Ο πραγματικός Τζον Στάινμπεκ

Στο κέντρο της μεγαλοφυίας του Στάινμπεκ δεν βρίσκονταν ιδέες, αλλά μια σειρά από τοπία – η κοιλάδα Σαλίνας στην κεντρική Καλιφόρνια, όπου ο παππούς του είχε μια φάρμα.

by Times Newsroom

JOHN CAREY

ΤΙ ΠΗΓΕ στραβά με τον Τζον Στάινμπεκ; Η βιογραφία που έγραψε ο Τζέι Παρίνι (Jay Parini: John Steinbeck, Heinemann) για τον Στάινμπεκ δίνει αρκετές απαντήσεις, ενώ επιμένει ότι τίποτα δεν πήγε στραβά. Όταν ο Στάινμπεκ κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1962, έξι χρόνια πριν από τον θάνατό του, το αμερικανικό λογοτεχνικό κατεστημένο του επιτέθηκε άγρια. Ο Στάινμπεκ, είπαν, δεν κράτησε την αρχική του υπόσχεση, δεν έγραψε τίποτα σπουδαίο μετά τα Σταφύλια της Οργής το 1939 και είπαν ακόμη ότι αυτό το βιβλίο ήταν περισσότερο ένα ντοκουμέντο διαμαρτυρίας παρά αληθινή λογοτεχνία.

Ο Παρίνι έχει αρκετές αντιρρήσεις. Η πραγματική αμαρτία του Στάινμπεκ, πιστεύει, ήταν η μεγάλη δημοτικότητά του, κάτι που δεν του συγχώρεσαν οι αντίπαλοί του. Στην ουσία έγραφε υπέροχα ώς το τέλος. Το ελάχιστα γνωστό Ταξίδια με τον Τσάρλι (1962), σχεδόν το τελευταίο βιβλίο του “περιέχει μερικά από τα καλύτερα πράγματα που έχει γράψει για τη φύση”.

Όλα αυτά καλά, αλλά οι επικριτές του Στάινμπεκ έχουν ένα σημαντικό επιχείρημα. Τα τελευταία έργα του έχουν ελλείψεις και δεν φθάνουν την τελειότητα των έργων της δεκαετίας του ’30, όπως Άνθρωποι και Ποντίκια, Τα Χρυσάνθεμα, Το Φίδι. Για ποιο λόγο; Ένας λόγος είναι η πεποίθηση του Στάινμπεκ ότι για να φθάσει στο μάξιμουμ της απόδοσής του έπρεπε να πιστεύει ότι είναι αποτυχημένος. Στα τέλη της δεκαετίας του ’30, με τα βιβλία του να βρίσκονται συνέχεια στις λίστες των μπεστ σέλερ και με χιλιάδες δολάρια να εισρέουν από τις κινηματογραφικές εταιρείες, κάτι τέτοιο δεν ήταν εύκολο, ακόμα και για έναν αμφισβητία σαν τον Στάινμπεκ.

Η επιτυχία, όταν ήρθε, τον ζάλισε. Η Κοιλάδα της Τορτίλα (1935) είχε πάει καλά και η Παραμάουντ αγόρασε τα δικαιώματα αντί ποσού που ήταν τέσσερις φορές μεγαλύτερο από όσα είχε κερδίσει ο Στάινμπεκ από όλα τα προηγούμενα βιβλία του. Αλλά τα Σταφύλια της Οργής επισκίασαν τα πάντα. Με 250.000 αντίτυπα μέσα στο πρώτο έτος κυκλοφορίας τους, ο Στάινμπεκ έγινε πολύ γνωστός και ανοίχτηκαν μπροστά του λαμπρές προοπτικές. Καθώς ο Στάινμπεκ καθιερωνόταν όλο και περισσότερο, άρχισε να βάζει εικόνες και σύμβολα στα γράψιμό του, εις βάρος της ποιότητας της γραφής του.

Στο κέντρο της μεγαλοφυίας του Στάινμπεκ δεν βρίσκονταν ιδέες, αλλά μια σειρά από τοπία – η κοιλάδα Σαλίνας στην κεντρική Καλιφόρνια, όπου ο παππούς του είχε μια φάρμα. Η ακτή του Ειρηνικού κοντά στο Μοντερέι τού παρείχε αυτήν την “περίεργη πανίδα και χλωρίδα τού δικού του μυστικού πλανήτη”, που τού καλλιέργησαν “τη βαθιά φυσική αίσθηση του κόσμου”, την οποία ο Παρίνι χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο προτέρημα του Στάινμπεκ.

Τίποτα από όλα αυτά δεν είχε να κάνει με ιδέες, που δεν έχουν σχέση με τη συναισθηματική και περιγραφική φύση του Στάινμπεκ. Ο ίδιος ήταν ένας παθιασμένος ρεπόρτερ. Τα Σταφύλια της Οργής ξεκίνησαν σαν μια σειρά δημοσιογραφικών κομματιών για τις χιλιάδες ξεριζωμένες οικογένειες από την Οκλαχόμα και άλλες πολιτείες, που κατέκλυσαν την Καλιφόρνια στα μέσα της δεκαετίας του ’30 και κατέληξαν να λιμοκτονούν μέσα σε άθλιες σκηνές. Ο Στάινμπεκ έμαθε την αλήθεια μιλώντας με τους ίδιους τους πρόσφυγες και δεν άρεσε καθόλου που την έγραψε. Ένας βουλευτής από την Οκλαχόμα χαρακτήρισε το βιβλίο “σατανικό δημιούργημα”.

Ο Παρίνι, που είναι βραβευμένος συγγραφέας και ποιητής, προσπαθεί τώρα να κάνει ευρύτερα γνωστά τα βιβλία του Στάινμπεκ που δεν γνώρισαν μεγάλη επιτυχία όταν πρωτοεκδόθηκαν (Οι ουράνιες βοσκές, Η μακριά κοιλάδα). Ήδη καθιερώθηκε στη Βρετανία το Βραβείο Στάινμπεκ ύψους 10.000 στερλινών, που χρηματοδοτείται από τον εκδοτικό οίκο Heinemann και απευθύνεται σε συγγραφείς νεότερους των 40 ετών. Το εγχείρημα είναι ενθαρρυντικό και το βιβλίο του Παρίνι αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για να ξεκινήσει αυτή η προσπάθεια. (The Sunday Times)

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή