Οι φίλοι είναι ο καθρέφτης μας, η μνήμη μας…

by Νίκος Λαγκαδινός
  • Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΛΑΓΚΑΔΙΝΟΣ

Διαβάζω για άλλη μια φορά το μυθιστόρημα του Μίλαν Κούντερα “Η ταυτότητα” στη μετάφραση του Γιάννη Χάρη (εκδόσεις Εστία). Εξαιρετικό βιβλίο, πολύ καλή η μετάφραση. Ωστόσο, κοντοστάθηκα στη σελίδα 55, διαβάζοντας αυτά που θ’ ακολουθήσουν:

«Το να θυμόμαστε το παρελθόν μας, το να το κουβαλάμε πάντοτε μαζί μας, είναι ίσως ο αναγκαίος όρος για να διαφυλάξουμε, όπως λέμε την ακεραιότητα του εγώ μας. Για να μη συρρικνωθεί το εγώ μας, για να διατηρήσουμε τον όγκο του, πρέπει να ποτίζουμε τις αναμνήσεις σαν τα λουλούδια στην γλάστρα, κι αυτό το πότισμα απαιτεί τακτική επαφή με τους μάρτυρες του παρελθόντος, δηλαδή με τους φίλους. Οι φίλοι είναι ο καθρέφτης μας, η μνήμη μας. Το μόνο που απαιτούμε από αυτούς είναι να γυαλίζουν κάπου-κάπου τον καθρέφτη για να μπορούμε να κοιταζόμαστε μέσα…»

Παρακάτω συνεχίζει κάπως διαφορετικά, αλλά εμένα μ’ άρεσε αυτό που παρέθεσα, κι έτσι μπορώ να δικαιολογήσω το γεγονός ότι συχνά αλλάζω τις φωτογραφίες του “εξωφύλλου” της σελίδας μου στο facebook.

  • Μου δίνεται η ευκαιρία να κοιταχτώ ξανά στον καθρέφτη.
  • Φυσικά, μη νομίσει κανείς ότι όλα βλέπω πως ήταν ρόδινα! Κάθε άλλο.

Εκείνο που θέλω να υπογραμμίσω είναι ότι ξαναδιαβάζοντας τα έργα των φίλων μου, οι οποίοι μπορεί να ήταν και δικοί σας φίλοι, νιώθω εκείνο ακριβώς που έγραφε ο Ροζέ Μαρτέν ντι Γκαρ σε μια επιστολή του προς τον Αντρέ Ζιντ. Ήταν μια επιστολή το θέμα της οποίας περιστρεφόταν γύρω από τον Ντοστογιέφσκι, αλλά στο συγκεκριμένο σημείο που θα παραθέσω υπερασπιζόταν με πάθος έναν άλλο Ρώσο συγγραφέα έναντι του Ντοστογιέφσκι:

  • «Όταν διαβάζεις Τολστόι, ζεις εντατικά, αποκτάς στο ελάχιστο μόριο του χρόνου την πείρα που θα χρειαζόταν δέκα χρόνια ανθρώπινες επαφές και ταξίδια και χαμένος καιρός για να την αποκτήσεις»!!!

Πόσα βιβλία σήμερα μας δίνουν αυτή τη δυνατότητα, να ζήσουμε δηλαδή εντατικά μέσα από τις σελίδες τους; Αδίκως θα ψάξετε.  Τα περισσότερα για να μην πω σχεδόν στο σύνολό τους είναι βιβλία του ενός Σαββατοκύριακου. Δεν ξέρω πού πρέπει να το αποδώσω αυτό.

Έτσι λοιπόν κι εγώ χρωστάω πολλά στους φίλους που συνάντησα στα χρόνια της δημοσιογραφικής μου δραστηριότητας και οι φωτογραφίες είναι μια μικρή υπόμνηση του χρέους μου προς αυτούς.

Σχετική εικόνα

  • Ο Δημήτρης Χριστοδούλου

Τον αγαπήσαμε πρώτα από τα τραγούδια του που τα μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης: «Καημός», «Γωνιά-γωνιά», «Βράχο-βράχο», «Δεν έχει δρόμο να διαβώ», «Εκείνος που χάθηκε», «Παράπονο» και τόσα άλλα που μελοποίησαν οι Γιώργος Ζαμπέτας, Λίνος Κόκκοτος, Μάνος Λοϊζος («Μια Καλημέρα»), Μϊμης Πλέσσας… Μιλάω για τον Δημήτρη Χριστοδούλου. Πρώτα τραγουδούσα κι εγώ τα τραγούδια του όπως όλη η Ελλάδα. Μετά διάβασα ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μεταξουργείο. Εκεί δηλαδή που πέρασα κι εγώ μερικά από τα μαθητικά μου χρόνια. Ωσότου ήρθε η μεταπολίτευση και βρεθήκαμε στον ίδιο πολιτικό χώρο.

Η πρώτη συνέντευξη που του πήρα ήταν για τον “Αγωνιστή”, το περιοδικό της νεολαίας του ΠΑΣΟΚ και γίναμε φίλοι. Όταν πήγαινα στο σπίτι του φρόντιζα και καθόμουν αμέσως διότι ο Χριστοδούλου ήταν ένας πανύψηλος γίγανας κι εγώ ένιωθα δέος μπροστά του. Η συζήτηση μαζί του ήταν απόλαυση. Όταν μιλούσε ήταν σα να διευθύνει μια ορχήστρα με τα τεράστια χέρια του. Δεν άλλαξε ποτέ τις πολιτικές του απόψεις. Όταν η χώρα βρισκόταν στη μέγγενη του “βρώμικου ’89”, ο Χριστοδούλου δεν έπαψε ποτέ να υποστηρίζει τον Ανδρέα Παπανδρέου. Πολλοί θα τον θυμούνται στο Κολωνάκι όπου σύχναζε να υπερασπίζεται εν μέσω “εχθρικών πυρών” με πάθος τον Ανδρέα. Δεν θα ξχάσω και τα πύρινα κείμενά του που δημοσίευα στην “Εξόρμηση”. Τα χειρόγραφα που έστελνε τα έχω κρατήσει στο αρχείο μου.

Αποτέλεσμα εικόνας για Νικηφόρος Βρεττάκος

  • Ο Νικηφόρος Βρεττάκος

Ήμουν μαθητής όταν διαβασα, αν θυμάμαι καλά, στο περιοδικό “Τα Νέα Ελληνικά” του Ρένου Αποστολίδη το υπέροχο ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου “Της Σπάρτης οι πορτοκαλιές”. Δεν ήμουν Σπαρτιάτης για να πω ότι λόγω εντοπιότητας μου άρεσε.

Της Σπάρτης οι πορτοκαλιές, χιόνι, λουλούδια του έρωτα,
άσπρισαν απ’ τα λόγια σου, γείρανε τα κλαδιά τους
γιόμισα το μικρό μου κόρφο, πήγα και στη μάνα μου.

Κάθονταν κάτω απ’ το φεγγάρι και με νοιάζονταν,
κάθονταν κάτω απ’ το φεγγάρι και με μάλωνε:
Χτες σ’ έλουσα, χτες σ’ άλλαξα, πού γύριζες —
ποιος γιόμισε τα ρούχα σου δάκρυα
και νεραντζάνθια.

Με το πέρασμα τ ν χρόνων, καιροφυλακτούσα να βρω μια ευκαιρία για να τον συναντήσω. Ήταν το 1982, τότε που παίχτηκε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού η “Λειτουργία κάτω ἀπ᾿ τὴν Ἀκρόπολη”, ενώ ήδη είχε κυκλοφορήσει κι ένας τόμος με τα “Ποιήματά” του. Του ζήτησα μια συνέντευξη και με χαρά προθυμοποιήθηκε. Δημοσιεύτηκε στην “Εξόρμηση”. Από τότε άρχισε η επικοινωνία μεταξύ μας. Και του ξαναπήρα συνέντευξη. Κι όταν δούλευα στην ΕΡΤ, πάλι του είχα πάρει μια συνέντευξη με αφορμή τον “Διακεκριμένο πλανήτη” που κυκλοφόρησε το 1983. Θυμάμαι με συγκίνηση να κάθεται μπροστά στο αναμμένο τζάκι του σπιτιού του στο Παγκράτι και να διαβάζει:

Ἡ ποίηση καί ἡ ἔρημος

Ἄναψα τή φωτιά καί στέκω στήν πόρτα.
Κοιτῶ τόν ὁρίζοντα, τήν ὁδό
πού θά πάρω, κάποτε, φεύγοντας. Κ’ ἔχω
ἀντίκρυ μου τόν Ταΰγετο πού θά γίνει,
τό ξέρω, ὕμνος καί θρῆνος μου. Ἔχω
φτιάξει τό τζάκι μου γιά τούς ἄλλους
γι’ αὐτό περιμένω στήν πόρτα. Δέν πιστεύω
πώς πάντοτε θά κάνει βροντές καί κρύο
στόν κόσμο. Ὡστόσο κι ὥς τότε, εἶμαι
βέβαιος πώς «πολλοί θά περάσουν».
Μιά φωτιά
μές στήν ἔρημο σκεπασμένη ἀπό χέρια.

Όταν του ζήτησα να μιλήσει για το βιβλίο της αγαπημένης φίλης μου Λίζας Μιχελή, “Πειραιάς – Από το Πόρτο Λεόνε στη Μαγχεστρία της Ανατολής”, είχε δεχτεί πρόθυμα. και βέβαια όταν του επισήμανα ότι η εκδήλωση της παρουσίασης του βιβλίου θα ήταν στον Πειραιά, έδειξε χαρούμενος διότι του δινόταν η ευκαιρία να επισκεφθεί τον Πειραιά όπου διέμενε κατά την περίοδο 1946-1962, ενώ είχε εκλεγεί και δημοτικός σύμβουλος. Έτσι πήγαμε στον Πειραιά με το αυτοκίνητό μου και ήταν χαρούμενος. Είχα την ευκαιρία να τον ακούω να μιλάει και ήταν πάντα τόσο ήρεμος…

Η Λίζα Μιχελή

Είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή μου η Λίζα Μιχελή. Φυσικά δεν εξαντλείται με λίγες γραμμές και ελπίζω να επανέλθω αργότερα. Πρέπει να πω ότι συνεργαστήκαμε στην έκδοση των υπέροχων βιβλίων της: “Η Αθήνα σε τόνους ελάσσονες”, “Πειραιάς – Από το Πόρτο Λεόνε στη Μαγχεστρία της Ανατολής”, “Αιγαίο – Νεοκλασικές πόλεις και λιμάνια του 19ου αιώνα”, “Η Αθήνα των ανωνύμων – Περι΄γηση στα πλατώματα, τους μαχαλάδες κι τις γειττονιές της Παλιάς Αθήνας”, “Πλάκα – Ιστορική μνήμη και μυθοπλασία”, “Προσφύγων βίος και πολιτισμός – Από τις πόλεις της Ελάσσονος Ασίας στα τοπία της παράγκας και του πισσόχαρτου”, “Αστυγραφία της Ελάσσονος Ασίας – Σμύρνη, Ερυθραία, Μαινεμένη, Αϊβαλί, Μαγνησία, Φώκαια, πέργαμος, Νύμφαιο, Νέα Έφεσος”, “Το τετράδιο της Ερατώς – Η Σμυρναϊκή Κουζίνα (1867-1919) Συνταγές & Ιστορία”. Όλα αυτά τα βιβλία είχαν σχεδιαστεί από μένα, οι διορθώσεις δικές μου, αρκετό φωτογραφικό υλικό, καθώς και οι εκδόσεις επίσης, τα “Δρώμενα” (που ήταν η ονομασία του θεατρικού περιοδικού μου). Δυστυχώς η Λίζα έφυγε πολύ νωρίς.

Ο Γιάννης Γκίκας

Ο Γιάννης υπήρξε ένας από τους πιο σεμνούς ανθρώπους που γνώρισα στη ζωη μου. Εκεί στο γραφειάκι του, σ’ έναν παράδρομο της οδού Αγίου Κωνσταντίνου περνούσε τον ελεύθερο χρόνο του. Όταν δηλαδή δεν ήταν απασχολημένος στον ΕΟΜΜΕΧ, όπου ήταν η επαγγελματική του ενασχόληση. έγραφε ακαταπαύστως. Τα “Κάστρα” του είναι θησαυροί. Ο Γιάννης ήταν λάτρης της ελληνικής γης, ακαταπόνητος οδοιπόρος. Γύριζε σε όλη την επικράτεια, με σχεδόν μηδαμινά μέσα, αναζητώντας στις ερημιές τα ίχνη άλλων εποχών. Περπατούσε σε παλιά κάστρα και απόμακρα χωριουδάκια, ιστορικά κεφαλοχώρια και μοναστηράκια, αναζητώντας στιγμές του παρελθόντος που στοιχειώνουν τις μνήμες του χθες. Τα βιβλία του στολίζονται με πολλά ζωγραφικά σχέδια που έφτιαχνε ο ίδιος κατά τις περιπλανήσεις του στα διάφορα κάστρα, και με παλιές γκραβούρες. Αξίζει ν’ αναφέρω  και το εξαιρετικό πόνημ΄σ ου “Ντελάληδες – έρευνα και χρονικό”. Στις σελίδες του συναντώνται κήρυκες και ντελάληδες, πλατσάριοι, ζαγκότηδες και ευταξίες, πρωτόγεροι, πριμικήριοι και διαλαλητάδες, κεχαγιάδες και κανταδόροι, κράχτες, χωνιά και ντουντούκες.

  • Θ’ ακολουθήσουν: Γιώργος Ιωάννου, Αριστοτέλης Νικολαϊδης, Παντλής Καλιότσος, Θανάσης Μετσιμενίδης, Νένη Ευθυμιάδη, Άρης Φακίνος, Γιώργος Καραβασίλης, Γιάννης Βαρβέρης κ.ά.
The following two tabs change content below.
Νίκος Λαγκαδινός
Ο Νίκος Λαγκαδινός είναι δημοσιογράφος [ΕΣΗΕΑ]. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρολογία στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έχει εργαστεί ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στην ΕΡΤ [τηλεόραση και ραδιόφωνο], στις εφημερίδες Ελεύθερη Γνώμη, Νίκη, Ενημέρωση, Βραδυνή, Ακρόπολις, Αθηναϊκή. Διηύθυνε την εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ.
Νίκος Λαγκαδινός

Τελευταία άρθρα απόΝίκος Λαγκαδινός (δείτε τα όλα μαζί)

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή