Γκλεν Γκουλντ, Καναδός πιανίστας, από τους πιο διάσημους κλασικούς ερμηνευτές του 20ού αιώνα

by Times Newsroom

Γκλεν Χέρμπερτ Γκουλντ (Glenn Herbert Gould, 25 Σεπτεμβρίου 1932 – 4 Οκτωβρίου 1982) ήταν Καναδός πιανίστας, από τους πιο διάσημους κλασικούς ερμηνευτές του 20ού αιώνα. Θεωρείται από τους σημαντικότερους σολίστ του πιάνου, που έγινε γνωστός κυρίως μέσα από τις ηχογραφήσεις του στο στούντιο.

Είναι, πέρα από τους πιο δημοφιλείς καλλιτέχνες κάθε μουσικού είδους στον κόσμο, ο σολίστας κλασικής μουσικής με τις περισσότερες πωλήσεις όλων των εποχών. Το 1964, όμως, εγκατέλειψε πρόωρα τις δημόσιες εμφανίσεις και συναυλίες, εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στις ηχογραφήσεις καθώς και στην παραγωγή ραδιοφωνικών, τηλεοπτικών μουσικών κ.άλ. προγραμμάτων.
Σημαντικότερες θεωρούνται οι ερμηνείες του σε έργα του Μπαχ, όπως Το Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο και οι Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ.

 

Ο Γκλεν Γκουλντ σε ηλικία 13 ετών με τον αγαπημένο σκύλο του Nicky

Ο Γκλεν Γκουλντ σε ηλικία 13 ετών μαζί με τον δάσκαλό του Αλμπέρτο Γκερέρο (1945)

Ο Γκουλντ γεννήθηκε στο Τορόντο του Καναδά. Ήταν το μοναχοπαίδι του Ράσελ Χέρμπερτ και της Φλόρενς Έμα Γκούλντ. Το πραγματικό του επίθετο ήταν Γκολντ. Η οικογένειά του, αν και δεν είχε εβραϊκή καταγωγή, φρόντισε να αλλάξει το όνομα πιστεύοντας πως με αυτό τον τρόπο θα απέφευγε τον αντισημιτισμό, που ήταν σε έξαρση εκείνη την εποχή στον Καναδά.  Ο πατέρας του ήταν ερασιτέχνης βιολιστής. Η μητέρα του έπαιζε πιάνο και εκκλησιαστικό όργανο, αποτελώντας την πρώτη δασκάλα του Γκουλντ, ο οποίος με τη σειρά του έδειξε από νεαρή ηλικία κλίση στη μουσική. Σε ηλικία μόλις πέντε ετών συνέθετε τα δικά του έργα, τα οποία ερμήνευε στο σχολείο ή στην εκκλησία. Στην ίδια ηλικία έκανε και τις πρώτες δημόσιες εμφανίσεις του, συνοδεύοντας τους γονείς του σε μια εκδήλωση του Business Men’s Bible Class, αρχικά, και κατόπιν μόνος του, σε μια πρεσβυτεριανή εκκλησία του Τορόντο. Το 1940ξεκίνησε σπουδές στο Toronto Conservatory of Music (μετέπειτα Royal Conservatory of Music) λαμβάνοντας μαθήματα θεωρίας της μουσικής με τον Λίο Σμιθ (Leo Smith), αργότερα παρακολούθησε μαθήματα εκκλησιαστικού οργάνου με τον Φρέντερικ Σιλβέστερ (Frederick C. Silvester) και σπούδασε πιάνο κοντά στον Αλμπέρτο Γκερέρο (Alberto Guerrero), από τον οποίο επηρεάστηκε σημαντικά.
 
Το Δεκέμβριο του 1945, ο Γκουλντ πραγματοποίησε την πρώτη του επαγγελματική δημόσια εμφάνιση ως οργανίστας, ερμηνεύοντας έργα των Μέντελσον, T.Σ. Ντυπυΐ και Μπαχ. Τον Ιανουάριο του 1947 έκανε το ντεμπούτο του ως σολίστ στο πιάνο με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Τορόντο, ερμηνεύοντας το Κοντσέρτο αρ. 4 του Μπετόβεν. Τον Απρίλιο του 1947 έδωσε το πρώτο του πλήρες ρεσιτάλ πιάνου, σε ωδείο, ενώ τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου έδωσε το πρώτο του ρεσιτάλ ως επαγγελματίας πιανίστας. Τρία χρόνια αργότερα, πραγματοποιήθηκε η πρώτη του ραδιοφωνική συναυλία, για τον σταθμό CBC (Canadian Broadcasting Corporation) του Καναδά, σηματοδοτώντας τη μακρόχρονη ενασχόλησή του με το ραδιόφωνο και τις ηχογραφήσεις.

Αποκλειστικό συμβόλαιο με την Columbia Masterworks

Το 1955 υπέγραψε αποκλειστικό συμβόλαιο με τη δισκογραφική εταιρεία Columbia Masterworks, με την οποία ηχογράφησε αρχικά τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ του Μπαχ, έργο το οποίο έτυχε θερμής υποδοχής, γνωρίζοντας τόσο καλλιτεχνική όσο και εμπορική επιτυχία. Ο διευθυντής της εταιρίας, Ντέιβιντ Οπενχάιμ, είχε παρακολουθήσει την πρώτη εμφάνιση του Γκουλντ στη Νέα Υόρκη. Ενθουσιάστηκε τόσο, που την επόμενη κιόλας μέρα του πρότεινε συμβόλαιο. Ήταν η πρώτη φορά που η Columbia υπέγραφε με έναν ουσιαστικά άγνωστο καλλιτέχνη, στη βάση των εντυπώσεων από ένα και μόνο κοντσέρτο.

Περιοδείες – εγκατάλειψη των συναυλιακών αιθουσών

Τον Μάιο του 1957, επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση (στο πλαίσιο της πρώτης ευρωπαϊκής περιοδείας του). Ήταν ο πρώτος Βορειοαμερικανός πιανίστας που έδωσε συναυλίες εκεί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Το πρόγραμμά του περιλάμβανε τρεις συναυλίες στη Μόσχα και ισάριθμες στο Λένινγκραντ, με έργα των Μπαχ, Μπετόβεν, Μπραμς και Χίντεμιτ. Στις εμφανίσεις της Μόσχας προστέθηκε και ένα δωρεάν σεμινάριο-ρεσιτάλ για τους σπουδαστές του Ωδείου, το οποίο επαναλήφθηκε στο Λένινγκραντ. Εκεί ο Γκουλντ μίλησε για τη μουσική του Σένμπεργκ και τη Δεύτερη Σχολή της Βιέννης και παρουσίασε έργα των Άλμπαν Μπεργκ, Άντον Βέμπερν και Ερνστ Κρένεκ. Το ρεπερτόριο του σεμιναρίου συνιστούσε πρόκληση. Η μουσική αυτή, που παρουσιαζόταν δημόσια για πρώτη φορά στη χώρα, θεωρείτο από τις σοβιετικές αρχές «φορμαλιστική» και ήταν αποκλεισμένη από τις συναυλιακές αίθουσες και τα ωδεία. Ωστόσο, το σεμινάριο-ρεσιτάλ του Γκουλντ είχε τρομαχτική επιτυχία. Πέρα από τις αρνητικές αντιδράσεις μερικών συντηρητικών καθηγητών, το σπουδαστικό κοινό ήταν ενθουσιασμένο, καθώς και οι διασήμοι Ρώσοι πιανίστες Χάινριχ Νοϊχάους, Μαρία Γιουντίνα και Μαρία Γκρίνμπεργκ που είχαν παρευρεθεί. Μετά το Λένινγκραντ, ταξίδευσε στο Βερολίνο, όπου ερμήνευσε το Κοντσέρτο αρ.3 του Μπετόβεν με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου, υπό τη διεύθυνση του Κάραγιαν, και έκλεισε την περιοδεία του μεταβαίνοντας στη Βιέννη. Την επόμενη χρονιά επέστρεψε ξανά στην Ευρώπη, πραγματοποιώντας εμφανίσεις στις Βρυξέλλες, στη Στοκχόλμη, στη Φλωρεντία και άλλες πόλεις.

 

Από το 1960 ο αριθμός των συναυλιών του άρχισε να περιορίζεται αισθητά. Το 1959 πραγματοποίησε για τελευταία φορά περιοδεία στην Ευρώπη. Η εμπειρία αυτή, λόγω των συνεχών μετακινήσεων, του φορτωμένου προγράμματος κ.λπ. ήταν πολύ δυσάρεστη για τον Γκουλντ, ο οποίος τη θεώρησε μια «τρέλα». Άρχισε να σκέφτεται να παρατήσει το πιάνο και να ασχοληθεί με τη διεύθυνση ορχήστρας και, κατόπιν, να εγκαταλείψει τις συναυλίες, αρκετές από τις οποίες ήδη ακύρωνε. Αναζητώντας εναλλακτικές καλλιτεχνικές δραστηριότητες, πύκνωσε τις συνεργασίες του με την Καναδική Ραδιοτηλεόραση (CBC). Στις 10 Απριλίου 1964, ο Γκουλντ αποφάσισε να τερματίσει στις δημόσιες εμφανίσεις του, δίνοντας στο Λος Άντζελες για τελευταία φορά ένα «τυπικά γκουλντικό» ρεσιτάλ με έργα Μπαχ, Μπετόβεν και Κρένεκ. Η κίνηση του Γκουλντ να αφήσει για πάντα πίσω του την αίθουσαν συναυλιών του πρόσφερε τη δυνατότητα να διοχετεύσει τη ζωτικότητά του σε αυτά που τον ενδιέφεραν περισσότερο. Τα επόμενα χρόνια, μέχρι το τέλος της ζωής του, τα αφιέρωσε στις ηχογραφήσεις, τη σύνθεση, καθώς και στην παραγωγή εκπομπών για το ραδιόφωνο, πραγματοποιώντας επίσης μία σειρά τηλεοπτικών προγραμμάτων για την βρετανική, γαλλική, γερμανική και καναδική τηλεόραση. Δημοσίευσε παράλληλα, πληθώρα από άρθρα και κριτικές, αναλύοντας τις ερμηνείες του.

Θάνατος

Ο τάφος του Γκουλντ στο Νεκροταφείο Mount Pleasant του Τορόντο

Λίγο πριν το θάνατό του ηχογράφησε για δεύτερη φορά το Ειδύλλιο του Ζίγκφριντ του Βάγκνερ, τώρα όμως ως μαέστρος. (Η παλιότερη ηχογράφηση ήταν για πιάνο, σε δική του μεταγραφή.) Το καλοκαίρι του 1982 ένας συνεργάτης του Γκουλντ επέλεξε δεκατρείς από τους καλύτερους μουσικούς από τη Συμφωνική του Τορόντο για να δουλέψουν μαζί του. Στις 8 Σεπτεμβίου οι ηχογραφήσεις είχαν ολοκληρωθεί. Στις 27 Σεπτεμβρίου υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και εισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο του Τορόντο. Πέθανε, χωρίς στο μεταξύ να έχει ανακτήσει τις αισθήσεις του, στις 4 Οκτωβρίου 1982.

 

Ταινίες

Ο Γκουλντ εμφανίστηκε όσο ζούσε ως ερμηνευτής, σχολιαστής, ξεναγός κ.λπ. σε αρκετές ταινίες που γυρίστηκαν ειδικά γι’ αυτόν, ενώ η ζωή του υπήρξε το αντικείμενο του ενδιαφέροντος διαφόρων ντοκυμαντέρ.

  • Glenn Gould: On The Record και Glenn Gould: Off the Record (1959). Ντοκυμαντέρ των Roman Kroitor και Wolf Koenig. Έκδ. DVD UPC 014381206920.
  • Τέσσερις ταινίες του Bruno Monsaingeon με τον Γκουλντ (1974), στο πλαίσιο της σειράς Chemins de la musique της Γαλλικής Ραδιοτηλεόρασης (ORTF). Έκδ. DVD UPC 724349012899, με τίτλο Glenn Gould: The Alchemist.
  • Glenn Gould’s Toronto (1979). Tαινία του John McGreevy για το Τορόντο, σε σενάριο του Γκουλντ και με ξεναγό τον ίδιο.
  • The Question of Instrument (1979). Ταινία του Bruno Monsaingeon με τον Γκουλντ, πρώτη στη σειρά Glenn Gould Plays Bach.
  • An Art of the Fugue (1980). Ταινία του Bruno Monsaingeon με τον Γκουλντ, δεύτερη στη σειρά Glenn Gould Plays Bach.
  • The Goldberg Variations (1981). Ταινία του Bruno Monsaingeon με τον Γκουλντ, τρίτη στη σειρά Glenn Gould Plays Bach. Έκδ. DVD UPC 074644842494. Έκδ. όλης της σειράς σε DVD UPC 886919750492.
  • Les variacions Gould (1992). Ντοκυμαντέρ του Manuel Huerga.
  • Thirty-Two Short Films about Glenn Gould (1993). Δραματοποιημένο ντοκυμαντέρ του François Girard, με τον Colm Feore στο ρόλο του Γκουλντ. Έκδ. DVD UPC 886919121292.
  • Glenn Gould: Extasis (1998). Ντοκυμαντέρ της γαλλόφωνης Καναδικής ραδιοτηλεόρασης (Radio-Canada). Έκδ. DVD UPC 032031282292.
  • Glenn Gould: The Russian Journey (2002). Ντοκυμαντέρ του Ιωσήφ Φέυγκινμπεργκ για την περιοδεία του Γκουλντ στη Σοβιετική Ένωση. Έκδ. DVD UPC 814337011413.
  • Glenn Gould: Hereafter (2006). Ντοκυμαντέρ του Bruno Monsaingeon. Έκδ. DVD UPC 899132000206.
  • Genius Within: The Inner Life of Glenn Gould (2009). Ντοκυμαντέρ των Peter Raymont και Michèle Hozer για την προσωπική ζωή του Γκουλντ. Έκδ. DVD UPC 5055159277938.

Βραβεύσεις και αναγνώριση

To αστέρι προς τιμήν του Γκουλντ στο Canada’s Walk of Fame

Ο Γκλεν Γκουλντ βραβεύτηκε και τιμήθηκε αρκετές φορές, στη διάρκεια της ζωής του αλλά και μετά θάνατον. Απέσπασε συνολικά πέντε Βραβεία Γκράμι. Το 1982, δυο Βραβεία (καλύτερης κλασικής ερμηνείας σολίστα και καλύτερου κλασικού άλμπουμ) για τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ (ηχογρ. 1981). Το 1983, Βραβείο (καλύτερης κλασικής ερμηνείας σολίστα) για τις Σονάτες για πιάνο αρ. 12 και 13 του Μπετόβεν. Είχε προηγηθεί, το 1974, το μοναδικό Γκράμι που του απονεμήθηκε όσο ζούσε, όχι όμως ως μουσικού, αλλά ως συγγραφέα, για τη σύνταξη του κειμένου “Hindemith: will his time come? Again?” που ήταν τυπωμένο στο οπισθόφυλλο του δίσκου με τις σονάτες του συνθέτη. Το 2013 του απονεμήθηκε το Βραβείο για το Σύνολο της Προσφοράς του, το οποίο παρέλαβε εκ μέρους του ο δημοσιογράφος και φίλος του Γκουλντ, Τιμ Πέιτζ.

Το 1964 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Τορόντο. Το 1983 εισήλθε στον κατάλογο των μουσικών του Canadian Music Hall of Fame. Προς τιμήν του συστάθηκε το Ίδρυμα Γκλεν Γκουλντ (Glenn Gould Foundation), το οποίο έχει καθιερώσει την απονομή του Βραβείου Γκλεν Γκουλντ ανά τρία έτη, σε κάθε αυτόνομο μουσικό που έχει κερδίσει τη διεθνή αναγνώριση μέσα από τη συνεισφορά του στη μουσική. Εξέδιδε, επιπλέον, από το 1995 έως το 2008 την περιοδική έκδοση Glenn Gould(κυκλοφόρησαν συνολικά 24 τεύχη) με πληροφορίες, αναλύσεις και μελέτες για τον Καναδό πιανίστα και το έργο του, αλλά και κείμενα του ίδιου του Γκουλντ. Μετά το θάνατό του, πολλοί καλλιτέχνες, όπως συγγραφείς, χορογράφοι και γλύπτες, επηρεάστηκαν στο έργο τους από την προσωπικότητά του, ενώ συνθέτες του αφιέρωσαν έργα τους. Από τους τελευταίους ξεχωρίζει ο Ελληνο-Καναδός Χρήστος Χατζής (Christos Hatzis) με τη σύνθεση Τhe Go(u)ldberg Variations (1992).

Μια ηχογράφηση του Γκούλντ, από το Καλοσυγκεραμένο Κλειδοκύμβαλο, συμπεριελήφθη από τη NASA στα αποσπάσμαστα μουσικής που ταξιδεύουν στο εξώτερο διάστημα, μαζί με τα υπόλοιπα τεκμήρια από τη ζωή στη Γη και τον ανθρώπινο πολιτισμό, πάνω στα διαστημόπλοια Βόγιατζερ.

Περισσότερα ΕΔΩ: https://el.wikipedia.org

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή