Μάτω Ιωαννίδου: «Η μόνη δυνατή στάση / αντίσταση σήμερα είναι η προσωπική πυξίδα…»

by Νίκος Λαγκαδινός
Share this
  • Συνέντευξη στον ΝΙΚΟ ΛΑΓΚΑΔΙΝΟ

Η θεματολογία της έκθεσής της μου έκανε εντύπωση. Αυτή η τελευταία δουλειά της είναι αλήθεια ότι δικαιολογεί προεκτασεις και στο χώρο των οντολογικών ρεμβασμών. Θ’ αντιτείνει κανείς: Και τι να τους κάνουμε τους ρεμβασμούς; Τα θέματα λόγου χάρη της απουσίας βλέμματος σήμερα ή των χιλιάδων προσφύγων που διακινούνται στη γηραιά ήπειρο είναι πιο επίγεια και πιο συναισθηματικά. Είναι αλήθεια ότι τους ανθρώπους  τους γνωρίσαμε στους γύρω μας και στον εαυτό μας,  στα περασμένα και στα τωρινά, χαρακτηρισμένους από αρετές και από ελαττώματα, φώτα και σκιές, αξιοσύνιη και αδυναμίες… η Μάτω Ιωαννίδου με την τελευταία δουλειά της μας ξαναφέρνει στα ίσα μας. Μας “μιλάει” για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, για τη διατήρηση της ζωής, για τη διαφύλαξη της φλόγας της και εντέλει για μια διαιώνιση του γνώριμού μας ανθρώπου, με κάποια βελτιωτική προσπάθεια κι ελπίδα. Μοιάζουμε με τους προγόνους και θα θέλαμε οι μακρινοί μας απόγονοι να μας μοιάζουν, να θερμαίνονται κι αυτοί απ’ ό,τι θέρμαινε κι εμάς και θα απεχθάνονται ό,τι μας πλήγωνε. Ήταν ενδιαφέρουσα η συνέντευξη που μας έδωσε:

  • Με την έκθεση που πραγματοποιήσατε πριν λίγο καιρό στην αίθουσα τέχνης «Αγκάθι», δείξατε δεκάδες πρόσωπα τα οποία σηματοδοτούν μια συνέχεια στην ανθρώπινη ιστορία και τα οποία έχουν ως διαφορετικό «χαρακτηριστικό» τον χρόνο. Τι ακριβώς θέλατε να προσκομίσετε στον σημερινό φιλότεχνο;

Με απασχολεί έντονα η συνέχεια στην ανθρώπινη ιστορία. Στη ζωή κατ’ αρχάς και στην συμβολική της αναπαράσταση στην Τέχνη. Το πρόσωπο καθρεφτίζει την υπαρξιακή μας στάση. Σήμερα λοιπόν, μιλώ για τη Δύση, η ρευστότητα των δεσμών και των δεσμεύσεών μας μάς αποδυναμώνει ατομικά και συλλογικά. Με τα δεκάδες πρόσωπα που σχεδίασα προσπαθώ να αιχμαλωτίσω το βλέμμα του θεατή, να κοντοσταθεί, να συναντηθεί με το βλέμμα των απεικονιζόμενων αλλοτινών και σύγχρονων ανθρώπων.

  • Μιλήστε μας ιδιαίτερα για την αναφορά σας στο έργο του Γκρέκο, την Ταφή του κόμητος Οργκάθ, που ήταν και η αφορμή για την επιχείρηση «Γενεαλογία»…

Η αγωνία μου για το παρόν με κάνει να ανατρέχω οπουδήποτε μπορώ να αναγνωρίσω μια συνέχεια στα «ανθρώπινα». Η οριζόντια αράδα των πορτρέτων που κοιτούν την Ταφή, στο διάσημο έργο του Greco, με εξέπληξε. Τόσο επίκαιρες οι εκφράσεις στα πρόσωπα. Πρόσωπα νέων, μεσηλίκων, γέρων κοιτούν… το θάνατο και μαρτυρούν όλες τις ψυχικές στάσεις των ανθρώπων απέναντι στη… ζωή. Πρόσωπα που μου φάνηκαν οικεία!

  • Τι  εννοείτε όταν λέτε πρόσωπα-μονοτυπίες;

Ξεκινώντας αυτήν την ενότητα των πορτρέτων σχεδίασα με μελάνι. Όταν στην πορεία θέλησα να προσθέσω στην «ακρίβεια του σχεδίου» κι άλλη ένταση, διαπίστωσα ότι στις προθέσεις μου δεν ήταν ούτε ο ρεαλισμός ούτε ο εξπρεσιονισμός. Έφτιαξα λοιπόν χάρτινες «μήτρες», τις χρωμάτισα και τις τύπωσα σε μουσαμά. Ανάλογα με το αποτύπωμα που πετύχαινα, επιζωγράφιζα κάποια σημεία. Έτσι βγήκαν πολλές έγχρωμες εκδοχές του ίδιου προσώπου με τη συγκινησιακή φόρτιση του χρώματος παραμένοντας όμως κοντά σε μια αρχετυπική μορφή.

  • Πώς συμπλέκετε το θέμα των προσφύγων με αυτή τη δουλειά σας;

Έπεσα πάνω στην κορύφωση του περάσματος των προσφύγων στη Λέσβο και παίρνοντας μια οικογένεια στο αυτοκίνητο με auto stop, συνδέθηκα αλλιώς με το γεγονός. Όταν επέστρεψα στην Αθήνα άρχισα να ψάχνω εικόνες στο διαδίκτυο. Οι φωτογραφίες προσώπων, κυρίως παιδιών, με προκάλεσαν να σχεδιάσω όπως είχα κάνει με τα πρόσωπα του Greco. Τα βλέμματα ήταν μια αντίδραση στον όρο της ειδησεογραφίας «προσφυγικές ροές».

  • Πιστεύετε ότι απουσιάζει σήμερα η καθαρότητα του βλέμματος από το πρόσωπο των ανθρώπων;

Δεν απουσιάζει η καθαρότητα του βλέμματος, απουσιάζει αυτό καθ’ εαυτό το βλέμμα. Τα καθρεφτέ γυαλιά, εξάλλου, πυκνώνουν.

  • Θα έλεγε κανείς ότι αυτά τα έργα τα δημιουργήσατε περισσότερο γι’ αυτήν ακριβώς τη χαρά της δημιουργίας παρά για να τα σπρώξετε στο εμπόριο…

Ίσως αυτή η θεματολογία προδίδει πιο ξεκάθαρα τη σχέση μου με τη δημιουργία, πάντως δεν ζωγράφισα ποτέ μέχρι σήμερα οποιοδήποτε θέμα χωρίς προσωπική φόρτιση και εμπλοκή.

  • Σας απασχόλησε η γνώμη των κριτικών τέχνης;

Με απασχολεί πάντα η γνώμη των κριτικών Τέχνης όταν δημοσιοποιείται η δουλειά μου, όχι όμως ενόσω δουλεύω.

  • Η τέχνη πόσο μπορεί σήμερα να απαλύνει τον ανθρώπινο πόνο;

Τα τελευταία χρόνια με παρηγόρησαν κάποιες ταινίες στον κινηματογράφο και κάποιες παραστάσεις στο θέατρο. Πολύ σπανιότερα με άγγιξε κάτι στα εικαστικά. Σαν να έχουν ξεφύγει από το… ανθρώπινο. Για μένα , στην Τέχνη, η σκέψη γεννιέται από τη συγκινησιακή δόνηση και όχι από την διανοητική πρόθεση. Έτσι, άλλωστε, μπορεί να μεταβολίσει τον ανθρώπινο πόνο.

  • Υπάρχει ακόμη κοινό για τις καλές τέχνες ή τελικά έχει περιοριστεί στους συλλέκτες;

Το κοινό έχει αλλάξει. Το marketing έχει φέρει μεγάλες  μάζες θεατών στις εκθέσεις. Εκείνοι που παρακολουθούσαν με προσωπική πρωτοβουλία, πιο αθόρυβα, τα εικαστικά, έχουν περιορίσει την παρουσία τους. Από έλλειψη διάθεσης ή και απογοητευμένοι από το περιεχόμενο των εκθέσεων. Οι δε συλλέκτες δεν ρισκάρουν αυτή τη στιγμή επενδύσεις σε υποσχόμενους καλλιτέχνες, ντιλάρουν σίγουρες αξίες του χρηματιστηρίου της Τέχνης.

  • Θα έλεγα ότι στην εποχή μας έχει συρρικνωθεί και ο αριθμός των αιθουσών τέχνης…

Έχουν κλείσει κάποιες ιστορικές αίθουσες, έχουν ανοίξει καινούργιες, διατίθενται κι άλλοι χώροι. Συνολικά δεν νομίζω ότι έχουν μειωθεί οι χώροι.

  • Μήπως η οικονομική κρίση και τα παρεπόμενά της, όπως οι κοινωνικές σχέσεις, έχουν σκληρύνει τους ανθρώπους και αποζητούν μονάχα τα μέσα για την επιβίωσή τους;

Σίγουρα οι άνθρωποι είναι σε διαρκή πίεση και ανησυχία. Δεν έχουν το περιθώριο να αφεθούν η να συγκεντρωθούν σε δραστηριότητες που απαιτούν χαλαρότητα και στοχασμό. Η κινούμενη εικόνα εξάλλου που έχει επιβληθεί εκφράζει καλύτερα την διάχυτη ανησυχία κι ας προσφέρεται λιγότερο για περαιτέρω επεξεργασία.

  • Τι κατά τη γνώμη σας θα μπορούσε να γίνει ώστε ν’ αλλάξει κάπως το κλίμα για τις τέχνες γενικότερα, αν δεχτούμε ότι η κρίση τις έχει επηρεάσει;

Δεν νομίζω ότι οι συνθήκες αλλάζουν μεμονωμένα σε επιμέρους τομείς. Το οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό αδιέξοδο της εποχής μοιάζει με το τέλος του κόσμου… Δεν πιστεύω ότι ισχύει βέβαια αυτό. Μετά από σοβαρές αναταράξεις και με οδηγούς τους ανθρώπους που δεν έχουν χάσει την προσωπική πυξίδα, θα περάσουμε στην επόμενη «δημιουργική» φάση. Η μόνη δυνατή στάση – αντίσταση σήμερα είναι η προσωπική πυξίδα.

  • Με τι χρώματα θα ζωγραφίζατε τη σημερινή Ελλάδα;

Στις αμέσως προηγούμενες δουλειές μου, «Τόποι – Τοπία», Γκαλερί της Έρσης, 2012, και «Νυχτερινοί Αιφνιδιασμοί», 2014, Γκαλερί Αγκάθι, έδωσα δύο πολύ διαφορετικές απόψεις της αίσθησής μου για την Ελλάδα σήμερα. Στα τοπία: το συγκλονιστικό της ελληνικής γης, λουσμένα στο φως και το γαλανό, και στα αστικά νυχτερινά τοπία , μια ερημιά με δρόμους  που δεν έχεις που να σταθείς…

  • Τι είναι εκείνο που δίνει νόημα στον άνθρωπο;

Η προσπάθεια για βαθιά επικοινωνία

  • Τελικά, τι είναι η ζωή;

Η πορεία…

Η Μάτω Ιωαννίδου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960. Σπούδασε γαλλική φιλολογία και θεατρολογία (Σορβόννη 1978-1985) και ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού (εργαστήρια R. Plin και J. Bertholle, 1981-1985). Από το 1987 έως το 2001 εργάστηκε ως καθηγήτρια καλλιτεχνικών στην «Ελληνογαλλική Σχολή Αγ. Παρασκευής» και το 1990-1996 δίδαξε ζωγραφική στο Κέντρο Γραμμάτων και Τεχνών «ΑΠΟΨΗ». Το 1997 ίδρυσε το Κέντρο Εικαστικών Εργαστηρίων «ΛΕΣΧΗ» όπου δίδαξε ζωγραφική και ψηφιδωτό σε ενήλικες και παιδιά έως το 2011.     

ΒΛΕΠΕ ΚΙ ΕΔΩ:

Μάτω Ιωαννίδου: «Γενεαλογία» – στην Αίθουσα Τέχνης «αγκάθι – Κartάλος»

Share this
The following two tabs change content below.
Νίκος Λαγκαδινός
Ο Νίκος Λαγκαδινός είναι δημοσιογράφος [ΕΣΗΕΑ]. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρολογία στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έχει εργαστεί ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στην ΕΡΤ [τηλεόραση και ραδιόφωνο], στις εφημερίδες Ελεύθερη Γνώμη, Νίκη, Ενημέρωση, Βραδυνή, Ακρόπολις, Αθηναϊκή. Διηύθυνε την εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή