«Ο Ουές, ο Τσόρτσιλ και τα υπερμαγνητικά μπαμπού του Χαλανδρίου» | Βιβλιοκριτική

Διάδρομοι ανάμεσα σε καλαμιές στρωμένοι με τετράγωνα πλακίδια που οδηγούν σε κάποιο σύμπαν βγαλμένο από arcade βιντεοπαιχνίδια, τηλεχειριστήρια, βιονικές γάτες και μορφές που κρύβονται, διαβάζουν, πνίγονται μέσα στα τετράγωνα, δημιουργούν ένα πρώτο κλίμα ότι ο αναγνώστης θα έχει να συναντήσει εκπλήξεις στην αναγνωστική του διαδρομή μέχρι τη γραμμή τερματισμού.

by ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
  •  Γράφει ο Οδυσσέας Διαμάντης

Η λογοτεχνική ομάδα Μπολ Φυστίκια απαρτίζεται από ανθρώπους που θέλουν να δίνουν έναν αέρα αναπάντεχου στα καλλιτεχνικά τους πονήματα. Σαν καταιγίδες εν αιθρία, οι κυκλοφορίες κάθε μέλους αλλά και κάθε συλλογική προσπάθεια μαζί με άλλους εμπνευσμένους δημιουργούς, αποτελούν ένα αξιόλογο γεγονός. Ήδη, ο τίτλος του βιβλίου του Αλεξάνδρου Κοάν και η αισθητική του εξωφύλλου, δημιουργούν έντονη περιέργεια στον υποψήφιο αναγνώστη. Διάδρομοι ανάμεσα σε καλαμιές στρωμένοι με τετράγωνα πλακίδια που οδηγούν σε κάποιο σύμπαν βγαλμένο από arcade βιντεοπαιχνίδια, τηλεχειριστήρια, βιονικές γάτες και μορφές που κρύβονται, διαβάζουν, πνίγονται μέσα στα τετράγωνα, δημιουργούν ένα πρώτο κλίμα ότι ο αναγνώστης θα έχει να συναντήσει εκπλήξεις στην αναγνωστική του διαδρομή μέχρι τη γραμμή τερματισμού.

Το έργο, μορφικά, αποτελεί νουβέλα, διανθισμένη με στοιχεία από διαφορετικά είδη κειμένων, όπως ποίηση, σελίδες από υποθετικό ημερολόγιο ή η συνέντευξη στο τέλος, με παράθεση στίχων από υπαρκτούς ποιητές με μύριους αναγραμματισμούς και παραλλαγές στη σειρά των στίχων αλλά και μηνύματα από έναν εξωγήινο πολιτισμό. Ας δούμε όμως τα πράγματα από την αρχή, ούτως ώστε να γίνουν κατανοητοί αυτοί οι πειραματισμοί και η διακειμενικότητα. Σύμφωνα με τον αφηγητή, το κείμενο αποτελεί την απόπειρα μεταφοράς της πρωτότυπης ιστορίας που του είπε ένα φιλικό του πρόσωπο, ο Χαλάν. Ο Χαλάν, εμφανίζεται ως ένας πομπώδης κοσμοκαλόγερος, ψυχοναύτης και ιδρυτής ενός Χαλανδρίου, σε μια άλλη συμπαντική διάσταση, σε έναν άλλον κόσμο από τον δικό μας. Αφού έχει εξηγήσει στον αφηγητή το πώς στο δικό του σύμπαν έχει επιτευχθεί η κίνηση ανάμεσα σε διάφορες διαστάσεις, μέσω του συνδυασμού προηγμένης τεχνολογίας και της χρήσεως ψυχεδελικών ουσιών, ο Χαλάν ανοίγει την αυλαία της παράστασης-αφήγησης, ντυμένος σαν κλόουν με βιβλικό αέρα στο λόγο του.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου αποτελείται από 4 κεφάλαια, τα οποία αναφέρονται σε περιστατικά, σκορπισμένα ανάμεσα σε μερικές δεκαετίας, μεταξύ του Ουές και του Τσόρτσιλ. Ο Ουές είναι ένας ήπιος, σκεπτικιστής και ορθολογικός άνθρωπος, ο οποίος κρίνει τα πράγματα πατώντας πάνω στην ασταθή, καυτή γη ενός σύμπαντος που τα φανάρια έχουν βούληση και τα παγκάκια μπορούν ενίοτε να μεθάνε και στις ειδήσεις ανακοινώνεται ότι όλα είναι μια προσομοίωση ενός αρχιτέκτονα, την οποία σκοπεύει να την απενεργοποιήσει. Ο Τσόρτσιλ, μέσα στο ήδη ψυχεδελικό σκηνικό του εξωγήινου Χαλανδρίου είναι κυριολεκτικά στον κόσμο του, με δικούς του ρυθμούς και ιδιαίτερη αντίληψη της ήδη παράξενης πραγματικότητας. Συχνά, στις φαινομενικά απλές ερωτήσεις του Ουές, ο Τσόρτσιλ δεν μπορεί ή δεν ξέρει πώς πρέπει να απαντήσει. Αυτό οφείλεται είτε στην ενασχόλησή του με τις αλλόκοτες δραστηριότητές του, όπως η κατασκευή μηχανών για να επισκέπτεται τον πυρήνα της γης και η προσπάθειά του να αποκρυπτογραφήσει το αλφάβητο ενός εξωγήινου πολιτισμού, είτε στη συνεχώς εντεινόμενη αποξένωση που παρατηρείται ανάμεσα στους δύο φίλους.

Τα επικοινωνιακά χάσματα ανάμεσα στους δύο φίλους φανερώνουν την έντονη διαφορά των χαρακτήρων τους αλλά και τη σταθερή πορεία αποξένωσης, όπως ξεκάθαρα την εκφράζει ο Ουές. Ο Τσόρτσιλ αδυνατεί να θυμηθεί ένα ταξίδι τους στο κέντρο της Γης και ο Ουές μοιράζεται τη σκέψη του πως ο φίλος του έχει αρχίσει να ξεχνά γεγονότα και σιγά-σιγά θα ξεχάσει και τον ίδιο. Ο Τσόρτσιλ ισχυρίζεται ότι απλά έχει απορροφηθεί από μία σημαντική έρευνα που θα ανακοινώσει σύντομα. Ο Ουές μοιάζει να έχει έντονες υπαρξιακές ανησυχίες και κάθε απάντηση του Τσόρτσιλ μέσα στα διαστήματα που περνάνε ανάμεσα στις συναντήσεις τους, τον επηρεάζει και τον προβληματίζει. Ο Τσόρτσιλ, απορροφημένος στις ιδιότροπες ενασχολήσεις του, με τα χρόνια γίνεται όλο και πιο παράξενος, όλο και περισσότερο παράγει μυστήριες εφευρέσεις όπως ποδήλατα που συμπιέζουν το χρόνο καθώς κινούνται.

Ο Ουές λέει σε μια από τις τελευταίες του συναντήσεις με τον Τσόρτσιλ, με νόημα για τον εαυτό του, ότι έχει αλλάξει. Ακολουθεί ένας καυγάς τους για το σκοπό του ανθρώπου: ο Τσόρτσιλ υποστηρίζει, με έναν υπόκωφο παρανοϊκό ιδεασμό, ότι σκοπός της ανθρωπότητας είναι να παράγει ενέργεια για το οτιδήποτε μπορεί κανείς να φανταστεί, ενώ ο Ουές υποστηρίζει ότι υπάρχει ομορφιά, γνώση, αξίες που μπορεί να μάθει η ανθρωπότητα. Μετά από χρόνια, όταν ο Ουές ζητάει μία τεχνική βοήθεια από τον Τσόρτσιλ, εκείνος τον προσκαλεί να ταξιδέψουν στο κέντρο της Γης και του εξηγεί ότι οι συντεταγμένες που λάμβανε από τον εξωγήινο πολιτισμό γινόταν μέσω των υπερμαγνωτικών κυμάτων που εκπέμπονται από τα μπαμπού. Όπως γράφει ο Αλέξανδρος Κοάν, όταν ξεκινούν το ταξίδι τους οι δύο φίλοι, ο χρόνος χάνει κάθε σημασία.

Μετά από την αλλοπρόσαλλη ιστορία των δύο φίλων, ακολουθούν δύο αποσπάσματα από το φοιτητικό ημερολόγιο του Ουές. Αμφότερα, αναφέρονται σε ψυχεδελικές εμπειρίες του Ουές, υπό τη επήρεια ουσιών. Το πρώτο σημείωμα του ημερολογίου έχει μια έντονη υπαρξιακή χροιά και σατιρικά ευτράπελα, ενώ στο δεύτερο υπάρχει μία ενδιαφέρουσα αναφορά σχετικά με το τι είναι Τέχνη και αντι-Τέχνη. Τέλος, το βιβλίο κλείνει με μερικά σουρεαλιστικότατα ποιήματα του Αλέξανδρου Κοάν και το ύστατο τμήμα του έργου, το οποίο θυμίζει συνέντευξη , όπου δίνονται εξηγήσεις για τους τους δύο βασικούς χαρακτήρες της αφήγησης.

Συνολικά, η ιστορία δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από κάποιας μορφής γραμμικότητα ή εξελισσόμενη πλοκή με σαφή κλιμάκωση. Έχει περισσότερο το χαρακτήρα συρραφής και παράθεσης καταστάσεων, όπως τα αυτοτελή επεισόδια μιας σειράς, τα οποία όμως όλα μαζί δημιουργούν ένα συγκεκριμένο ύφος και κλίμα. Στην προαναφερόμενη έλλειψη σαφούς κλιμάκωσης παίζει ρόλο και το σπάσιμο της αφήγησης, με τα χρονικά πισωγυρίσματα, την εναλλαγή πεζού και ποιητικού λόγου καθώς και μιας διαφαινόμενης τάσης για αποστασιοποίηση του αφηγητή από τη διήγηση που εξιστορεί. Στο κλείσιμο του βιβλίου αναφέρεται ότι έγινε προσπάθεια να μεταφερθούν οι αφηγήσεις του Χαλάν, χωρίς να είναι σίγουρο αν έγινε επιτυχημένα, ενώ πολλές από τις απαντήσεις που δίνει ο κεντρικός αφηγητής, δίνονται με τη μορφή υποθέσεων. Η εντύπωση της αβεβαιότητας και του παιγνιώδους χαρακτήρα της αφήγησης ενισχύεται από τον ντανταϊστικής έμπνευσης πειραματισμό του Κοάν με τους στίχους διαφόρων ποιητών.

Τα πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης και οι συχνοί υπαινιγμοί του κειμένου σε επίπεδο διαπροσωπικό, ιδεολογικό, καλλιτεχνικό, οντολογικό είναι πολλά, λεπτά και αλληλεπικαλυπτόμενα. Εκεί, ίσως, έγκειται το χαρακτηριστικό που μπορεί κάποιους αναγνώστες να τους καταστήσει φανατικούς οπαδούς του βιβλίου και άλλους να το προχωρήσουν με κάποια δυσκολία. Επίσης, κάτι που θα παρουσίαζε ενδιαφέρον, θα ήταν να υποστηριχτούν λίγο παραπάνω οι χαρακτήρες του βιβλίου, με προσθήκη ορισμένων περισσότερο ρεαλιστικών στοιχείων, τα οποία δεν θα αφαιρούσαν από την ψυχεδελική αμτόσφαιρα του βιβλίου, αλλά αντιθέτως, θα την καθιστούσαν ακόμη πιο έντονη. Συνολικά, το βιβλίο αποτελεί μία αξιόλογη καλλιτεχνική δημιουργία. Το πηγαίο χιούμορ και οι συναισθηματικές εξάρσεις έρχονται και προσθέτουν μία περαιτέρω δόση δημιουργικής τρέλας στη νουβέλα. Ευχόμαστε το ταξίδι του Ουές και του Τσόρτσιλ στον πυρήνα της καρδιάς του αναγνώστη να είναι μακρύ και επιτυχημένο.

The following two tabs change content below.

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

Ο Οδυσσέας Διαμάντης είναι ψυχολόγος. Σπούδασε Ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (2013-2017) και συνέχισε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου, στην Κατεύθυνση της Θετικής Ψυχολογίας. Ασχολείται με τις μεταφράσεις, τη λογοτεχνία και ερευνητικά θέματα σχετικά με την επιστήμη της Ψυχολογίας. Έχει δημοσιευμένες μεταφράσεις και επιμέλειες επιστημονικών και πολιτικών άρθρων και λογοτεχνικά κείμενα σε ηλεκτρονικά περιοδικά και έντυπες εκδόσεις όπως: socialpolicy.gr, Kommon, Μπολ Φυστίκια, Times News, Αυγή, Animartists, Στέπα - Επιθεώρηση Ρωσικού Πολιτισμού. Είναι τακτικός συνεργάτης του περιοδικού Μαρξιστική Σκέψη. Πιστεύει ότι η ομορφιά και η δημιουργικότητα θα σώσουν –όπως πάντα– τον κόσμο.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή