόσφυγες. Χτύπησα το κουδούνι και ήρθε στην πόρτα μια καλογριά. Όταν της εξήγησα την κατάσταση και της είπα φυσικά ότι οι φυγάδες ήταν Αρμένιοι, ξανάκλεισε αμέσως την πόρτα. Έφυγα, αφήνοντάς τους να κάθονται στα σκαλιά του σχολείου”.

Και εκεί θα τους αφήσουμε και εμείς, με την ελπίδα ότι έγινε κάποιο θαύμα και σώθηκαν – κάτι μάλλον απίθανο.

Δεν ανέφερα το περιστατικό για να μειώσω το προσωπικό του ξένου σχολείου που αρνήθηκε να παραχωρήσει άσυλο. Η αδελφή σκέφτηκε ότι αν “υπέθαλπε” Αρμενίους θα έθετε σε κίνδυνο τη ζωή των εκατοντάδων προσφύγων που είχαν φωλιάσει εκεί μέσα και τους οποίους είχαν καθήκον να προστατεύσουν.

Όταν οι Αρμένιοι εξαφανίστηκαν, λες και άνοιξε η γη και τους κατάπιε, υποθέσαμε ότι όσοι είχαν γλιτώσει αναζήτησαν άσυλο στο δικό τους τομέα, μια καλοχτισμένη συνοικία της πόλης που είχε ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική και είχε κατά κάποιο τρόπο σαφή “σύνορα” με τις άλλες. Προτού προχωρήσω στο τι έγινε στη συνέχεια, θα προσθέσω ότι οι στρατιώτες δεν ήταν σε θέση να ξεχωρίζουν τους Αρμενίους και ότι τους βοηθούσαν πληροφοριοδότες. Αυτοί τους συνόδευαν και έδειχναν τα θύματα. Δεν μπόρεσα να μάθω την εθνικότητα αυτών των άθλιων υποκειμένων που υποδείκνυαν τους μελλοθανάτους. Κάποιος μου είπε ότι ήταν Εβραίοι, αλλά δε βρήκα στοιχεία που να το αποδεικνύουν. Ασφαλώς πολλοί πληροφοριοδότες ήταν Τούρκοι και ίσως να ήταν όλοι τους Τούρκοι, αφού θα ήταν πολύ φυσικό να θεωρούν ότι βοηθούν κατ’ αυτό τον τρόπο το στρατό της πατρίδας τους.

Η φωτογραφία με δολοφονίες Χριστιανών από δημοσίευμα της Daily Mail 17.4.2015  δίχως να ονομάζονται οι εικονίζοντες.  Ο στρατιωτικός με τον κόκκινο κύκλο στο κεφάλι – που βάλαμε εμείς – αναγνωρίστηκε από τον συμπατριώτη μας από τη Βοστόνη Γ. Γιαλτουρίδη, ως ο Γερμανός στρατηγός Οτο Βον Λιμαν Σάντερς. Σημειώνω ότι η Ντέιλι Μέιλ δεν τον αναγνώρισε και προφανώς τον εξέλαβε ως Τούρκο μαζί με τους υπόλοιπους. Επίσης δίπλα από τον Γερμανό εικονίζεται ο Μουσταφά Κεμάλ. (Πηγή: https://www.sigmalive.com)

Όταν πια δεν είχε απομείνει αρκετό κυνήγι στους δρόμους της Σμύρνης και οι Τούρκοι “κυνηγοί” δεν έβρισκαν λεία Αρμενίων, ο στρατός απομόνωσε την αρμενική συνοικία και επέτρεπε την είσοδο μόνο σε Τούρκους. Τοποθετήθηκαν περίπολοι σε όλους τους δρόμους και όταν ο τομέας αποκλείστηκε άρχισε η μεθοδική εξόντωση πόρτα-πόρτα. Εγώ προσωπικά δεν έκανα καμιά απόπειρα να μπω στον αρμενικό τομέα, αλλά μου ανέφεραν τον αποκλεισμό οι άνθρωποι με τους οποίους είχα επαφή. Τα αμερικανικά σπίτια που έβλεπαν προς τον αρμενικό τομέα έγιναν παρατηρητήρια. Μου είπαν λοιπόν ότι, απ’ όσο μπορούσαν να δουν, τα αποσπάσματα των Τούρκων έμπαιναν σε όλα τα σπίτια. Οι Τούρκοι έκαναν πλιάτσικο και ό, τι δεν μπορούσαν να κουβαλήσουν, όπως τα μεγάλα έπιπλα, τα έσπαζαν και τα πέταγαν στους δρόμους. Τη μοίρα των κατοίκων μπορείτε να τη φανταστείτε εύκολα. Οικογένειες ολόκληρες είχαν τρυπώσει στα υπόγεια των σπιτιών τους και περίμεναν με αγωνία της σειρά τους. Και ήξεραν ότι η σειρά τους θα έρθει μόλις ακουγόταν ο φοβερός πάταγος της πόρτας που σπάει.

Συνεχίζεται

*George Horton, Αναφορικά με την Τουρκία. Προξενικά ντοκουμέντα των ΗΠΑ. Μετάφραση από τα αγγλικά: Όλγα Μαύρου. Εκδόσεις Λιβάνη. Αθήνα 1992.

Αφιερωμένο στην Κυρία Ρεπούση) Τζωρτζ Χόρτον | Greek National Pride

Ο Τζορτζ Χόρτον (George Horton, 11 Οκτωβρίου 1859 – 1942) ή στην εξελληνισμένη μορφή του Γεώργιος Χόρτον ήταν Αμερικανός διπλωμάτης, ποιητής και φιλέλληνας. Ο Χόρτον ήταν μέλος του διπλωματικού σώματος των ΗΠΑ, και υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις ως πρόξενος, πρωταρχικά στην Ελλάδα, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Υπηρέτησε επίσης σε δύο διαφορετικές περιόδους και στη Σμύρνη, από 1911 μέχρι 1917 όταν οι ΗΠΑ άνοιξαν διπλωματικές σχέσεις με την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη περίοδο 1919-1922 στη διάρκεια της ελληνικής «κατοχής» της Σμύρνης στη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Ο Τζορτζ Χόρτον γεννήθηκε στις 11 Οκτωβρίου του 1859 στο Φαίρβιλ (Fairville) ή Φαίρβιου (Fairview) της Νέας Υόρκης. Το 1909 παντρεύτηκε την Ελληνοαμερικανίδα Αικατερίνη Σακοπούλου (Catherine Sacopoulo).

Σήμερα ο Χόρτον είναι περισσότερο γνωστός για το βιβλίο του που αναφέρεται στα γεγονότα που οδήγησαν στην πυρκαγιά και καταστροφή της Σμύρνης, και σ΄ εκείνα που συνέβησαν κατά τη διάρκειά της, το 1922, στα οποία και υπήρξε αυτόπτης μάρτυς. Το βιβλίο εκδόθηκε το 1926 και ο τίτλος του «Η Μάστιγα της Ασίας» (The Blight of Asia) αναφέρεται σ’ αυτό που ο Χόρτον θεωρούσε αποτρόπαιη συμπεριφορά των Τούρκων, και κατ’ επέκταση, ολόκληρου του Ισλάμ.

Ο Χόρτον ήταν άνθρωπος των γραμμάτων. Υπήρξε εμβριθής μελετητής τόσο της ελληνικής, όσο και της λατινικής γλώσσας. Μετέφρασε ποιήματα της Σαπφούς στην αγγλική. Έγραψε έναν οδηγό για την ερμηνεία της Αγίας Γραφής. Έγραψε διάφορα μυθιστορήματα κι ήταν γνωστός δημοσιογράφος στο Σικάγο, μέλος της «αναγέννησης του Σικάγο».

Ο Χόρτον άρχισε τη σταδιοδρομία του ως δημοσιογράφος ασχολούμενος με τη φιλολογία, πρώτα ως φιλολογικός επιμελητής της εφημερίδας Chicago Times-Herald (1899-1901) και μετά ως διευθυντής σύνταξης της λογοτεχνικής συμπληρωματικής έκδοσης της εφημερίδας Chicago American (1901-1903). Ο Χόρτον ήταν επίσης επαγγελματίας διπλωμάτης και αγάπησε την Ελλάδα. Έγινε Αμερικανός πρόξενος στην Αθήνα το 1893, όπου προώθησε ενεργά την αναγέννηση των ολυμπιακών αγώνων και ενέπνευσε τη συμμετοχή της Αμερικάνικης ομάδας. Έγραψε ένα λυρικό «οδηγό για τον επισκέπτη των Αθηνών» και συνέθεσε μια στοχαστική περιγραφή της παραμονής του στην Αργολίδα. Ο Χόρτον υπηρέτησε δύο φορές ως Πρόξενος των ΗΠΑ στην Αθήνα, από το 1893-1898 και από το 1905-1906. Ήταν επίσης Πρόξενος των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη μεταξύ 1910-1911.

Μετά υπηρέτησε ως Πρόξενος των ΗΠΑ στη Σμύρνη, μέχρι τη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων των ΗΠΑ με την Οθωμανική αυτοκρατορία (1911-1917) κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Υπηρέτησε ξανά ως Πρόξενος στη Σμύρνη μετά τον πόλεμο (1919-1922) και παρέμεινε εκεί μέχρι που ξέσπασε η μεγάλη φωτιά της Σμύρνης στις 13 Σεπτεμβρίου του 1922 (ν.η.), περνώντας τις τελευταίες ώρες πριν την εκκένωση υπογράφοντας άδειες γι’ αυτούς που είχαν δικαίωμα στην προστασία των ΗΠΑ και σε μεταφορά στον Πειραιά. Με δική του μάλιστα παρέμβαση ζητήθηκε η διάθεση δύο αμερικανικών αντιτορπιλικών προς βοήθεια του ελληνογενούς στοιχείου. Επίσης επέτρεψε σε ελληνικά ατμόπλοια ιστιοφόρα και αλιευτικά υπό αμερικανική σημαία να προσεγγίσουν και σε άλλες περιοχές των μικρασιατικών παραλίων για τη διάσωση και μεταφορά των Μικρασιατών σε παρακείμενα ελληνικά νησιά. Η συμβολή του αυτή, υπό τις επικρατούσες τότε συνθήκες υπήρξε αναμφίβολα σπουδαία και μεγάλη.

Ο Δήμος Νέας Σμύρνης σε αναγνώριση αυτής του της προσφοράς ανήγειρε μνημείο με την προτομή του στο προ της “Εστίας Νέας Σμύρνης” πάρκο και υπάρχει ονοματοθετημένη οδός προς τιμήν του στην διπλανή συνοικία του Νέου Κόσμου. Σήμερα θυμόμαστε τον Χόρτον κυρίως για την αφήγησή του με τίτλο «Η κατάρα της Ασίας», που εκδόθηκε το 1926 και αναφέρει, μεταξύ ποικίλων άλλων θεμάτων, και τη μεγάλη φωτιά της Σμύρνης η οποία κατέστρεψε τη Σμύρνη, φωτιά που άρχισε στις 13 Σεπτεμβρίου 1922.

Σύμφωνα με τον James L. Marketos, ο Χόρτον ήθελε με το βιβλίο του να επισημάνει τέσσερα βασικά σημεία.

Πρώτα, ήθελε να δείξει με παραδείγματα ότι οι καταστροφές που έγιναν στη Σμύρνη ήταν απλά «η τελευταία πράξη σ’ ένα συνεπές πρόγραμμα εξόντωσης του Χριστιανισμού σε όλη την επικράτεια της παλιάς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας».

Δεύτερον, ήθελε να αποδείξει ότι η φωτιά της Σμύρνης ξεκίνησε από στρατεύματα του τακτικού Τουρκικού Στρατού, με, όπως το θέτει ο ίδιος, «σταθερή πρόθεση, σύστημα, και προσοχή σε μικρές λεπτομέρειες».

Τρίτον, ήθελε να τονίσει ότι οι Σύμμαχοι του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου τοποθέτησαν με αναίσχυντο τρόπο τα ιδιοτελή πολιτικά και οικονομικά συμφέροντά τους υπεράνω της δυσάρεστης θέσης των πολιορκημένων χριστιανικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας, επιτρέποντας έτσι να εκτυλιχθεί η Καταστροφή της Σμύρνης χωρίς καμιά αποτελεσματική αντίσταση, και, όπως είπε, «χωρίς ούτε καν μια λέξη διαμαρτυρίας από καμιά πολιτισμένη κυβέρνηση».

Και τέταρτο, ήθελε να εξηγήσει ότι οι ευλαβείς Δυτικοί Χριστιανοί αυταπατώνταν, αν σκέπτονταν ότι έκαναν ιεραποστολική πρόοδο στον μουσουλμανικό κόσμο.

Τον καιρό που εκδόθηκε το βιβλίο ο Χόρτον είχε παραιτηθεί από τη διπλωματική αποστολή του κι έγραφε ως ιδιώτης, παραθέτοντας τις παρατηρήσεις τις δικές του και των ανθρώπων που αναφέρει. Η αφήγησή του θεωρείται από κάποιους αμφιλεγόμενη, όπως και η ίδια η φωτιά.

Share this

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή