Για τις διαδηλώσεις σχετικά με την πανδημία και την διαχείριση της

by ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ
Share this
  • Γράφει ο ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ

Την Kυριακή 6 Σεπτεμβρίου, σε διάφορες πόλεις της χώρας (και στο εξωτερικό) πραγματοποιήθηκαν μία σειρά από διαδηλώσεις, που προέβαλαν ως βασικό αίτημα την μη χρήσης της μάσκας από τους μαθητές, εν όψει της έναρξης της νέας σχολικής και μεταβατικής, ελέω κορωνοϊού, σχολικής χρονιάς. Παραπέμποντας στην τυπολογία των κοινωνικών κινημάτων όπως την εισήγαγε ο Charles Tilly, θα αναφέρουμε ό,τι οι χθεσινές κινητοποιήσεις, ακόμη και εάν δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για την συγκρότηση και την δράση ενός κοινωνικού κινήματος, αναδεικνύουν «διεκδικήσεις ταυτότητας». Στρεφόμαστε εκ νέου στον Tilly: «Οι διεκδικήσεις ταυτότητας συνίστανται στη διαβεβαίωση ό,τι «εμείς»- οι διεκδικητές-αποτελούμε μια ενιαία δύναμη που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη».1

Στη βάση της κινητοποίησης τους, οι διαδηλωτές θέτουν, αφενός μεν το ό,τι αποτελούν μία σεβαστή δύναμη, που προβάλλει εντόνως το πρόσημο του ό,τι ‘εμείς νοιαζόμαστε για τα παιδιά μας,’ και, αφετέρου δε, τον αυτο-προσδιορισμό τους υπό το πρίσμα μίας ιδιαίτερου όσο και κρίσιμου τύπου, ‘αφύπνιση.’ Έτσι, η «ενιαία» και σεβαστή δύναμη, επιδιώκει να λειτουργήσει και ως δύναμη ‘αφύπνισης’ από την ‘κοροϊδία’ και την ‘εξαπάτηση’ που ουσιωδώς σχετίζονται και με την πανδημία αυτή καθαυτή αλλά και με την διαχείριση της από τις ελίτ που μας ‘αποκρύπτουν πράγματα.’

Οι διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα στην Αθήνα (δράσεις ετερόκλητου πλήθους), την Θεσσαλονίκη και σε άλλες πόλεις της χώρας, θεωρούμε πως αποτελούν μία μετεξέλιξη ή αλλιώς, μία νοηματική συμπύκνωση του συνωμοσιολογικού λόγου που εκφράσθηκε όλο το προηγούμενο διάστημα της πανδημικής κρίσης και συνεχίζει να εκφράζεται, θέτοντας πλέον ως σημείο αναφοράς, την άρνηση της χρήσης της μάσκας και σε ένα δεύτερο επίπεδο, την άρνηση του μαζικού εμβολιασμού (όποτε είναι έτοιμο το εμβόλιο) για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού.

Σε αυτό το πλαίσιο, παρατηρούμε πως η οιονεί ατεκμηρίωτη και αντι-επιστημονική προσέγγιση των συμμετεχόντων στις διαδηλώσεις, συμβαδίζει, εάν δεν τροφοδοτείται, από τις ιατρικές-υγειονομικές εξελίξεις που συντελούνται την τελευταία περίοδο, ιδίως μετά την άρση της ‘καραντίνας,’ και έχουν να κάνουν και με τις προσπάθειες παρασκευής εμβολίου από διάφορα ερευνητικά ινστιτούτα και φαρμακευτικές εταιρείες, αλλά και με την μαζική ουσιαστικά πλέον, χρήση της μάσκας η οποία εν προκειμένω, εισάγεται στις διάφορες δομές της εκπαίδευσης ως εργαλείο επιτέλεσης της όλης μαθησιακής διαδικασίας.

Στη διαδήλωση της Αθήνας και στο πανό που κρατά ένας διαδηλωτής, διαφαίνονται ευκρινώς οι όροι της άρνησης ως προς ό,τι εκφράζει η μάσκα: Ένα χέρι φιμώνει το στόμα του μικρού παιδιού, εικόνα που συνοδεύεται αξιακά από την επιγραφή «Κανένα παιδί με φίμωτρο στο σχολείο».2 Η μάσκα αναπαρίσταται αρνητικά, ως «φίμωτρο» που κρύβει το πρόσωπο, τα χαρακτηριστικά και τις εκφράσεις του προσώπου, τον ίδιο τον λόγο, με την επιγραφή να εμβαπτίζεται ή να διεκδικεί να εμβαπτισθεί στα νάματα της παιδικής αθωότητας που εκλείπει ακριβώς λόγω της χρήσης της μάσκας. Ο συνωμοσιολογικός λόγος χρησιμοποιεί και προσδιορίζει την μάσκα ως σύμβολο και περαιτέρω, ως ‘ενσάρκωση’ των ευρύτερων προσπαθειών να μας ‘φιμώσουν,’ εγγράφοντας περιεχομενικά και άλλες δύο αρνήσεις, άλλα δύο ‘όχι’ που μαζί συνθέτουν την συνωμοσιολογική αφήγηση έτσι όπως αυτή αρθρώνεται και εμφανίζεται. Τα άλλα δύο ‘όχι’ σχετίζονται με την τον εμβολιασμό (άρνηση εμβολιασμού) και με την διεξαγωγή τεστ για τον εντοπισμό του ιού (άρνηση τεστ), στο σημείο όπου προβάλλεται ένα πλαίσιο που οριοθετείται ως εξής.

Η μάσκα καθίσταται «φίμωτρο» που «φιμώνει»,3 προσλαμβανόμενη ως εργαλείο ‘ανελευθερίας,’ ο εμβολιασμός έχει να κάνει με την ποικιλότροπα συμφέροντα όλων αυτών που απεργάζονται ‘σκοτεινά σχέδια’ (Bill Gates, δίκτυο ‘5G’), εις βάρος ‘όλων μας,’ ενώ τα τεστ δεν είναι παρά η κίβδηλη νομιμοποίηση ενός ‘ιού’ που είτε δεν ‘υπάρχει,’ είτε, στις αντιλήψεις συνωμοσιολόγων, δεν ανταποκρίνεται στα μέτρα που λαμβάνονται.

Εντός αυτού του πολιτικού-αφηγηματικού πλαισίου, η μάσκα ως μορφή συμπύκνωσης και ανάδειξης της ‘κοροϊδίας,’ καταστρέφεται βιαίως, κάτι που μας ωθεί στο να ισχυρισθούμε πως η ίδια, ‘δαιμονοποιείται,’ ή αλλιώς, «διαβολοποιείται»4 για να παραπέμψουμε στον Γάλλο φιλόσοφο των ιδεών PierreAndre Taguieff, όντας ‘απόδειξη’ της ιατρικής ‘τυραννίας,’ της ‘τυραννίας της γνώσης’ που εν αντιθέσει με τον κορωνοϊό, ‘υπάρχει.’ Σταδιακά και μη, και με έντονο τρόπο, συγκροτείται ο λόγος εκείνος που κατατείνει στην ‘απόδειξη’ της πλάνης και του συμφέροντος, και αντίστοιχα, αυτόν τον λόγο, ως σημαίνον λόγο ‘αλήθειας.’ Της ‘αλήθειας’ στην εποχή των ‘κορωνοϊό-ηλίθιων.’

Ο λόγος και οι νοηματικές κατασκευές ‘βιαιοποιούνται’ με επίδικο την ανάδειξη όλων όσα ‘χωρίζουν’ τους φορείς της πραγματικής ‘αλήθειας’ από την ‘ελίτ των απατεώνων’ και των ακολούθων τους. Θα εντάξουμε θεωρητικά, αυτόν τον τύπο της συνωμοσιολογίας στην «υπόθεση της συνωμοσίας ενώπιον ενός αινιγματικού ή σκανδαλώδους γεγονότος»,5 κατά τον Taguieff, ενώ παράλληλα επιχειρούμε να εμβαθύνουμε περαιτέρω στα χαρακτηριστικά που την καθιστούν εξήγηση και δη απλοϊκή εξήγηση.

Η αντι-επιστημονική χροιά, επιφανειακή και ατεκμηρίωτη ερευνητικά και ιατρικά,6 συμπεριλαμβάνει την άρνηση της χρήσης μάσκας και της καχυποψίας για τον εμβολιασμό που προσιδιάζει προς τον άξονα της ‘εμβολιο-φοβίας’ που αντλεί και από τις εκφάνσεις του αντι-εμβολιαστικού κινήματος της προηγούμενης, προ κορωνοϊού, περιόδου, με την περιώνυμη ‘ιατρική τυραννία’7 να αποτελεί την σύγχρονη εκδοχή της ‘τυραννίας του αυτονόητου’ ή της άποψης που μας ‘σερβίρουν ως’ αυτονόητη.’8 Το μέτωπο επιθυμεί να είναι αντι-ιατρικό.

Σε αυτό το επίπεδο, και δίπλα στην ως άνω αναφορά, αναδύεται ο καθαυτό συνωμοσιολογικός λόγος που διαβλέπει την συνωμοσία (με τη μορφή της κατασκευής του ιού), ‘πίσω από την κρίση και την ασθένεια,’ και τα συμφέροντα πίσω από την διαχείριση της, που σπεύδουν να εκμεταλλευθούν για ίδιον όφελος την κατάσταση, όπως επίσης και η αλλοίωση της πραγματικότητας που συντελείται πάνω στον άξονα της ‘κοροϊδίας’ αλλά και της ‘κλοπής’: ‘Μας κλέβουν το παρόν και το μέλλον μας.’

Ο συνωμοσιολογικός λόγος που αποκτά και την χροιά ενός εθνικίζοντος λόγου (νατιβισμός), όπως διεφάνη στις κινητοποιήσεις της 6ης του Σεπτέμβρη, με το έθνος των ‘Ελλήνων’ να ‘απειλείται’ από όλα αυτά τα μέτρα που στοχεύουν να πλήξουν την υπόσταση, την οικογένεια και την θρησκεία του (λαϊκή θρησκοληψία), όντας επιθετικός, διεκδικεί χώρο στη δημόσια σφαίρα, κοινωνικά διαδικτυακά και τηλεοπτικά, τρεφόμενος από το πλέγμα ενός ‘δηλητηριώδους’ λόγου, ο οποίος ενέχει την ‘αυταπόδεικτη αλήθεια’ και την αίσθηση της κοινωνικής καταστρεπτικότητας που συνεχίζεται και εμβαθύνει: Μετά την θεωρούμενη ως ‘Ισλαμοποίηση’ της χώρας, η πανδημία είναι η ολοκλήρωση της καταστροφής και του ‘εξανδραποδισμού’ της χώρας.

Εάν η μάσκα συνιστά το καθαυτό σύμβολο της περιώνυμης ‘Νέας Τάξης Πραγμάτων, τότε η χρήση της σημαίας και δη της ελληνικής σημαίες σε κάποιες εκ των διαδηλώσεων, λειτουργεί ως σύμβολο αντιστασιακού ‘ανήκειν.’

Στα διάφορα φόρα, οι συνωμοσιολογικές προσλήψεις της ιστορίας και των γεγονότων αναπαράγονται, βρίσκοντας ευήκοα ώτα στην ευκολία και στη μονοσήμαντη ερμηνεία, στη ‘γοητεία’ που ασκούν η ‘άλλη’ ερμηνεία και η ‘αποκάλυψη,’ στην οιονεί καχυποψία και στην αντίδραση προς τις θεωρούμενες ελίτ. Εγχώριες και διεθνείς. Οι διαφόρων ειδών συνωμοσιολόγοι, οι αυτοπροβαλλόμενοι ως ‘πρόδρομοι’ της ηθικής και του ‘αγαθού’ ως ο ‘λαός’ σε έναν κόσμο ‘κορωνο-απάτης,’ «παίζουν τον ρόλο εποχικών κατόπτρων, και συνάμα τον ρόλο δημαγωγών, προφητών και γκουρού»,9 σχετικοποιώντας και τον θάνατο: ‘Πόσους έχετε από το περιβάλλον σας να νοσούν και να πεθαίνουν;’ Η κοινωνική-πολιτική αντιδραστικότητα εκβάλλει ‘φορτισμένα’ από το μπουκάλι, στο σημείο όπου η τηλεόραση και ο τηλεοπτικοποιημένος λόγος θρυμματίζονται σε επιμέρους κομμάτια: ‘Θα σας αποκαλύψουμε με κάθε κόστος και παρά τις δυσκολίες.’

Έτσι, σε αυτή την «δημόσια συναισθηματική σφαίρα»,10 η οργή (βλέπε την καταστροφή μασκών μίας χρήσης),11 εναλλάσσεται με την πρωταρχική δημιουργία και την επίρριψη της ‘ενοχής’: ‘Είστε ένοχοι για ό,τι συμβαίνει και για ό,τι θα συμβεί.’

Οι δράσεις αλλά και ο συνωμοσιολογικός λόγος που κατασκευάζουν έναν ιδεολογικό αστερισμό, ανταποκρίνονται, και ως προς την άρνηση χρήσης μάσκας, σε ένα από τα κριτήρια κατανόησης και ερμηνείας ενός συμβάντος που έχει εισαγάγει ο Ekman. Και αυτό είναι οι «συζητήσεις σχετικά με ένα συγκινησιογενές συμβάν, οι οποίες αναβιώνουν συναισθήματα σχετικά με αυτό, αλλά προκαλούν και νέα καθώς το επεξεργαζόμαστε σε τρέχοντα χρόνο μέσω της αφήγησης».12

Εδώ το «συγκινησιογενές συμβάν» το οποίο και άπτεται της χρήσης και της άρνησης χρήσης της ‘διαβολικής’ μάσκας καθότι αυτή ‘απειλεί’ τα ‘παιδιά μας’ ποικιλοτρόπως, συζητείται ευρύτερα, τίθεται υπό επεξεργασία και κοινοποίηση, παράγοντας μία δραματοποιημένη οργή σε «τρέχοντα χρόνο» και μία βιωματική αφήγηση (‘εμείς ξέρουμε’), που παραμένει όμως ατεκμηρίωτη και μονοσήμαντη.


1 Βλέπε σχετικά, Tilly Charles, ‘Κοινωνικά κινήματα 1768-2004,’ Μετάφραση: Τσακίρης Θανάσης, Επιμέλεια: Μήτσης Χρήστος, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2010, σελ. 40.

2 Βλέπε σχετικά, ‘Μάσκα στα σχολεία: Παρέμβαση εισαγγελέα για τη διαδήλωση κατά της χρήσης της στη Θεσσαλονίκη,’ Ενημερωτική ιστοσελίδα ‘The Toc,’ 07/09/2020, https://www.thetoc.gr/koinwnia/article/maska-sta-sxoleia-parembasi-eisaggelea-gia-ti-diadilosi-kata-tis-xrisis-tis/

3 Στη χορεία του ‘κακού’ πολιτικά και ηθικά, που εισηγείται τη χρήση μάσκας ανήκουν οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Νίκος Χαρδαλιάς και η Νίκη Κεραμέως. Η μάσκα, στερεοτυπικά, ανήκει στην ‘επικράτεια του κακού,’ καθότι μέσω αυτής επιχειρείται να ‘αποκρύψουν’ το πρόσωπο μας και τα παιδικά πρόσωπα και χαμόγελα. Οι αρνητές της χρήσης μάσκας εκκινούν από συγκεκριμένη γενεακή βάση για να προσδώσουν υπόσταση στο τρέχον αφήγημα της εναντίωσης που υιοθετούν.

4 Βλέπε σχετικά, Taguieff AndrePierre, ‘Ο εξτρεμισμός και τα είδωλα του. Επίκαιρες σκέψεις για τον τζιχαντισμό, την άκρα δεξιά, τον αντισημιτισμό, τον λαϊκισμό και τη συνωμοσιολογία,’ Πρόλογος-Μετάφραση-Επιμέλεια: Πανταζόπουλος Ανδρέας, Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη, 2017, σελ. 210-211.

5 Βλέπε σχετικά, Taguieff AndrePierre, ‘Ο εξτρεμισμός και τα είδωλα του. Επίκαιρες σκέψεις για τον τζιχαντισμό, την άκρα δεξιά, τον αντισημιτισμό, τον λαϊκισμό και τη συνωμοσιολογία…ό.π., σελ. 187.

6 Ποια ερευνητικά δεδομένα υπάρχουν και δύνανται να τεκμηριώσουν την επικινδυνότητα της χρήσης μάσκας από νεαρούς μαθητές; Με το ερώτημα αυτό αποφεύγουν να αναμετρηθούν τα υποκείμενα που αναγάγουν την άρνηση σε θέση αρχής και ιδιαίτερη πραγμάτωση του αξιακού τους κώδικα.

7 Οι γιατροί και ιδίως οι λοιμωξιολόγοι-επιδημιολόγοι πραγματώνουν την δυνατότητα του ‘ελέγχου’ πτυχών της ζωής και της ίδιας της ζωής, όπως και του σώματος, μέσω του γνωσιακού, επί του σώματος, κεφαλαίου που διαθέτουν. Εδώ ο συνωμοσιολογικός λόγος υπό την μορφή της ιατρικής ή της βιο-ιατρικής πράξης και ‘ελέγχου,’ (ο ‘φόβος’ της λευκής μπλούζας), εναλλάσσεται με μία δυστοπική αφήγηση σχετικά με το παρόν που μας ‘επιφυλάσσουν,’ σε όλους εμάς τους ‘αθώους.’

8 Εντός των συνδηλώσεων αυτού του λόγου, ανακύπτει το υπόδειγμα της ‘ανεξαρτησίας’ και της διεκδίκησης της ‘ανεξαρτησίας’ από τους σύγχρονους ‘φαλκιδευτές’ της. Βλέπε σχετικά, Wahrman Dror, ‘Imagining the middle class. The political representation of Class in Britain, c.1780-1840,’ Cambridge, 1995.

9 Βλέπε σχετικά, Taguieff AndrePierre, ‘Ο εξτρεμισμός και τα είδωλα του. Επίκαιρες σκέψεις για τον τζιχαντισμό, την άκρα δεξιά, τον αντισημιτισμό, τον λαϊκισμό και τη συνωμοσιολογία…ό.π., σελ. 211.

10 Βλέπε σχετικά, Δεμερτζής Νίκος, Θάνος Βασίλης & Ντάβου Μπετίνα, ‘Συναισθήματα, κίνητρα και πολιτική συμπεριφορά στην Ελλάδα της κρίσης,’ στο: Γεωργαράκης Ν.Γ-Δεμερτζής Ν., (επιμ.), ‘Το Πολιτικό πορτραίτο της Ελλάδας. Κρίση και η αποδόμηση του πολιτικού,’ Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών/Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2015, σελ. 35.

11 Η βίαιη καταστροφή μασκών από διαδηλώτρια, ‘ενσαρκώνει’ μεγεθυμένα, το υπόβαθρο μίας οργής που επιδιώκει να νομιμοποιηθεί πάνω στον άξονα υπεράσπισης και διατήρησης της ‘Αγίας ελληνικής οικογένειας.’

12 Βλέπε σχετικά, Ekman P., ‘What we become emotional about,’ στο: Manstead N., Fridja N., Fischer A., (επιμ.), ‘Feelings and emotions: The Amsterdam symposium,’ Cambridge, Cambridge University Press, 2004, σελ. 119-135, & , Δεμερτζής Νίκος, Θάνος Βασίλης & Ντάβου Μπετίνα, ‘Συναισθήματα, κίνητρα και πολιτική συμπεριφορά στην Ελλάδα της κρίσης,’ στο: Γεωργαράκης Ν.Γ-Δεμερτζής Ν., (επιμ.), ‘Το Πολιτικό πορτραίτο της Ελλάδας. Κρίση και η αποδόμηση του πολιτικού…ό.π., σελ. 33.

Share this
The following two tabs change content below.
ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ

ΣΙΜΟΣ ΑΝΔΡΟΝΙΔΗΣ

Ο Σίμος Ανδρονίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες. Εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ με θέμα την συσχέτιση των Σοσιαλδημοκρατικών πολιτικών κομμάτων σε Ελλάδα, Μεγάλη Βρετανία και Γερμανία με το συνδικαλιστικό κίνημα, την περίοδο 1989-2010. Τα ερευνητικά-επιστημονικά του ενδιαφέροντα αφορούν την θεωρία των πολιτικών κομμάτων, τις σχέσεις κοινωνικής και πολιτικής αντιπροσώπευσης, τα κοινωνικά κινήματα, το ακροδεξιό φαινόμενο. Μελετά επίσης ποίηση και λογοτεχνία. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης και του Δικτύου Ανάλυσης Πολιτικού Λόγου.

Σχετικά Άρθρα

Leave a Comment

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή