Ιωάννα Καρακασίδου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας είναι η ζωή…»

by Νίκος Λαγκαδινός
Share this

Μετά το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέμου και της Μικρασιατικής Καταστροφής, η Ευγενία θα βρεθεί ολομόναχη στην Κωνσταντινούπολη, εκεί όπου ένας νέος κόσμος γεννιέται από τις στάχτες του παλιού. 
Μετά από πολλές περιπέτειες, με το ψυχικό σθένος και τη θέλησή της για ζωή θα κατορθώσει όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά και να εισέλθει στους κύκλους της αγγλικής αριστοκρατίας. Θα ανεξαρτητοποιηθεί οικονομικά, θα συναναστραφεί με διεθνούς φήμης καλλιτέχνες και ανθρώπους του πνεύματος, θα δώσει πίσω απλόχερα όσα της χαρίστηκαν, για να καταλήξει στη Θεσσαλονίκη του ’80, όταν θα εντοπίσει τη μοναδική επιζώσα αδερφή της. 
Μια μυθιστορηματική ζωή, με πολλές ανατροπές, όπως μόνο λίγοι άνθρωποι έχουν ζήσει.

Τι τύχη να την περιμένει την κακόμοιρη τη Νουρισάχ! Πώς να σταθεί μόνη της στον κόσμο; Δύο βήματα πιο πέρα να κάνει ολομόναχη, και την έφαγαν ζωντανή, έτσι που αναποδογύρισε ο ντουνιάς και γέμισε η Πόλη κάθε καρυδιάς καρύδι…
Εκείνη προτίμησε να προσπεράσει τα ειρωνικά βλέμματα και τα γελάκια με την ίδια ήρεμη έκφραση που τη χαρακτήριζε πάντοτε.
«Δεν είμαι η Νουρισάχ του Γιλντίζ! Όχι πια! Είμαι η Ευγενία. Η Ευγενία απ’ το Νιχώρι».

  • Συνέντευξη στον ΝΙΚΟ ΛΑΓΚΑΔΙΝΟ

Η Ιωάννα Καρακασίδου παρότι εμφανίζεται για πρώτη φορά στη λογοτεχνία μας, εντούτοις η γραφή της δείχνει μια ωριμότητα που, σε συνδυασμό με τον μύθο, συγκινεί. Τα “Γλυκά νερά”, που μόλις κυκλοφόρησαν από ττις εκδόσεις Λιβάνη, είναι ένα βιβλίο που κερδίζει αμέσως τους αναγνώστες. Έχει την εντύπωση κανείς πως ότι του προσφέρεται από την συγγραφέα είναι αληθινό. Είναι βέβαιο ότι υπάρχει μέσα μας η δίψα για ό,τι έχει σχέση με τη Μικρασία, τις χαμένες πατρίδες, την Κωνσταντινούπολη, τους ανθρώπους που ήταν εκεί ριζωμένοι και που εν μια νυκτί αναγκάστηκαν, όσοι επέζησαν, είτε να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να έρθουν στην αγκαλιά της μητέρας πατρίδας είτε να ζήσουν σ’ ένα τόπο που άλλαξε και τους έγινε ξένος!!! Διαβάζοντας τα “Γλυκά νερά” θέλουμε να εισδύσουμε  στην ιδιωτική ζωή της ηρωίδας, όχι φυσικά από αδιακρισία για να μάθουμε τα μυστικά της, αλλά για να ξεφύγουμε από τον κλοιό του εαυτού μας και να ταυτιστούμε μ ‘ ένα πρόσωπο ίσως καλύτερο από μας και θελκτικό. Μπορεί η σύγχρονη λογοτεχνία να είναι παραφορτωμένη από έργα παράδοξα, αλλόκοτα, ασυνάρτητα και εν πολλοίς αντιφατικά για να εντυπωσιαστούν οι αναγνώστες. Όμως τούτο το βιβλίο της Ιωάννας Καρακασίδου είναι απλό, κατανοητό, αυθεντικό, και είναι βέβαιο ότι όποιος το διαβάσει θα θαυμάσει το αναμφισβήτητα αληθινό πολυσύνθετο των προσώπων του. Δύσκολο να ξεχαστεί η ηρωίδα του βιβλίου… Με αφορμή, λοιπόν, το βιβλίο της, κάναμε μια συζήτηση με τη συγγραφέα. Ιδού:

  • Τι ήταν εκείνο που σας οδήγησε στη συγγραφή;

Δεν υπήρξε ποτέ κάποια συγκεκριμένη αφορμή που με έκανε να στραφώ στην συγγραφή. Είμαι ιστορικός και φιλόλογος. Και ασφαλώς λάτρης της λογοτεχνίας από μικρό παιδί. Περισσότερο το βλέπω σαν φυσική εξέλιξη. Πάντα γνώριζα ότι κάποια στιγμή θα έγραφα ένα βιβλίο ή και περισσότερα. Όσοι με γνωρίζουν από μικρή, για παράδειγμα δύο αγαπημένες μου καθηγήτριες της φιλολογίας, μου λένε ότι δεν παραξενεύτηκαν καθόλου, όταν έμαθαν ότι έγραφα τα “Γλυκά Νερά”. Μάλλον το περίμεναν.

  • Με το βιβλίο σας αγγίζετε μια πολύ σκληρή εποχή και κατά κάποιο τρόπο επώδυνη για μας τους Έλληνες…Πιστεύετε ότι έχουν επουλωθεί οι πληγές από εκείνη τη μακρινή περίοδο, της Μικρασιατικής Καταστροφής, των διωγμών, της εθνικής τραγωδίας;;

Πιστεύω ότι αυτό που με ρωτάτε έχει να κάνει μάλλον με το ηλικιακό γκρουπ στο οποίο ανήκει κάποιος Έλληνας ή Ελληνίδα στη σημερινή εποχή. Όσον αφορά τη δική μου γενιά,  όσοι δηλαδή είμαστε κάτω από τα σαράντα, δεν μπορεί να γίνει λόγος για πληγές από την Μικρασιατική Καταστροφή. Νομίζω ότι είναι λογικό. Ακούμε τις ιστορίες των παππούδων και των γιαγιάδων μας, ενδιαφερόμαστε για την καταγωγή μας, συμμετέχουμε σε συλλόγους που κάνουν προσπάθεια ώστε να διατηρηθούν οι μνήμες των αλησμόνητων πατρίδων που χάσαμε, αλλά στο σύνολο μπορώ να πω ότι έχουμε προχωρήσει μπροστά. Από την άλλη μεριά, για δείτε κάτι παράξενο που άκουσα από μία μαθήτριά μου την σχολική χρονιά που μας πέρασε. Γυρνάει, λοιπόν, η δεκατριάχρονη και μου λέει με καμάρι: “Κυρία Ιωάννα, εγώ είμαι Μικρασιάτισσα και δεν το ξεχνώ ποτέ αυτό!” Βλέπετε, λοιπόν; Είναι συγκινητικό και ταυτόχρονα αναζωογονητικό να βλέπεις νέα παιδιά, στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου, να γνωρίζουν, ουσιαστικά, ποιοι είναι. Γιατί όσο περισσότερα μαθαίνεις για την καταγωγή σου και τους προγόνους σου, τόσο βαθύτερα γνωρίζεις τον εαυτό σου.

  • Γιατί θα πρέπει να προτείνω το βιβλίο σας στους αναγνώστες;

Για να ταξιδέψουν πίσω στην παλιά Κωνσταντινούπολη, να ξεχάσουν για λίγο την πραγματικότητα, ενδεχομένως και για να μάθουν κάποια πράγματα για την ιστορία της περιόδου. Τα “Γλυκά Νερά” δεν περιγράφουν την Μικρασιατική Καταστροφή, δεν μελαγχολούν τον αναγνώστη. Ίσα-ίσα, η ιστορία ξεκινάει το Νοέμβρη του ’22, μετά τον ελληνοτουρκικό πόλεμο και την εθνική τραγωδία, όπου παρακολουθούμε την προσπάθεια της νεαρής ηρωίδας να επιβιώσει, ούσα Ελληνίδα, σε ένα κράτος που γίνεται ολοένα και πιο εχθρικό προς τους ξένους. Και σε μία πόλη, όμως, όπου η κεμαλική ρητορική αργεί να επικρατήσει. Η Κωνσταντινούπολη στα τέλη του ’22 και μέχρι τις αρχές του ’24, όπου εκτυλίσσεται το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας, παραμένει κοσμοπολίτικη. Το τελευταίο προπύργιο, θα έλεγα.

  • Πιστεύετε ότι το βιβλίο χάνει σε σχέση με την εικόνα;

Αν αναφέρεστε στο εξώφυλλο του βιβλίου, ασφαλώς και όχι. Ακριβώς έτσι περιγράφω την Ευγενία, την κεντρική ηρωίδα του βιβλίου. Θα έλεγα μάλιστα ότι είναι ένα από τα ωραιότερα εξώφυλλα που έχω δει τα τελευταία χρόνια. Οι Εκδόσεις Λιβάνη κάνουν πολύ καλή δουλειά και σε αυτό τον τομέα.

  • Πoιo μέρoς αγαπάτε ιδιαίτερα;

Από την Αλεξανδρούπολη μέχρι την Θεσσαλονίκη νιώθω στο σπίτι μου, στον φυσικό μου χώρο. Οπότε αν εξαιρέσουμε την Θράκη και την Ανατολική Μακεδονία, θα σας πω ότι με έχουν κερδίσει ως τώρα η Ρόδος, η Χίος και η Κρήτη. Το πιο αγαπημένο μου όμως μέρος σε όλη την Ελλάδα, από άποψη φυσικής ομορφιάς, είναι το Πήλιο.

  • Τι είναι για σας η Ξάνθη;

Η πρώτη πατρίδα που γνώρισα και το σπίτι μου. Μία πόλη, που διατηρεί ακόμα αρχιτεκτονικά στοιχεία, που βρίσκει κανείς στην Αντιόχεια, για παράδειγμα, ή στη Δαμασκό. Είναι λίγο μαγικό όλο αυτό, οι όψεις της πόλης αυτής μπορούν να αλλάζουν από όποια γωνία κι αν στρίψεις. Η ιδιαίτερη μαγεία της πόλης μας, όμως, δεν εξαντλείται στα κτίρια και στην αρχιτεκτονική τους. Είναι και η ιδιαίτερη κουλτούρα μας, η αγάπη μας για το καλό φαγητό, για τα παραδοσιακά γλυκά. Πάνω απ’ όλα βέβαια βάζω τους ίδιους τους Ξανθιώτες, που παραμένουν φιλικοί, ευγενικοί και αρχοντικοί παρά τις αντιξοότητες που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.

  • Ποια είναι η θέση της τέχνης (θέατρο, μουσική, ζωγραφική, κ.λπ.) στην εποχή μας;  Μήπως η τέχνη κινδυνεύει να απομονωθεί εξαιτίας της τηλεόρασης και συνεπώς μήπως πρέπει να αναζητήσει καινούργιες μορφές και να επανεξετάσει την κοινωνική λειτουργία της;

Για ποια τηλεόραση μιλάτε; Ειλικρινά, δεν βλέπω κανέναν άνθρωπο γύρω μου, που να ενδιαφέρεται τόσο πολύ για τα τηλεοπτικά προγράμματα των τελευταίων ετών. Η Τέχνη είναι το τελευταίο πράγμα στον κόσμο που θα κινδύνευε, κατά την γνώμη μου. Υπάρχει από την αυγή της Ιστορίας και θα συνεχίσει να υπάρχει, όσο βέβαια υπάρχουν άνθρωποι πάνω σ’ αυτόν τον πλανήτη. Οι νέοι άνθρωποι ειδικά έχουν πλέον τα μέσα να διαδίδουν την Τέχνη σε καθημερινή βάση. Δείτε τι γίνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για παράδειγμα. Ζωγραφική, κινηματογράφος, θεατρικές παραστάσεις, και πολλά-πολλά βιβλία, νέες και παλιές εκδόσεις, παρελαύνουν καθημερινά μπροστά από τα μάτια μας.

  • Είναι ο κόσμος μας παράλογος;

Ω, ναι! Το λέει και η Ευγενία μέσα στο βιβλίο. Βίαιος και παράλογος. Η εποχή για την οποία γράφω έχει πολλές συνάφειες με τη δική μας εποχή άλλωστε.

  • Τι είναι εκείνο που δίνει νόημα στον άνθρωπο;

Τρία πράγματα. Οι δικοί του άνθρωποι, αυτοί που τον αγαπάνε δηλαδή, και τα ενδιαφέροντά του. Η προσπάθεια τέλος, για προσωπική εσωτερική εξέλιξη.

  • Δικαιούμαστε να υποστηρίζουμε ότι είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων;

Ασφαλώς. Όπως και απόγονοι των Βυζαντινών, ας μην το ξεχνάμε αυτό. Σημασία έχει να προχωράμε και μπροστά, όμως. Όπως λέει και ένας μεγάλος εσωτεριστής και φιλόσοφος: “Πρέπει να χτίσουμε νέες Ακροπόλεις.”

  • Τι θεωρείτε ως τον έσχατο βαθμό δυστυχίας;

Την εσωτερική παραίτηση, που συχνά οδηγεί στη θυματοποίηση του ατόμου. Μιλάω για εκείνη την κατάσταση, όπου ο άνθρωπος νιώθει ανήμπορος να αντιδράσει σε όσα άσχημα μπορεί να συμβαίνουν, να αναλάβει δράση, να αλλάξει ό,τι τον ενοχλεί. Συνήθως ρίχνει την ευθύνη σε άλλους. Έτσι, παραλύει. Ξέρετε, κρύβει λίγο εγωισμό όλο αυτό.

  • Σας απασχολεί ο χρόνος;

Καθόλου. Έχω απελευθερωθεί εδώ και καιρό από τέτοιου είδους βαρίδια.

  • Ποιο είναι το πολυτιμότερο περιουσιακό σας στοιχείο;

Ό,τι πολυτιμότερο έχω στον κόσμο εδώ και ένα μήνα περίπου είναι ο νεογέννητος ανιψιός μου. Πρώτο ανίψι, βλέπετε. (γέλια)

  • Τι είναι εκείνο που μπορεί να ενσαρκώσει την ελπίδα του αύριο;

Τα παιδιά, φυσικά. Οι τωρινοί και αυριανοί μαθητές. Πιστέψτε με, διδάσκω και βλέπω μεγάλες δυνατότητες σε αυτά τα παιδιά, που μεγαλώνουν μες στην οικονομική κρίση. Αυτά είναι η ελπίδα για το μέλλον της χώρας μας.

  • Τελικά, τι είναι η ζωή;

Ένα ταξίδι αυτογνωσίας. Ερχόμαστε εδώ για να πάρουμε κάποια μαθήματα. Το κυριότερο από αυτά είναι να μάθουμε ποιοι είμαστε.

Η Ιωάννα Καρακασίδου γεννήθηκε το 1981 στην Ξάνθη. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Από το 2004 ζει και εργάζεται στην Ξάνθη ως φιλόλογος και καθηγήτρια αγγλικών στην ιδιωτική εκπαίδευση. Παράλληλα, ερευνά και γράφει. Στον ελεύθερο χρόνο της διαβάζει αγγλική λογοτεχνία και ασχολείται με τη συλλογή παλιών και ξεχασμένων συνταγών μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής.

Share this
The following two tabs change content below.
Νίκος Λαγκαδινός
Ο Νίκος Λαγκαδινός είναι δημοσιογράφος [ΕΣΗΕΑ]. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρολογία στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έχει εργαστεί ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στην ΕΡΤ [τηλεόραση και ραδιόφωνο], στις εφημερίδες Ελεύθερη Γνώμη, Νίκη, Ενημέρωση, Βραδυνή, Ακρόπολις, Αθηναϊκή. Διηύθυνε την εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή