Για την εκλογική νίκη του Γαλλικού Σοσιαλιστικού κόμματος στις εκλογές του 1981

by ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ
  • Γράφει ο ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ

Η δημοσιογράφος της εφημερίδας ‘Τα Νέα,’ Κίττυ Ξενάκη, με άρθρο της στο φύλλο της 10ης Μαϊού, θυμίζει στους αναγνώστες της εφημερίδας, την πολιτική-εκλογική νίκη του Φρανσουά Μιτεράν και του Γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, στις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν τον Μάιο του 1981.

Εν πρώτοις άρα, το άρθρο της, συμπληρωμένο από στοιχεία σχετικά με την εκλογική νίκη και το ποσοστό που έλαβε ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών για την προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας, τροφοδοτείται από το στοιχείο του χρονικού ορόσημου: Φέτος, συμπληρώνονται 40 χρόνια από την εκλογική επικράτηση των Γάλλων Σοσιαλιστών και του υποψηφίου τους, με το άρθρο όμως να μην μένει εκεί, επιχειρώντας μία αποτίμηση της πολιτικής κληρονομιάς της θητείας του Φρανσουά Μιτεράν1 που διήρκεσε συνολικά 14 χρόνια (1981-1995).2

Η προεδρική θητεία του Γάλλου προέδρου δεν υπήρξε γραμμική και δίχως επιτεύγματα και αντιφάσεις, με την έναρξη και το τέλος της το 1995, να βρίσκουν το Σοσιαλιστικό κόμμα ως κόμμα εξουσίας, διαχείρισης και εκλογικής αποτελεσματικότητας, κάτι στο οποίο συνέβαλλε και η πολιτική παρουσία του Φρανσουά Μιτεράν, ήδη υποψήφιου για την Γαλλική προεδρία δύο φορές, το 1965, εναντίον του στρατηγού Ντε Γκολ, και το 1974, εναντίον του του Βαλερί Ζισκάρ Ντ’ εστέν.

Το πολιτικοϊδεολογικό όσο και προγραμματικό υπόστρωμα είχε ήδη διαμορφωθεί με την παρουσία του Μιτεράν να λειτουργεί εξισορροπητικά ως προς την ύπαρξη αντίρροπων τάσεων, και επίσης, ενοποιητικά, εκεί όπου, η τομή του 1981 έγκειται στο ό,τι, ενώ ο Μιτεράν ήταν υποψήφιος του Γαλλικού Σοσιαλιστικού3 κόμματος, η υποψηφιότητα του εντάχθηκε και λειτούργησε επιτυχώς ως η ‘ενσάρκωση’ ενός πολιτικού πόλου και δη αριστερού πολιτικού πόλου, που εν προκειμένω, διεκδίκησε με αξιώσεις την έκφραση της πολιτικής εναλλακτικής και της προγραμματικής ‘διαφοράς’ εντός του Γαλλικού κομματικού-πολιτικού συστήματος.

Και έχοντας κατά νου την όλη εικόνα, θα δούμε ό,τι το Γαλλικό Σοσιαλιστικό κόμμα ήρθε αντιμέτωπο με σημαντικά γεγονότα και σε πολιτικοϊδεολογικό, γεω-πολιτικό, πολιτισμικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, επανένωση των δύο Γερμανιών), εξερχόμενο από αυτές όχι με τις ρωγμές του ‘ανευθυνοϋπεύθυνου’ κόμματος, αλλά, αντιθέτως, με ενισχυμένο το προφίλ του πολιτικού κόμματος που είναι σε θέση να διαχειρισθεί μείζονες κρίσεις που μπορεί να αποκτούν αντίκτυπο και στη Γαλλία, και σε ένα δεύτερο επίπεδο, με ενισχυμένο το προφίλ του φιλευρωπαϊκού κόμματος το οποίο και ομνύει όχι συγκυριακά ή ευκαιριακά στην Ενωμένη Ευρώπη, αλλά στρατηγικά και αξιακά.

Η πολυκύμαντη σχέση ευρωπαϊκών Σοσιαλιστικών κομμάτων με την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ), την δεκαετία του 1980, οι προγραμματικές και πολιτικές επεξεργασίες που έλαβαν χώρα, η εγγραφή εντός κόμματος της διαλεκτικής συσχέτισης εθνικού-ευρωπαϊκού, συνέβαλαν σε ό,τι θα ορίζαμε ως ‘πολιτική ωρίμανση’ αυτών των κομμάτων, ιδίως εάν θυμηθούμε και την σχέση του ΠΑΣΟΚ με την ΕΟΚ, από την εκλογική νίκη του 1981 και έπειτα.

Η εκλογική νίκη του Μαϊου του 1981,4 δεν συνέδραμε άμεσα, ωστόσο, προσέδωσε μία κοινωνικο-πολιτική δυναμική και σε άλλα Σοσιαλιστικά πολιτικά κόμματα, θέτοντας σε πρώτο πλάνο, και σε κυβερνητικό επίπεδο πλέον, την μετεξέλιξη των κομμάτων που ήλθαν στην εξουσία, όχι σε τύποις, αλλά σε εν τοις πράγμασι ισχυρά Σοσιαλδημοκρατικά,5 εγκαινιάζοντας την νέα Σοσιαλδημοκρατία της δεκαετίας του 1980, ουσιαστικά λίγο πριν το τέλος του 20ου αιώνα, που περιελάμβανε διάφορες εκφάνσεις.

Προϊόντος του χρόνου, ιστορικά, πολιτικά και καταστατικά, Σοσιαλιστικά-Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα, συνέκλιναν στην έκφραση υποστήριξης της οικονομίας της αγοράς και στην εφαρμογή κοινωνικών πολιτικών συγκρότησης (Ελλάδα), ενίσχυσης του κράτους πρόνοιας και μετεξέλιξης του. Στην δραστική, πολιτική υποστήριξη των δημοκρατικών θεσμών και στην δυνατότητα της ανανέωσης και της αποκέντρωσης της εξουσίας.

Στην εισαγωγή καινοτομιών σε επίπεδο δημόσιας διοίκησης και της εφαρμογής μεταρρυθμιστικών πολιτικών σχετικών με ό,τι αποκαλείται ως ‘σύγχρονα δικαιώματα.’ Στην ατομική αυτενέργεια και στη συλλογικότητα.

Αυτό είναι ένας βασικός πυρήνας πολιτικοϊδεολογικών θέσεων και αντιλήψεων στις οποίες και συγκλίνουν οι διάφορες εκφάνσεις της νέας Σοσιαλδημοκρατίας που διήλθε μέσα από ανατροπές και αντιφάσεις, και πάνω στις οποίες έλαβαν χώρα επιμέρους αλλαγές.

Ο Φρανσουά Μιτεράν6 και το Σοσιαλιστικό κόμμα του 1981 που γνώριζαν τι ζητούσαν, συνιστούν ιδιαίτερη αντανάκλαση και κομμάτι της Σοσιαλδημοκρατικής ‘άνοιξης’ της δεκαετίας του 1980. Ακόμη και δεν το ανέφερε άμεσα, ο Μιτεράν και η Μιτερανική προσέγγιση, θα μπορούσαν να πουν ‘το Σοσιαλιστικό κόμμα ή θα είναι κόμμα εξουσίας ή δεν θα υπάρξει.’ Η αλλιώς, ή δεν θα υπάρξει παρά ως αριστερή συναισθηματική καρικατούρα. Το Γαλλικό Σοσιαλιστικό κόμμα, ενέγραψε εντός του, διάφορα πολιτικά ρεύματα και τάσεις, προβάλλοντας το στοιχείο του δραστικού ανα-προσδιορισμού της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας.

_________________________________

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Ο άνθρωπος και πολιτικός Φρανσουά Μιτεράν διέτρεξε τον Γαλλικό εικοστό αιώνα και ιδίως την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μεταπολεμικά, εγγράφοντας ο ίδιος μία σειρά από αντιφάσεις, τον πολιτικό-αξιακό Γαλλο-κεντρισμό και την φιλευρωπαϊκή στάση, την μετάβαση από εκφάνσεις της Δεξιάς έως την συνεργασία με το Κομμουνιστικό κόμμα αργότερα, την πολιτική ως αίσθηση καθήκοντος και ως πεδίο επιτέλεσης ελιγμών. Την μνήμη και την αποσιώπηση. Για την Μιτερανική αντιφατικότητα, βλέπε και, Καρασαρίνης Μάρκος, ‘Φρανσουά Μιτεράν: Μια σπουδή στην αμφισημία,’ ‘Το Βήμα,’ 09/05/2021, https://www.tovima.gr/2021/05/09/vimagazino/fransoua-miteran-mia-spoudi-stin-amfisimia/

2 Βλέπε σχετικά, Ξενάκη Κίττυ, ‘Όταν η Αριστερά μάγευε την Ευρώπη,’ Εφημερίδα ‘Τα Νέα,’ 10/05/2021, σελ. 46-47. Το σύντομο αφιέρωμα της εφημερίδας συμπεριλαμβάνει και τα άρθρα του συγγραφέα και νυν βουλευτή επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ Βασίλη Βασιλικού, όπως επίσης και του πρώην υπουργού του Πανελληνίου Σοσιαλιστικού Κινήματος (ΠΑΣΟΚ), Πέτρου Ευθυμίου. Περισσότερο μνημονικής χροιάς, το πρώτο, με στοιχεία πολιτική ανάλυσης το δεύτερο, εντάσσοντας την επικράτηση Μιτεράν, αφενός μεν εντός του κλίματος των αλλαγών που κυοφορούσε η δεκαετία του 1970, και, αφετέρου δε, εντός ενός ρεύματος κοινωνικής, πολιτικής και εκλογικής ανόδου Σοσιαλιστικών πολιτικών κομμάτων. Μπορούμε να το καταγράψουμε: Η νίκη του ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές εκλογές του 1981, η νίκη του Ισπανικού Σοσιαλιστικού κόμματος στις βουλευτικού εκλογές του 1982 και η επικράτηση του Όλαφ Πάλμε στη Σουηδία την ίδια χρονιά.

3 Στην εκλογική αναμέτρηση του 1981, το Σοσιαλιστικό κόμμα, προέβη στη συνάρθρωση ενός εμπρόθετου και τολμηρού μεταρρυθμισμού Σοσιαλιστικής-Σοσιαλδημοκρατικής χροιάς, με την αίσθηση ό,τι ενδεχόμενη εκλογική του επικράτηση (όπως και συνέβη) δεν θα δίδει την αίσθηση της απλής εναλλαγής στην εξουσία και της παραλαβής της σκυτάλης από την Γκωλική Δεξιά, καταφέρνοντας παράλληλα να μην ταυτισθεί με την έννοια της ‘εφόδου’ στην εξουσία ή της ‘κατάληψης’ της εξουσίας, κάτι που θα αποξένωνε κεντρώους και μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Τμήμα των οποίων εξέφρασε την υποστήριξη τους προς τον Φρανσουά Μιτεράν, προκρίνοντας ως βασικό κριτήριο την ομαλή δημοκρατική-κοινοβουλευτική λειτουργία και την παροχή της ‘ευκαιρίας’ στο Σοσιαλιστικό κόμμα και τον υποψήφιο του (κάτι που επίσης κατάφερε να πετύχει και το ΠΑΣΟΚ).

4 Δείγμα του ό,τι Σοσιαλιστικά κόμματα κατέστησαν κόμματα-συλλογικοί διανοούμενοι, ήταν και το γεγονός πως πέτυχαν να χαράξουν και να εφαρμόσουν πολιτικές που δεν απαντώνταν στο προεκλογικό του πρόγραμμα και στις καταστατικές τους αρχές, δίχως να υποστούν μεγάλη κοινωνική φθορά και πείθοντας για την αναγκαιότητα αυτών, απορροφώντας σε έναν βαθμό, την δεκαετία του 1980, τις συνέπειες του κυβερνητισμού.

5 Ο Σοσιαλισμός ως διαφορετικό σύστημα κοινωνικής-πολιτικής οργάνωσης εισέρχεται στη σφαίρα του μη εφαρμόσιμου, χωρίς να πάψει να νοηματοδοτείται ως αξία χρήσης, υπενθυμίζοντας στο στελεχιακό δυναμικό ενός κόμματος, στις οργανώσεις του και στην κοινωνική του συμμαχία, ό,τι όλα έγιναν για μία ‘Ελένη.’ Από ένα σημείο και έπεται, θα σηκώνεται ως λάβαρο, και θα μαρτυρεί την καταγωγική ταυτότητα, αυτό το υπόρρητο αίσθημα (και εξιδανικευμένα) της κοινής πορείας. Αυτή η ιδιαίτερη πολιτική Σοσιαλδημοκρατικοποίηση, έγκειται και στα εξής: Πρώτον, ό,τι πλέον καθίστανται σημαντικοί πόλοι του κομματικού-πολιτικού συστήματος. Δεύτερον, ό,τι ασκούν και διεκδικούν την κυβερνητική εξουσία με πολιτικοϊδεολογικούς όρους διακριτούς. Τρίτον, ό,τι δρουν ως μαζικά κόμματα με αναφορές σε κοινωνικές-συνδικαλιστικές οργανώσεις. Τέταρτον, ό,τι αξιοποιούν κομματικά-πολιτικά στελέχη με διαφορετικό υπόβαθρο. Το όλο πλαίσιο, είναι σύνθετο.

6 Μία κατατοπιστική ανάλυση της πορείας του Γάλλου πολιτικού Φρανσουά Μιτεράν και των βαθυ-δομικών αλλαγών που επήλθαν στο Σοσιαλιστικό κόμμα μετά την άνοδο του στην εξουσία, προσφέρει ο Γάλλος ιστορικός Jacques Julliard, εστιάζοντας την ανάλυση του και στην περιώνυμη ‘στροφή στη λιτότητα’ του 1983. Στη συγκριτική προσέγγιση των πολιτικών προσώπων που υιοθετεί ο ιστορικός, πρόσωπα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη Γαλλική πολιτική ιστορία από τα μέσα ακόμη του 19ου αιώνα έως τα τέλη του 20ου, ο Μιτεράν συγκρίνεται με τη μορφή, το βίο και την πολιτεία και την αντίληψη περί Αριστεράς του Pierre Mendes France. Βλέπε σχετικά, Julliard Jacques, ‘Οι Αριστερές της Γαλλίας. Ιστορία, πολιτική και φαντασιακό 1762-2012,’ Μετάφραση: Σαμαρά Χριστιάννα, Επιστημονική Επιμέλεια: Αντωνίου Δημήτρης, Γλωσσική Επιμέλεια: Μαραγκάκη Άννα, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα, 2015, σελ. 707-813.

The following two tabs change content below.

ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ

Ο Σίμος Ανδρονίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες. Εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ με θέμα την συσχέτιση των Σοσιαλδημοκρατικών πολιτικών κομμάτων σε Ελλάδα, Μεγάλη Βρετανία και Γερμανία με το συνδικαλιστικό κίνημα, την περίοδο 1989-2010. Τα ερευνητικά-επιστημονικά του ενδιαφέροντα αφορούν την θεωρία των πολιτικών κομμάτων, τις σχέσεις κοινωνικής και πολιτικής αντιπροσώπευσης, τα κοινωνικά κινήματα, το ακροδεξιό φαινόμενο. Μελετά επίσης ποίηση και λογοτεχνία. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης και του Δικτύου Ανάλυσης Πολιτικού Λόγου.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή