Ο Θάνος Μικρούτσικος και ο Νίκος Καββαδίας δια χειρός Ανδρέα Πιπερίδη

by Times Newsroom 1
Share this

Δυο εξαιρετικά έργα διά χειρός Ανδρέα Πιπερίδη.

Ένα ζωγραφικό πορτρέτο του μεγάλου μας Θάνου Μικρούτσικου κι ένα του αγαπημένου ποιητή Νίκου Καββαδία. Ο Μικρούτσικος ήταν αυτός που μας έκανε ν’ αγαπήσουμε την ποίηση του Καββαδία. Από τα πιο εμβληματικά και αγαπητά έργα του Θάνου Μικρούτσικου ο «Σταυρός του Νότου».

 

Ο Θάνος Μικρούτσικος μελοποιώντας σημαντικά ποιήματα του Νίκου Καββαδία «κατέβασε» τον σπουδαίο ποιητή στο ευρύ κοινό, βοηθώντας το να τον κατανοήσει, όπως έκαναν και άλλοι μεγάλοι συνθέτες που θεωρούσαν ότι ο λαός έχει δικαίωμα στην «υψηλή τέχνη».

Ο ίδιος περιγράφοντας στα «Νέα» το 2013 πώς ξεκίνησε να μελοποιεί τον ποιητή της θάλασσας έλεγε: «Ξεκίνησα να γράφω μουσική για μια μεγάλη σειρά με τίτλο «Πορεία 090» που θα σκηνοθετούσε για την ΕΡΤ ο Τάσος Ψαρράς με παραγωγό τον Παπαλιό. Εκτός από μουσικά μοτίβα, σκέφτηκα να παραδώσω και μερικά τραγούδια. «Τι θα λέγατε να μελοποιήσω κάποια ποιήματα του Καββαδία;» τους ρώτησα. Τελικά έγραψα εφτά και μάλιστα όλα νύχτα και μονοκοπανιά· σημειωτέον, δεν γράφω ποτέ μια κι έξω. Ηταν όμως σαν να με περίμεναν καιρό».

Ο Αλέκος Πατσιφάς της Lyra, ένας φωτισμένος άνθρωπος που εκτός από συνεκδότης του Ικάρου είχε ανεβάσει στο σπίτι του Μπέκετ το 1942, ρώτησε με καημό τον Θάνο: «Μα τόσο ταλέντο, και θα κάνεις Καββαδία; Δεν θα πουλήσεις ούτε δυο χιλιάδες δίσκους», σε μια εποχή που οι δίσκοι έφταναν νούμερα όπως 200 χιλιάδες. Τελικά ο Πατσιφάς δέχθηκε («θα στον κάνω δώρο» του είπε), ο συνθέτης μελοποίησε εκτός των αρχικών εφτά για το σίριαλ και άλλα τέσσερα και με τραγουδιστές τούς Γιάννη Κούτρα, Αιμιλία Σαρρή και Βασίλη Παπακωνσταντίνου ο «Σταυρός του Νότου» ήταν γεγονός.

Και ύστερα ήλθε η κριτική από τον Τύπο. Και μάλιστα από σοβαρούς κριτικούς, που είχαν επιδοκιμάσει το μέχρι τότε έργο του Μικρούτσικου όπως τα «Πολιτικά τραγούδια», την «Καντάτα για τη Μακρόνησο», τα «Τροπάρια για φονιάδες» και τη «Μουσική πράξη στον Μπρεχτ». «Καλύτερα να ξεχάσουμε γρήγορα αυτόν τον δίσκο», γράφτηκε κάπου. «Γιατί ο Μικρούτσικος δεν έβγαλε και λεξικό αγνώστων λέξεων για να καταλαβαίνουμε τους στίχους του Καββαδία;», αναφέρθηκε κάπου αλλού.

Οι κριτικές ήταν καταιγιστικές. Αλλά ο τελικός κριτής, ο κόσμος, είχε ήδη το 1980 αγοράσει πάνω από 50 χιλιάδες αντίτυπα. Και τότε μπήκαν τα πρώτα ερωτήματα: Γιατί αργά αλλά κλιμακούμενα έφτασε ο «Σταυρός του Νότου», σήμερα, να έχει συνολικά πουλήσει – όπως σημειώνει ο συνθέτης – περίπου 2 εκατομμύρια αντίτυπα; Εδώ λάβετε υπόψιν σας πως στο παραπάνω νούμερο υπολογίζονται δύο ακόμη μεταγενέστερες εκδόσεις: οι «Γραμμές των οριζόντων» (1991) και η ζωντανή ηχογράφηση του «Σταυρού του Νότου» στο Μέγαρο Μουσικής (2005) που δεν αποτελούν απλώς διαφορετικές ενορχηστρώσεις αλλά νέες επεξεργασίες και νέα έργα.

Και πώς ερμηνεύεται και σήμερα εικοσάρηδες που δεν είχαν γεννηθεί όταν βγήκε ο δίσκος να ξέρουν απέξω σε συναυλίες τα τραγούδια του; Ο Θάνος Μικρούτσικος δίνοντας τη δική του εξήγηση σημείωνε: «Είναι το μοναδικό μου έργο που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο. Ο αρχικός πυρήνας παραμένει αλλά εξελίσσεται ρυθμικά, αρμονικά (προστίθενται ελεγχόμενοι αυτοσχεδιασμοί) και μελωδικά. Ετσι κάθε γενιά το θεωρεί δικό της».

Και κάτι βαθύτερο: «Αποκαλύφθηκε με τη μελοποίηση η καββαδική φιλοσοφία», συμπλήρωνε ο Μικρούτσικος. Και όντως. Αυτά που λέει ο τότε μαρκόνι (ασυρματιστής πλοίων) με τα βιβλία του («Μαραμπού», «Πούσι», «Βάρδια», «Τραβέρσο», «Λι» και «Τ’ άλογό μου») είναι ουσιαστικά το πρόσχημα για να μιλήσει για τη ζωή.

«Θα το πω, απλά: τι είπε ο Καββαδίας; «Λυπήσου αυτούς που δεν ονειρεύονται». Τι λέει στους νέους; «Πιάστε το αδύνατο!» Ας θυμηθούμε τον στίχο «Χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία». Επιλέγει, δε, τον καρχαρία, αφού είναι ό, τι πιο ανθεκτικό στο ζωικό βασίλειο. Αδυνατείς να τα βάλεις μαζί του. Κι όμως…», κατέληγε ο συνθέτης.

Share this

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή