Μαρίνα Βαμβακά: Θέλησα ν’ αφουγκραστώ τη λύπη και τη διαμαρτυρία μου για την αδικία που συνέβη στους προγόνους μας!!!

by Νίκος Λαγκαδινός
Share this
  • Συνέντευξη της ΜΑΡΙΝΑΣ ΒΑΜΒΑΚΑ στον ΝΙΚΟ ΛΑΓΚΑΔΙΝΟ

Προηγήθηκε το μυθιστόρημά της Σεκερίμ (εκδόσεις Λιβάνη). Ενα βιβλίο, που όπως γράφει η Μαρίνα Βαμβακά, βγήκε από τις διηγήσεις της γιαγιάς της Ελισάβετ, που έζησε στην πατρίδα της την Καππαδοκία, αλλά οι καταστάσεις την ανάγκασαν να καταφύγει στην Πόλη. Οι τόποι αυτοί είναι τόποι αναφοράς της νεότερης ιστορίας μας, φορτισμένες με δάκρυα και αίμα, με νοσταλγία και πείσμα να μην σκεπαστούν οι μνήμες στη σκόνη του χρόνου. Ακολούθησε το μυθιστόρημά της Εγώ η Ελισάβετ (εκδόσεις Λιβάνη), που όπως δηλώνεται είναι η συνέχεια του Σεκερίμ… Ο χρόνος στ’ ανθρώπινα πράγματα έχει ποιότητα υποκειμενική και φυσικά χρόνο λέμε τις αλλοιώσεις που υφίστανται ο εαυτός μας και οι άλλοι γύρω, ο εαυτός μας και τα αντικείμενα, ο εαυτός μας και οι συνθήκες. Ωτόσο ο χρόνος αυτός δεν είναι ενιαίος και στην κάθε του εφαρμογή, στην κάθε περίτωση, έχει διαφορετικό ρυθμό και αποτελέσματα. Η μαρτυρία, το μνημείο λόγου ή τέχνης δεν είναι τίποτε άλλο παρά προτάσεις από δικά μας βιώματα. Κι ενώ τα βιώματα αυτά μοιάζουν να προσδιορίζονται από το ερέθισμα, το μνημείο, τη μαρτυρία, τελικά προσδιορίζονται από ένα πολύπλοκο συνδυασμό ερεθίσματος κι ευαισθησίας του δέκτη, προσωπικής και ιστορικής. Η πεζογράφος Μαρίνα Βαμβακά αντιδρά στις μνήμες με ειδικό τρόπο, εσωτερικό, βαθύ, και με τη γραφή της ανακινεί τον εσωτερικό κόσμο του αναγνώστη με βάθος αμνημόνευτο. Δεν είναι οι λέξεις που υποβάλλουν, αλλά οι αξίες που δημιουργούνται από τους εσωτερικούς  και ασύλληπτους συνδέσμους και τον αέρα που αναδίνουν οι λέξεις βαλμένες σε ορισμένη τάξη και με το ειδικό βάρος της η καθεμιά. Παρότι και τα δυο βιβλία της είναι πολυσέλιδα [Σεκερίμ, σελίδες 528 και Εγώ η Ελισάβετ ώς μπορώ να ξεχάσω, σελίδες 768], εντούτοις η γραφή της είναι έξοχη στην περιεκτική της λιτότητα, τη γεμάτη προεκτάσεις και οπωσδήποτε  μας αφήνει την εντύπωση ότι ο δυναμισμός της ζωής δεν εξαντλήθηκε, πως το τέλος της περιπέτειας δεν είναι και το τέλος του κόσμου… Καλύτερα όμως να διαβαστεί η συνέντευξη που ακολουθεί και φωτίζει περισσότερο μια δυναμική δημιουργό:   

  • Τι ήταν εκείνο που σας οδήγησε στη συγγραφή;

Η ανάγκη να εκφραστώ μέσα από την τέχνη της δημιουργικής γραφής. Να ανοίξω μια πόρτα στο έξω κόσμο για να περάσει στον εσώκοσμό μου, να αφουγκραστεί τη λύπη και τη διαμαρτυρία μου για την αδικία που συνέβη στους προγόνους μας και η οποία εξακολουθεί να επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα διαλύοντας λαούς και επιβαρύνοντας άλλους.

  • Νοσταλγείτε την Ελλάδα;

Νοσταλγώ την Ελλάδα, νοσταλγώ το σπίτι μου στην Αθήνα, τους αγαπημένους μου συγγενείς και φίλους.

  • Παρότι κατοικοεδρεύετε στο Βέλγιο, η συγγραφική σας έγνοια είναι στη νέα και την παλιά Ελλάδα…

Στα δύο μου βιβλία ανατρέχω συγγραφικά περισσότερο από ένα αιώνα πίσω. Η σύγχρονη ιστορία με γεμίζει με χιλιάδες ερωτήματα που θα απαντηθούν, όταν καταγραφούν και αναλυθούν όλες οι παράμετροι που συνετέλεσαν σε αυτό το κοινωνικό-οικονομικό δράμα που περνάνε σήμερα οι πολίτες της χώρας μου βγάζοντας προς τον έξω κόσμο την πολυπρόσωπη ανθρώπινη δυστυχία που περνάνε. Συχνά έρχονται στο νου μου οι στίχοι από την όπερα του Verdi, Nabucco:

Va pensiero, sull’ ali dorate                    

Va,ti posa sui clivi,sui colli,                               

Ove olezzano tepide e molli!

L’aure dolci del suolo natal! ……

Oh, mia Patria, si bella e perduta!          

Oh membranza si cara e fatal!

Πέτα σκέψη με φτερά χρυσωμένα,

στης γλυκιάς μου πατρίδας τα μέρη,

κει που μύρα σκορπάει τ΄ αγέρι,

και η αύρα φυσά δροσερή…..

Ω πατρίδα γλυκιά μα χαμένη!

Ω θύμησες ακριβές και πικρές!

H Σεκερίμ, η όμορφη κεντήστρα της Yψηλής Πύλης, χριστιανή Eλληνίδα, κεντά με χρυσές κλωστές τα ρούχα του σουλτάνου Aμπντούλ Xαμίντ. Aυτός στολίζει τα μαγικά της δάχτυλα με διαμάντια και της κλέβει την καρδιά και το κορμί με το πάθος του.
H Σεκερίμ μπαινοβγαίνει στα οθωμανικά παλάτια, οι σουλτάνες και οι γυναίκες του χαρεμιού είναι φίλες της. Kάνουν χαμάμ, τρώνε και πίνουν, ρίχνουν ταρό, οργανώνουν βεγγέρες.
H κόρη της, η Eλισάβετ, ζει στην πατρίδα τους, στην Kαππαδοκία. Eκεί είναι το βιος της, εκεί θέλει να ζήσει και να πεθάνει. Όμως τα γεγονότα την υποχρεώνουν να φύγει και να εγκατασταθεί στην Πόλη.
Tι θα γίνει με το θησαυρό που έχει μαζέψει τόσα χρόνια; Θα τον κρύψει εκεί ή θα τον πάρει μαζί της; Tι απέγινε η γνωριμία της με τον αρχηγό των Nεότουρκων, το γοητευτικό Mουσταφά Kεμάλ, που εξαιτίας του εγκαταλείπει το αρχοντικό της; Aπό την άλλη, η Σεκερίμ θα ξαναδεί το σουλτάνο που έχει εξοριστεί; Tο παιδί που έκαναν μαζί πού βρίσκεται; Θα το αγκαλιάσει ξανά;
Ένα βιβλίο που συγκινεί βαθιά και γεννά ερωτηματικά, που μερικά μένουν αναπάντητα, να τα απαντήσει η Iστορία και η ζωή.

«Η λέξη χαρέμι για μένα κρύβει ένα μυστήριο. Όταν περνούσα τις πόρτες του μαγνητιζόμουν, με κρατούσε σε ένα όνειρο που ξετυλιγόταν δίχως τέλος. Είναι κάτι σαν το χορό των δερβίσηδων που χορεύουν με πάθος και πίστη μέχρι να ενωθούν με το υπερφυσικό. Μόλις πατούσα το πόδι μου στο χαρέμι απελευθέρωνα την ψυχή μου και την άφηνα ελεύθερη να περπατήσει μόνη, να δει και να ακούσει, να γευτεί και να αμαρτήσει. Τα χέρια μου χάιδεψαν το όμορφο κεφάλι του πατισάχ μου και τα χείλη μου φίλησαν τα δικά του».

  • Πώς νιώθετε που το «Σεκερίμ» έφτασε στα χέρια δεκάδων χιλιάδων αναγνωστών;

Νιώθω μεγάλη χαρά, διότι διεισδύω στις καρδιές, στο νου, στις συνειδήσεις των αναγνωστών μου. Και αν βέβαια αγκαλιάζουν το βιβλίο μου με αγάπη, αν ανακαλύπτουν σε αυτό στοιχεία του χαρακτήρα τους και αν απασχολήσει τη σκέψη τους λίγα δευτερόλεπτα αφού το έχουν κλείσει, τότε έχω εκπληρώσει την αποστολή μου ως συγγραφέας.

  • Ποιο είναι το ιδεολόγημα του τελευταίου βιβλίου σας «Εγώ η Ελισάβετ πώς μπορώ να ξεχάσω»;

Πιστεύω πως το πεπρωμένο κατευθύνει τους ανθρώπους και ενώνει τις τύχες τους. Και στη δίνη της ζωής κάθε ενεργή δύναμη δοκιμάζεται. Οι πολιτικές αποφάσεις, οι γεωγραφικές, και κοινωνικές ανακατατάξεις της εποχής στην οποία αναφέρομαι μετακίνησαν λαούς και πολιτισμούς προς άγνωστους προορισμούς χωρίς πυξίδα. Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου μου πέρασαν από δύσκολές καταστάσεις, που οι ιδεολογίες τους δοκιμάστηκαν επανειλημμένως. Μέσα από την πυκνότητα των λόγων, την έννοια των διαλόγων, τις κραυγές οδύνης, απόγνωσης και θυμού, μέσα από την απλότητα απογυμνώνεται κάθε ιδεολογία από όπου κι αν προέρχεται δίνοντας πολυπληθείς εικόνες ψυχικού εξαναγκασμού. Πρυτανεύουν: η θρησκεία η ενότητα, η αγάπη στη γενέτειρα γη.

  • Δεν είναι επώδυνο που οι ήρωες και το περιβάλλον του βιβλίου σας έχουν σχέση με μια από τις πιο πικρές περιόδους της νεοελληνικής ιστορίας;

Οι ήρωες του βιβλίου μου έζησαν το ταξίδι της προσφυγιάς, (διαχρονική ανθρώπινη τιμωρία). Μεταφορικά συμβολίζει το ταξίδι της ανθρώπινης ζωής. Ο καθένας βρίσκει, στο δρόμο της δικής του πορείας, τον συνοδοιπόρο, τον πόνο που άγγιξε την ψυχή του, τη χαρά που τον επισκέφτηκε ή που τον προσπέρασε ανέγγιχτα. Η Ελισάβετ στην Κωνσταντινούπολη είναι η αρχόντισσα, η κυρά, το αφεντικό με δύναμη και πλούτο. Στην Ελλάδα γίνεται πρόσφυγας, με σπασμένα φτερά, με ανεκπλήρωτα όνειρα και περιορισμένες ελπίδες. Όμως, παραμένει αληθινή, γλυκιά μάνα και γιαγιά, γυναίκα μαχητική, πονόψυχη και γενναιόδωρη μέχρι αυτοθυσίας. Προσπαθεί να απελευθερωθεί από τα πλοκάμια της μοίρας, δυστυχώς χωρίς να το κατορθώνει. Γράφοντάς το, είχα την επιθυμία μέσα από τις φλύαρες σελίδες του βιβλίου μου, οι αναγνώστες να βρούνε ένα κομμάτι από τον εαυτό τους.

  • Η Γιαγιά στο βιβλίο σας λέει ότι «Οι αναμνήσεις από την πατρίδα μου με προστάτεψαν να μη χάσω τα λογικά μου»…

Οι καλές αναμνήσεις είναι η χαρά της ζωής. Είναι εκείνες που δίνουνε κουράγιο, αυτοπεποίθηση και στόχους για το μέλλον. Οι άσχημες αναμνήσεις στεγνώνουν το μυαλό και μερικές φορές το καθιστούν ανήμπορο να λειτουργήσει σωστά. Μοιάζουν με βουνά που ορθώνονται μπροστά μας και εμποδίζουν το ρόδινο χρώμα της ανατολής να φτάσει στα μάτια μας. Η Ελισάβετ στην πατρίδα της έζησε την πεμπτουσία της δύναμης που δίνει ο πλούτος, η αγάπη των συγγενών και η κοινωνική αναγνώριση. Αυτές και μόνο οι θύμησες την βοηθούσαν να διώχνει τη λύπη, να παίρνει κουράγιο και να συνεχίζει να πληρώνει το σκληρό γραμμάτιο της ζωής που της αναλογούσε.

Η Ελισάβετ, γυναίκα με σθεναρότητα, παρρησία και αυτοπεποίθηση, χειρίστηκε με επίγνωση και κουράγιο το δύσκολο γραμμάτιο της ζωής της. Αναμετρήθηκε θαρρετά με πολλές δοκιμασίες, που άρχισαν το 1922 με το φιρμάνι του Κεμάλ για υποχρεωτική αναχώρηση από την Καππαδοκία. Εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στην Κωνσταντινούπολη, ζώντας πλέον μέσα σε κλίμα τρόμου και καθημερινών επιθέσεων. Με την ανταλλαγή των ελληνοτουρκικών πληθυσμών το 1924 βρέθηκαν πρόσφυγες στη Θεσσαλονίκη και από εκεί στη Χαλκίδα. Στην καυτή εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ταξίδεψαν στη Θεσσαλία, για να επιζήσουν από την πείνα που μάστιζε τις πόλεις. Οι αγκαλιές των συγγενών άνοιξαν διάπλατα, όμως δυστυχώς από την πόρτα της χαράς πέρασαν στριμωγμένες οι καινούριες δοκιμασίες για την Ελισάβετ. Και τέλος ήρθε η μοναξιά. Οι φίλοι και οι απόγονοί της σκορπίστηκαν σε τρεις ηπείρους. Η εγγονή της Μαρίνα άνοιξε τις πόρτες της μνήμης των πονεμένων συγγενών της για να αφηγηθούν μετά από τρεις γενιές τη ζωή της. Η Ελισάβετ αντιμετώπισε κακοτυχίες και αντιξοότητες με πόνο. Η λογική που υπερτερούσε δεν άφηνε τη λύπη να την καταβάλει. Μετέτρεπε τα αγκαθωτά μονοπάτια σε αλέες με ροδόδεντρα, τους χειμάρρους της δυστυχίας σε ποτάμια με κρυσταλλένια νερά για να ξεπλύνουν την αδικία και την ατυχία της. Με πόση αγάπη θυμούνται η κόρη και τα εγγόνια της την άτρωτη μάνα, την καταπληκτική γιαγιά, που σαν μάγος έβγαζε από τις τσέπες της καραμέλες, σοκολάτες ή κάποιο άλλο πολύτιμο δωράκι για να τα χαρίσει στα λατρευτά της εγγονάκια! Και στην ερώτηση των εγγονών της «Γιαγιά, θα μας πεις ιστορίες από την Πόλη;» απαντούσε σιγανά: «Οι αναμνήσεις από την πατρίδα μου με προστάτεψαν να μη χάσω τα λογικά μου». Τότε γέμιζαν με δάκρυα οι σμαραγδένιες λίμνες των ματιών της και σταματούσαν οι ερωτήσεις για να μη γυρνάει το μαχαίρι στην ευαίσθητη καρδιά της. Ο μύθος της ζωής της είχε γίνει εφιάλτης.

  • Πιστεύετε ότι στην εποχή μας το βιβλίο χάνει σε σχέση με την εικόνα;

Τo βιβλίο παραμένει μια σταθερή αξία. Ένα καλό βιβλίο είναι άπειρες εικόνες μαζί, που αποτυπώνονται ανεξίτηλα στο νου, εισχωρούν στους εγκεφαλικούς θαλάμους και δίνουν τη γνώση. Η εικόνα ξεθωριάζει, απαλύνει τα χρώματα και διηγείται αυτό που απεικονίζει. Το καλό βιβλίο μορφώνει, διδάσκει και καθοδηγεί. Όλα αυτά όμως εξαρτώνται από το συγγραφέα.

  • Σας απασχολεί η γνώμη των κριτικών;

Η θετική γνώμη των κριτικών είναι πολύ σημαντική, διότι ενθαρρύνει τον συγγραφέα και τον ωθεί σε πιο δυνατές δημιουργίες. Είναι αλήθεια, ότι οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες είναι απόλυτα εκτεθειμένοι στη γνώμη των κριτικών. Η γνώμη τους προωθεί ή απορρίπτει, ακόμη και εξαφανίζει. Εντούτοις, νομίζω πως τη μεγαλύτερη δύναμη την έχει η φήμη που κερδίζει ο δημιουργός μέσα από την κριτική που δέχεται από τον κοινό αναγνώστη. Άλλωστε αυτή είναι η ανταμοιβή των προσπαθειών, του χρόνου και της συναισθηματικής φόρτωσης που έχει υποστεί για την ολοκλήρωση ενός έργου.

  • Πεζογραφία ή ζωγραφική – τι σας εκφράζει περισσότερο;

Είναι αλήθεια, ότι πολλές φορές αναρωτήθηκα, ποια έκφραση τέχνης προτιμώ και ποια από τις δύο θα μπορούσε να πάρει το προβάδισμα. Και αυτό γιατί και από τα δύο ξεκινώ από ένα λευκό χαρτί ή ένα λευκό καμβά. Το πρώτο το γεμίζω με γράμματα και το δεύτερο με χρώματα και σχήματα.  Λοιπόν, η συγγραφή ή η ζωγραφική; Δεν έδωσα απάντηση μέχρι σήμερα, διότι τόσο η τέχνη του λόγου όσο και η εικαστική τέχνη αφηγούνται με εικόνες και φόρμες, ενεργοποιούν τα συναισθήματά μου και με τροφοδοτούν πνευματικά. Είναι σαν δύο δένδρα, που τα κλωνάρια του ενός δίνουν ζουμερούς καρπούς και του άλλου ανθούς ευωδιαστούς με χρώματα εκθαμβωτικά και πανέμορφα σχήματα. Ποιο από τα δύο προτιμάμε; Αυτό που μας προσφέρει τους καρπούς του ή εκείνο που μας μαγεύει η ομορφιά του; Όταν γράφω με διακατέχουν όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα. Βυθισμένη στις σκέψεις μου χαίρομαι και πονάω, γελάω και κλαίω. Πορεύομαι στο χρόνο και στο χώρο. Όταν ζωγραφίζω τον κυρίαρχο λόγο έχει το σωστό στήσιμο του θέματος,  ακολουθεί η αισθητική και το χρώμα. Το έργο που γεννιέται από τη ζωγραφική μου με απορροφά, με εγκλωβίζει, με παρασύρει στον δικό του κόσμο. Περιπλανώμαι στις φόρμες που δημιουργώ χάνοντας την έννοα του χωροχρόνου. Άλλωστε, μία εικόνα διηγείται μία ιστορία και μία ιστορία δημιουργεί 1000 εικόνες…

  • Ποιο μέρος αγαπάτε ιδιαίτερα;

Με τον σύζυγό μου είχαμε την τύχη να κάνομε τρεις φορές το γύρω του πλανήτη μας. Η εμπειρία είναι φανταστική! Κάθε φορά που επιστρέφαμε ευχαριστούσα το Θεό για τη μεγάλη τύχη που είχαμε να επισκεφτούμε τόσες χώρες και να γνωρίσουμε τον πολιτισμό τους. Καμιά χώρα δεν με ξελόγιασε ώστε να μείνω κοντά της. Πάντα ήθελα να γυρίσω στην Ευρώπη. Αγαπώ και σέβομαι τους νόμους της χώρας που ζω, το Βέλγιο. Όμως η καρδιά μου χτυπάει για τη γενέτειρά μου την Ελλάδα. Δακρύζουν τα μάτια μου ακούγοντας τον εθνικό ύμνο της πατρίδας μου και την επισκέπτομαι συχνά.

  • Ποια θεωρείτε ως την πιο υπερτιμημένη αρετή;

Θα μπορούσα να απαριθμήσω πολλές. Θα προτάξω την ΑΛΗΘΕΙΑ, την ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, την ΤΙΜΙΟΤΗΤΑ.

  • Πoια, κατά τη γνώμη σας, είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής κoινωνίας;

Η αδυναμία στην εκλογή των κατάλληλων πολιτικών, που θα κυβερνήσουν με αισθήματα πατριωτικά, αυταπάρνησης, και δικαιοσύνης. Ο πολιτικός που θα αφήσει ανεξίτηλο στους αιώνες το πέρασμά του για το καλό του Έθνους. Η έλλειψη κοινωνικής συνοχής και η απαξίωση της παιδείας και των ικανών πολιτών.

  • Η ενασχόλησή σας με τα δημοτικά πράγματα της πόλης όπου ζείτε, σημαίνει ότι σας ενδιαφέρει η πολιτική;

Η πολιτική έγινε μέρος του εαυτού μου και παίρνει πολύ χρόνο από τη ζωή μου. Είμαι η πρώτη εκλεγμένη μη Βελγίδα στην ιστορία του Δήμου Woluwe-Saint-Pierre των Βρυξελλών. Στην πολιτική μυήθηκα το 2000 και από το 2006 είμαι Δημοτική σύμβουλος. Ασχολούμαι ιδιαίτερα με τα πολιτιστικά. Είμαι διευθύνων σύμβουλος του πολιτιστικού κέντρου W:Halll, αντιπρόεδρος και μέλος Δ.Σ. άλλων εταιρειών και πολιτιστικών κέντρων του Δήμου. Θέλω να αφήσω την καθαρή υπογραφή μου και να τιμήσω με αυτήν, τη χώρα της καταγωγής μου, διότι όταν οι συμπολίτες μου ξεχάσουν το όνομά μου θα θυμούνται την Ελληνίδα καλλιτέχνη και συγγραφέα, που υπήρξε η πρώτη ξένη εκλεγμένη Δημοτική Σύμβουλος.

  • Τι γνώμη έχετε για τους πολιτικούς;

Διακρίνω δύο κατηγορίες πολιτικών τους «επαγγελματίες» και εκείνους, οι οποίοι μέσω της πολιτικής θέλουν να αποκτήσουν ισχύ για να διορθώσουν τα κακώς κείμενα στον τόπο στον οποίο εκλέγονται. Φυσικά, όταν βρίσκομαι μπροστά στην κάλπη, προσπαθώ να επιλέξω σωστά αυτούς που ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία.

  • Τι σημαίνει για σας η «αριστερά»;

Η αριστερά είναι ένα πολιτικό ιδεολόγημα όπως όλα τα άλλα. Τίποτε περισσότερο τίποτε λιγότερο.

  • Δηλαδή, πιστεύετε ακόμα στους διαχωρισμούς ή έχουν ξεπεραστεί;

Όσο υπάρχει δημοκρατία θα υπάρχουν διαχωρισμοί.

  • Αγαπάτε το θέατρο;

Αγαπώ το θέατρο τέχνης, διότι πάντα εμπνέομαι από αυτό. Αγαπώ την όπερα. Συνδυάζει μουσική και θέατρο, δίνει ηθικά διδάγματα όπως το αρχαίο ελληνικό δράμα που ενέπνευσε τους περισσότερους μουσικοσυνθέτες της Μεγάλης Όπερας. Στις Βρυξέλλες έχομε ελληνικά ερασιτεχνικά θεατρικά γκρουπ, που τα θεατρικά τους έργα, καθώς και η ερμηνεία των ηθοποιών κόβουν την ανάσα των θεατών.

  • Ποια είναι η θέση της τέχνης (θέατρο, μουσική, ζωγραφική, κ.λπ.) στην εποχή μας;

Η ζωγραφική για μένα παίρνει την πρώτη θέση. Ένα έργο ζωγραφικής διάσημου καλλιτέχνη συναρπάζει σε όποιο κίνημα ή έκφραση τέχνης και αν ανήκει. Σε μεταφέρει στην εποχή που δημιουργήθηκε. Το βλέμμα σου ακουμπάει στα εικονιζόμενα πρόσωπα. Μελετάς τις εκφράσεις τους και συνομιλείς μαζί τους. Θαυμάζεις τις λεπτομέρειες των κοστουμιών και μεταφέρεσαι στην εποχή τους. Η χρωστική παλέτα σε αγκαλιάζει και εγκαταλείπεσαι  στην ομορφιά της δημιουργίας. Η μουσική  συγκινεί. Το Σύμπαν που θαυμάζω εκπέμπει ήχους. Θα την ονόμαζα συμπαντική μουσική.

  • Μήπως η τέχνη κινδυνεύει να απομονωθεί εξαιτίας της τηλεόρασης και συνεπώς μήπως πρέπει να αναζητήσει καινούργιες μορφές και να επανεξετάσει την κοινωνική λειτουργία της;

Η τέχνη δεν κινδυνεύει, διότι δεν υποτάσσεται σε νόμους, σε προστάγματα και απαγορεύσεις. Το ανθρώπινο πνεύμα δεν απομονώνεται, βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση και δημιουργία. Η έμπνευση δεν εγκλωβίζεται και αν την κλείσεις σε σκοτεινούς θαλάμους θα βρει διεξόδους διότι είναι πνευματική ηλιαχτίδα. Είναι φως! Η τηλεόραση δεν επισκιάζει την τέχνη. Ο ρόλος της συμπληρώνει την κουλτούρα  μας, όταν οι επιλογές των όσων βλέπουμε και ακούμε γίνονται σωστές.

  • Σε μια εποχή αποξένωσης, πολεμικών συγκρούσεων, κοινωνικών αναταραχών, φτώχειας, ανισοτήτων, φόβου για την επόμενη ημέρα κ.λπ., τι μπορεί να κάνει η τέχνη;

Η τέχνη δια μέσου των αιώνων δυναμώνει τις θύμησες, αποτυπώνει τις πολιτιστικές τάσεις των διαφόρων εποχών, μορφώνει, πληροφορεί και διδάσκει. Δίνει τη δυνατότητα σύγκρισης, χαλιναγωγεί τα πάθη και αποτελεί σταθερή αξία για την ανοικοδόμηση του μέλλοντος.

  • Είναι ο κόσμος μας παράλογος;

Ο κόσμος μας είναι παράλογος και άδικος γιατί δεν ευνοεί τις ανθρώπινες αξίες. Διοικείται συχνά από απαίδευτους ηγέτες και τα οικονομικο-πολιτικά συμφέροντα απειλούν την παγκόσμια ειρήνη.

  • Τι είναι εκείνο που δίνει νόημα στον άνθρωπο;

Η ελπίδα, η αγάπη και η δίψα για μάθηση.

  • Έχει πνευματικότητα η κεντρική εξουσία (η κυβέρνηση, τα κόμματα);

Όχι πάντοτε. Εξαρτάται από την επιλογή που κάνουν οι πολίτες, οι οποίοι εκλέγουν τους άρχοντες. Ανάμεσα στους εκλεγμένους υπάρχουν πνευματικά αξιόλογα άτομα που ξεχωρίζουν για το ήθος την εργατικότητα την σοβαρότητα και τον ειλικρινή πολιτικό λόγο.

  • Η νεοελληνική κοινωνία, γενικότερα, έχει πνευματικότητα;

Βεβαίως και έχει πνευματικότητα. Φοβάμαι όμως πως σιγά σιγά εξαφανίζεται με την αναχώρηση των ανθρώπων του πνεύματος, των γραμμάτων και της τέχνης στο εξωτερικό. Παρομοιάζω την εποχή μας με ένα καινούργιο Μεσαίωνα. Η φυγή των ανθρώπων του πνεύματος από την Ελλάδα θυμίζει τη μετακίνηση εκείνων που διέφυγαν στη Δύση μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453.

  • Τι σημαίνει για σας η λέξη «ήθος»;

Το ήθος είναι ο κανόνας ζωής. Είναι ο ρυθμός της καθημερινής ζωής. Είναι η μελωδία της ψυχής. Είναι το σύμβολο της τελειότητας. Στη σημερινή κοινωνία το ήθος γίνεται όλο και πιο σπάνιο προτέρημα των ανθρώπων αλλά, όπως έλεγε ο Ισοκράτης, «το της πόλεως όλης ήθος ομοιούται τοις άρχουσιν».

  • Πoια είναι η ωραιότερη λέξη της ελληνικής γλώσσας;

Το «Ευχαριστώ» είναι η λέξη που προφέρεται με γέλιο ή με δάκρυα. Εκφράζει τα πάντα!

  • Ποιος φταίει για το περιορισμένο λεξιλόγιο των νεοελλήνων: οι γονείς, το σχολείο, τα μέσα ενημέρωσης, η παγκοσμιοποίηση;

Στη σύμπτυξη της γλώσσας μας έπαιξαν ρόλο πολλοί παράγοντες. Κυρίως η ατελής εκπαίδευση στα σχολεία, η τηλεόραση με το λεκτικό περιεχόμενό της αλλά και η απλοποίηση του τρόπου ζωής σε κάθε μορφή και έκφραση της ελληνικής κοινωνίας.

  • Υπάρχει περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στους πολίτες ή όλοι γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια την προστασία του περιβάλλοντος;

Πιστεύω ακράδαντα, ότι όλοι μας έχουμε αντιληφθεί πως το φυσικό μας περιβάλλον καθημερινά υποβαθμίζεται. Πλην όμως ο εγωισμός, η αδιαφορία, το οικονομικό συμφέρον και ο ωχαδερφισμός αφήνει μία μεγάλη μερίδα του παγκόσμιου πληθυσμού ανενεργή απέναντι στην προστασία του περιβάλλοντος. Γι’ αυτό οι ειδικοί επιστήμονες με τη βοήθεια των ΜΜΕ υποχρεούνται να διαφωτίζουν συχνά τις κοινωνίες για τους επικείμενους κινδύνους.

  • Κινδυνεύουμε στ’ αλήθεια από τη μόλυνση του περιβάλλοντος ή απλώς πρόκειται για υπερβολές των οικολόγων;

Η αλλοίωση επί τα χείρω του περιβάλλοντος είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Η αλαζονεία του ανθρωπίνου είδους και ο τρόπος συμπεριφοράς του απέναντι στο περιβάλλον είναι καταστροφικός. Η τεχνολογική επανάσταση των τελευταίων δεκαετιών βοήθησε στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στον πολιτισμένο κόσμο, αλλά αυτό δεν έγινε χωρίς κόστος, δεδομένου ότι απαιτήθηκε υπερβολική χρησιμοποίηση φυσικών πλουτοπαραγωγικών πηγών (υδρογονάνθρακες, πυρηνικά κλπ.) που παράγουν ενέργεια. Παράλληλα, η συνεχής αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη μας, που υπολογίζεται ότι θα φτάσει τα 9 δισεκατομμύρια ψυχές το 2050, απαιτεί την εξεύρεση τροφής και ιδιαίτερα ζωικών πρωτεϊνών για την επιβίωσή τους. Αυτό έχει σαν συνέπεια την υπεραλίευση των ιχθυοαποθεμάτων, την αποψίλωση των δασών για την εξεύρεση πρώτων υλών και τη δημιουργία χώρων αγροτικών καλλιεργειών. Το σύνολο των ενεργειών αυτών οδηγεί με επιτάχυνση στην καταστροφή όλων αυτών των οικοσυστημάτων. Ίσως μερικοί οικολόγοι κρούουν υπερβολικά τον κώδωνα του κινδύνου. Ένα είναι σίγουρο: Η ποιότητα ζωής του πλανήτη μας καθημερινώς υποβαθμίζεται, τα φυσικά καταστροφικά φαινόμενα πολλαπλασιάζονται και έχουμε υποχρέωση όλοι μας να συμμετάσχουμε με τις πράξεις μας στο φρενάρισμα αυτής της καταστροφής.

  • Μήπως κινδυνεύουμε κι εμείς οι Έλληνες αλλά κι οι άλλοι Ευρωπαίοι από τους πρόσφυγες/μετανάστες;

Οι πόλεμοι και οι οικονομικο-πολιτικές συρράξεις έχουν αναπόφευκτα σαν αποτέλεσμα τις μετακινήσεις πληθυσμών, βοηθούσης βεβαίως και της παγκοσμιοποίησης. Πιστεύω όμως, ότι με μία σωστή μεταναστευτική πολιτική, η ειρηνική ένταξη προσφύγων ή μεταναστών στις ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο.

  • Υπάρχει φόβος να χάσουμε την εθνική μας ταυτότητα;

Η παγκοσμιοποίηση, το άνοιγμα των συνόρων και η ευκολία της επικοινωνίας μεταξύ των κρατών και των εθνών δημιουργεί ενδεχομένως κάποιους κινδύνους. Νομίζω ότι χρειάζεται μεγάλη προσοχή και αυστηρός έλεγχος για να διατηρηθεί η εθνική μας ταυτότητα και σε αυτό βασικό ρόλο πρέπει να παίξει η εκπαίδευση σε όλα της τα επίπεδα και η τήρηση των εθνικών εθίμων και παραδόσεων από την πολιτεία και από την οικογένεια.

  • Δικαιούμαστε να υποστηρίζουμε ότι είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων;

Και βέβαια είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Το υποστήριξαν διακεκριμένοι Έλληνες, όπως ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος με την ιστορία του και ο Ακαδημαϊκός και λαογράφος Νικόλαος Πολίτης οι οποίοι μαζί με άλλους ξένους ιστορικούς απέδειξαν τη συνέχεια της ελληνικής ταυτότητας ανά τους αιώνες και κατέρριψαν τη θεωρία του Jakob Philippe Fallmerayer, ο οποίος λανθασμένα υποστήριζε τη σλαβική καταγωγή των Ελλήνων.

  • Έχoυν σημασία oι απoλoγισμoί στη ζωή μας;

Ναι, εφόσον μπορούμε να διδαχθούμε και να διορθωθούμε από αυτούς.

  • Πόσες ώρες εργάζεστε;

Δεν έχω χρόνο να τις μετρήσω. Άπειρες. Κάνω τη νύχτα μέρα.

  • Tι σημαίνει για σας η μοναξιά;

Είναι μια καλή μου φίλη. Μαζί της δημιουργώ.

  • Τι θεωρείτε ως τον έσχατο βαθμό δυστυχίας;

Την απώλεια αγαπημένων προσώπων και την κοινωνική απομόνωση και εξαθλίωση.

  • Σας απασχολεί ο χρόνος;

Έχω την εντύπωση ότι ο χρόνος τρέχει γρήγορα και δεν τον προλαβαίνω. Το σώμα μου κινείται πιο αργά από το ρολόι που γυρνάει μέσα μου. Θλίβομαι στη σκέψη που δεν πραγματοποίησα όσα θα ήθελα να είχα κάνει μέχρι σήμερα στη ζωή μου. Το πέρασμα του χρόνου με φοβίζει.

  • Πιστεύετε στη φιλανθρωπία ή στην αλληλεγγύη;

Συμφωνώ με την άποψη του Ουρουγουανού συγγραφέα, δημοσιογράφου και δραματουργού Eduardo Galeano ο οποίος έγραψε: « Δεν πιστεύω στη φιλανθρωπία. Πιστεύω στην αλληλεγγύη. Η φιλανθρωπία είναι κατακόρυφη. Πηγαίνει από πάνω προς τα κάτω. Η αλληλεγγύη είναι οριζόντια. Σέβεται τον άλλον ».

  • Για σας, τι σημαίνει παγκοσμιοποίηση;

Η παγκοσμιοποίηση είναι η διεθνοποίηση κοινών αγαθών οικονομικών, πολιτισμικών, τεχνολογικών κλπ. που οδηγεί στην αλληλεξάρτηση των διαφόρων χωρών του πλανήτη μας. Αναπτύχθηκε κυρίως με την εξέλιξη των μέσων επικοινωνίας και την επιτάχυνση των μεταφορών των ανθρώπων και υλικών αγαθών. Πιστεύω ότι η τέχνη βοηθήθηκε σημαντικά διότι διευκολύνθηκε η επικοινωνία και η γνώση τάσεων και ιδεών στον εικαστικό και πνευματικό χώρο.

  • Πόσο Ευρωπαίοι είμαστε οι Έλληνες;

Εδώ θα απαντήσω με ερώτηση. «Πόσο Έλληνες είναι οι Ευρωπαίοι;» πολλοί από τους οποίους ισχυρίζονται ότι, αν δεν υπήρχε η Ελλάδα να μας δώσει τα φώτα του πολιτισμού, της φιλοσοφίας, της δημοκρατίας και των επιστημών, δεν θα υπήρχε σήμερα η πολιτισμένη Ευρώπη.

  • Ο Έλληνας είναι εχθρός της πειθαρχίας και του κανόνα;

Είναι γνωστό ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν είναι ώριμο να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες των καιρών. Καταλογίζει λάθη που έπραξε ο ίδιος σε άλλους, απειθαρχεί στους νόμους του κράτους, αγαπάει το χάος και βυθίζεται στη δυστυχία και την ανέχεια χωρίς να υπολογίζει ότι, στο τέλος της ημέρας, θα κληθεί να πληρώσει τα λάθη του και τις καταστροφές που δημιούργησε.

  • Τι λείπει από τον Έλληνα σήμερα;

Η πειθαρχία, η αυτογνωσία, η έμπνευση και το θάρρος.

  • Η «ενωμένη» Ευρώπη θα επιβιώσει;

Πρέπει!!!

  • Η γυναίκα σήμερα στην Ελλάδα είναι ίση με τον άνδρα;

Είμαι πεπεισμένη ότι η γυναίκα του 21ου αιώνα έχει εξισωθεί με τον άνδρα στην επιστήμη, στην τέχνη, στην πολιτική και, γενικά, σε όλους τους τομείς. Στην Ευρώπη συνεχίζονται οι προσπάθειες να κρατηθεί η ισορροπία.

  • Ποιο είναι το πολυτιμότερο περιουσιακό σας στοιχείο;

Το μυαλό μου και τα χέρια μου.

  • Η οικονομική κρίση πιστεύετε ότι θ’ αλλάξει την κοινωνία μας και προς ποια κατεύθυνση;

Με απασχολεί πολύ η αποχώρηση των νέων από τη χώρα. Αφού το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να τους απασχολήσει δημιουργώντας θέσεις εργασίας, φιλοξενώντας ξένα πανεπιστήμια, δημιουργώντας προϋποθέσεις για επενδύσεις ξένων εταιρειών με χορηγίες έργων, ενισχύοντας την ιδιωτική πρωτοβουλία με επιδοτήσεις και αξιοποιώντας τους φυσικούς πόρους της χώρας (αιολική και ηλιακή ενέργεια, εξόρυξη υδρογονανθράκων κ. α.) η Ελληνική κοινωνία θα αλλοιώνεται προς το χειρότερο. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε κάνει μια μεγάλη προσπάθεια να φέρει πίσω τους Έλληνες επιστήμονες και κυρίως της Β. Αμερικής με τη δημιουργία Πανεπιστημίων, όπως π.χ. το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Ι.Τ.Ε., που ξεχώρισε για το επιστημονικό του έργο, κατέστη το πρώτο ερευνητικό ίδρυμα στην Ελλάδα, κατέχει διακεκριμένη θέση μεταξύ των δώδεκα καλύτερων Τεχνολογικών Ινστιτούτων της Ευρώπης και είναι ένα από τα καλύτερα στον κόσμο.

  • Πιστεύετε ότι θα έρθει κάποια στιγμή που η χώρα μας θα ζει χωρίς τις ξένες εξαρτήσεις;

Εξαρτάται από το είδος της εξάρτησης. Προσωπικά πιστεύω ότι η συμμετοχή μας στα ευρωπαϊκά δρώμενα είναι απαραίτητη.

  • Τι είναι εκείνο που μπορεί να ενσαρκώσει την ελπίδα του αύριο;

Η σύνεση των πολιτικών. Ο πατριωτισμός. Η εργατικότητα του λαού κι η ακεραιότητά μας σαν Έθνος. Μα πάνω από όλα η νεολαία μας. Τα ελληνόπουλα είναι η ελπίδα και η ενσάρκωση του σήμερα, του αύριο, του παντοτινού.

  • Τελικά, τι είναι η ζωή;

Η ζωή είναι ένα ταξίδι με τρένο, για μερικούς κοντινό και για άλλους μακρινό. Το εισιτήριο στο δίνει η μοίρα, «διακεκριμένη θέση, Β ή Γ». Μέσα σε αυτό διαβαίνεις ηλιόλουστους κάμπους, καταπράσινα δάση, ανεβοκατεβαίνεις βουνοπλαγιές και στριμώχνεσαι στα σκοτεινά τούνελ των διαρρηγμένων βουνών. Και πάλι ξαναβγαίνεις στο φως για να διασχίσεις ποτάμια, να σταματήσεις σε μεγάλους και μικρότερους σταθμούς για λίγη ξεκούραση, μέχρι να ξαναρχίσεις την περιπλάνηση πάντα με την αγωνία του πότε θα φτάσεις στον προορισμό σου που μπορεί να είναι η απολύτρωση και η σωτηρία από το μαρτύριο και την ταλαιπωρία της διαδρομής.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Μαρίνα Βαμβακά γεννήθηκε στη Λάρισα από γονείς Κωνσταντινουπολίτες. Από το 1983 ζει στις Βρυξέλλες. Από μικρή έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη ζωγραφική και τη συγγραφή. Σπούδασε ιστορία της τέχνης, ζωγραφική και γλυπτική στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες. Από το 2000 μπήκε στην πολιτική ζωή του Βελγίου και είναι δημοτική σύμβουλος του δήμου Woluwe-Saint-Pierre των Βρυξελλών. Πραγματοποίησε πολλές εκθέσεις και έχει λάβει πολλές τιμητικές διακρίσεις σε διεθνείς μπιενάλε. Ασχολείται και με τη δημοσιογραφία.

Ταξίδεψε σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο. Έχει πολλαπλό φιλανθρωπικό και κοινωνικό έργο στο Σώμα Ελληνίδων Οδηγών, στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό ως εθελόντρια και είναι μέλος πολλών φιλανθρωπικών και πολιτιστικών οργανώσεων και σωματείων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Είναι παντρεμένη με τον Δρα Κωστή Βαμβακά, βιολόγο-ωκεανογράφο, ­καθηγητή Πανεπιστημίου και πρώην ανώτ. στέλεχος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Commission).
Από τις Εκδόσεις Λιβάνη κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο της Σεκερίμ.

Share this
The following two tabs change content below.
Νίκος Λαγκαδινός
Ο Νίκος Λαγκαδινός είναι δημοσιογράφος [ΕΣΗΕΑ]. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρολογία στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έχει εργαστεί ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στην ΕΡΤ [τηλεόραση και ραδιόφωνο], στις εφημερίδες Ελεύθερη Γνώμη, Νίκη, Ενημέρωση, Βραδυνή, Ακρόπολις, Αθηναϊκή. Διηύθυνε την εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή