Οι Ρωμιές του 1821

by Times Newsroom 1
  • Γράφει ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΡΥΦΤΟΣ*

Η Ελληνική Επανάσταση αδιαμφισβήτητα έφερε εις πέρας μια εθνικοαπελευθερωτική προσπάθεια με στόχο την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και την εδραίωση της νεωτερικότητας. Την προσπάθεια αυτή στήριξε η Δυτική Ευρώπη, η οποία εκείνη την περίοδο ήταν το κέντρο του φιλελευθερισμού και της προόδου.

Οι νόρμες της Γαλλικής Επανάστασης και του Διαφωτισμού έβρισκαν σε άγνοια την ελληνική οθωμανοκρατούμενη κοινωνία. Μια κοινωνία σκλαβωμένη, εξεγείρεται με μπροστάρηδες γενναίους άντρες…. αλλά και δυναμικές γυναίκες! Είναι αλήθεια πως η ιστοριογραφία αποδεικνύει ότι οι Γυναίκες του 1821 δεν έχουν λάβει την ίδια αναγνωρισιμότητα και «λάμψη» σε αντίθεση με το αντρικό φύλλο.

Αυτό ίσως να οφείλεται στη θέση που είχε το γυναικείο φύλλο από την αρχαιότητα μέχρι και το 1821(να επικουρεί κυρίως τον άνδρα), τα ανδροκρατούμενα και πατριαρχικά πρότυπα σε κοινωνικό και πολιτικοστρατιωτικό επίπεδο αλλά και η μη φιλελευθεροποίηση της προσαρμοσμένης κατά τα δεσποτικά οθωμανικά δεδομένα ελληνικής κοινωνίας. Η Ρωμιά του 1821 εκδηλώνει την δυναμικότητά της όχι στο πλάι ενός ισχυρού άνδρα όπως η αρχαία Ασπασία και η βυζαντινή Θεοδώρα, αλλά αυτόνομα με την δική της προσωπικότητα και βούληση.

Η Ρωμιά εκείνη όπου μπορεί να μην αναφέρεται στις επαναστατικές διακηρύξεις (Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος: «Η ώρα ήλθεν, ω άνδρες Έλληνες…) αλλά αποτύπωσε την δική της υπογραφή στις «αιματοβαμμένες» σελίδες της ιστορίας του 1821. Η ανώνυμη Ελληνίδα της σκλαβιάς που παραστέκεται στον Κλέφτη γιό της αλλά και η επώνυμη ισχυρή οικονομικά Ελληνίδα που επενδύει στην επανάσταση, είναι εκείνες οι γυναίκες οι οποίες ύψωσαν ανάστημα έναντι της οθωμανικής απολυταρχίας.

Οι ηχηρές δράσεις τους μνημονεύονται σε ψηφίδες της δημοτικής μας παράδοσης αλλά και λυρικά τιμώνται από τον Διονύσιο Σολωμό στον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» και στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Ξένοι ιστορικοί και περιηγητές (o Pouqueville, Ginouvier, Fauriel και Bartholdy) είναι οι πρώτοι όπου θα αναδείξουν τις γυναίκες της Επανάστασης. Παρά τον περιορισμό που είχαν ως προς τον κοινωνικό ρόλο τον οποίο είχε θεσπίσει η διοίκηση, η Εκκλησία και πολιτικοοικονομική κατάσταση της προεπαναστατημένης Ελλάδας, το δικό τους ρόλο στον Αγώνα διαδραμάτισαν ηγετικές γυναικείες μορφές αλλά και απλές καθημερινές γυναίκες.

Στις επιφανείς Ρωμιές της Επανάστασης συγκαταλέγονται οι γυναίκες υψηλού κοινωνικού, οικονομικού ή και μορφωτικού επιπέδου. Η αγαπημένη των φιλελλήνων καπετάνισσα Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, ή Μυκονιάτισσα Μαντώ Μαυρογένους, η «Φιλική» Μαριγώ Ζαραφοπούλα, οι Σουλιώτισσες Μόσχω Τζαβέλλα, Χάιδω Σέχου, Δέσπω Μπότση, Λένα Μπότσαρη, η Θρακιώτισσα Δόμνα Βισβίτζη, η Μανιάτισσα Κωνσταντίνα Ζαχαριά, η πρωτοκαπετάνισσα Ζαμπέτα Κολοκοτρώνη μάνα του Θόδωρου, η Σπαρτιάτισσα Σάββαινα και η Ρουμελιώτισσα Ασήμω Γκούρα.

Τέλος στις «άγνωστες» Ρωμιές του Εικοσιένα προστίθενται εκείνες οι γυναίκες όπου οι μορφές τους έχουν ηρωικά χαραχθεί σε ζωγραφικούς πίνακες του Ντελακρουά, εκείνες οι γυναίκες όπου υμνήθηκαν για την θυσία τους στο Ζάλογγο, στα Ψαρρά, στη Χίο, στα Γιάννενα και στο Παλαιόκαστρο. Είναι οι ίδιες οι γυναίκες που δοξάζει το ελληνικό δημοτικό τραγούδι με ετούτη τη στροφή: «Σκλάβες Τούρκων μη ζήσωμε, παιδιά μ’, μαζί μου ελάτε και τα φυσέκια ανάψανε, κι όλοι φωτιά γενήκαν».

*Ο κ. Χρήστος Στρυφτός είναι Ιστορικός

ΠΗΓΕΣ

    1. Σωτηρία Αλιμπέρτη, «Αι ηρωΐδες της ελληνικής επαναστάσεως», τυπ: Σ.ΤΑΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ, Αθήνα, 1933, σελ 30-100
    2. Πουρναρόπουλος Γ.Κ., «Η Ελληνίδα στον αγώνα», περ. Ελληνόπουλα, Β’ 13, Αύγουστος, 1947
    3.  Pouqueville, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήνα, 1901

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή