Περί Ιστορίας ο Λόγος: Στα 1821 αντιμετωπίσαμε μόνον τους Οθωμανούς;

by ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΣ

Η Μνημοσύνη. Μωσαϊκό Β´αι. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Ταραγόνας (Ισπανία)

  • Γράφει ο ιστορικός ερευνητής Γεώργιος Σκλαβούνος

Κατά την παράδοση η κατάκτηση της γνώση και της αρετής προϋποθέτει και την ευλογία των Μουσών. Εν προκειμένω και της Κλειούς. Ποιός, Πώς και γιατί γράφει την Ιστορία; Τι και γιατι επιλέγει να φωτίσει περισσότερο και τι λιγότερο; Τι επιλέγει να αποκρύψει; Για παράδειγμα, το 21 αντιμετωπίσαμε μόνον τους Τούρκους;

Ή αντιμετωπίσαμε και τους πανίσχυρους υποστηρικτές του δόγματος της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Αυτούς που θεωρούσαν ανακαια για τα στρατηγικά τους συμφέροντα και την ευρωπαϊκή ισορροπία τη διατήρηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας;

Η πρόσληψη της ιστορίας αποτελεί από τη φύση της προσδιοριστικό παράγοντα της πρόσληψης του παρόντος. Αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει στάσεις ζωής, συμπεριφοράς και δράσης στο παρόν αλλά και στο μέλλον.

Η Κλειώ προσδιορίζει την Ελληνίδα Μούσα που γεννήθηκε από τον Δία και τη Μνημοσύνη

Κατά συνέπεια, η κυρίαρχη άποψη ενός λαού για την ιστορία του, δεν αποτελεί ουδέτερο ακαδημαϊκό θέμα έρευνας του παρελθόντος, απαλλαγμένο πολιτικού, φιλοσοφικού, πολιτισμικού, περιεχομένου.

Αποτελεί πεδίο σκληρότατης και πολυεπίπεδης σύγκρουσης που διαποτίζει το παρόν και προετοιμάζει το μέλλον.

Στο πλαίσιο των γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων και συγκρούσεων για εθνική ανεξαρτησία, για την οικονομική, την πολιτισμική και πολιτική αυτονομία ή την υποταγή και την ξένη επικυριαρχία, ο τρόπος που κατανοούμε την ιστορία μας έχει καθοριστική σημασία.

Η διατήρηση των σφαιρών επιρροής, από τα εκάστοτε μητροπολιτικά κέντρα παγκόσμιας εξουσίας, στα επίπεδα της οικονομίας, της πολιτικής της κυρίαρχης ιδεολογίας, περνάει και μέσα από τη διδασκαλία της ιστορίας. Περνάει μέσα από την αυτογνωσία και την αυτοεκτίμησή μας, την αυτοπεποίθησή μας. Περνάει μέσα από τη διαχείριση των συμβόλων στη διδασκόμενη ιστορία, μέσα από τα κυρίαρχα και αξονικά αφηγήματα της Εθνικής, πολιτικής και κοινωνικής μας ιστορίας. Όπως και της ιστορίας των εξαρτημένων χωρών.

Με αυτή την έννοια η εργαλειοποίηση της ιστορίας, η μετατροπή της ιστορίας σε πανίσχυρο όπλο επικυριαρχίας, πολιτικής ηγεμονίας, πολιτισμικής αλλοτρίωσης, είναι δεδομένη. Η Ελληνική ιστορία δεν αποτελει εξαίρεση.

Η ταυτότητα του 1821

Η εθνική, η κοινωνική, η βαλκανική, η ευρωπαϊκή και οικουμενική διάσταση του 1821 αποτελούν πτυχές που όταν αγνοούνται διαστρεβλώνουν την εικόνα του. Η υποτίμηση του ρόλου των Ελλήνων σε αυτή τη σύγκρουση που καθόρισε το μέλλον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν αφορά το χθες. Αφορά το σήμερα και την αγωνιστική ταυτότητα του λαού μας.

Η παραγνώριση του Ευρωπαϊκού λαϊκού φιλελληνισμού και των αιτίων του, σε μια εποχή επικράτησης της Ιερής Συμμαχίας και του αντι- φιλελληνισμού η και ανθελληνισμού Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, απέναντι στο επαναστατικό Ελληνικό κίνημα, δεν μας επιτρέπει την κατανόηση των Ευρωπαϊκών πολιτικών και γεωπολιτικών παραμέτρων του 1821.

Η διαχείριση των Εθνικών συμβόλων

Κάποτε ο Φρανσουά Μιτεράν κατέθεσε την άποψη ότι, πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων μιας κοινωνίας. Ο Δημήτρης Γληνός «υποστηρίζει» ότι «οι λαοί στα πρόσωπα των ηρώων και των Αγίων τους, αποτυπώνουν την εξιδανικευμένη μορφή της ψυχής τους».
Προφανώς οι λαοί στα πρόσωπα των ηρώων και των αγίων τους εκφράζουν αυτό που επιθυμούν να είναι. Επίσης εμμέσως αλλά και σαφώς εκφράζουν και αυτό που δεν θέλουν να είναι.

Με αυτή την έννοια τα πρόσωπα των ηρώων και των αγίων αποτελούν στοιχεία της ταυτότητας των λαών. Η κυρίαρχη πρόσληψη των ηρώων και των αγίων και η διαχείρισή της αποτελεί καθοριστικής σημασίας πολιτισμική πολιτική.
Με αυτή την έννοια, το ποια θα καταστεί η κυρίαρχη άποψη για την ταυτότητα της εξέγερσης του 1821 αποτελεί αντικείμενο ουσιαστικής αντιπαράθεσης που δεν αναφέρεται απλώς στο χθες, αντίθετα επηρεάζει αποφασιστικά το σήμερα και την πορεία προς το αύριο.

Η σύγκρουση για το ρόλο του Καποδίστρια στο 1821

Η κατανόηση του ρόλου του Καποδίστρια στην προετοιμασία του 21, τη σύντομη περίοδο της διακυβέρνησής του, των προβλημάτων που αντιμετώπισε, θα είναι εντελώς διαφορετική εάν δεχθούμε το 21 ως Ελληνοτουρκική σύγκρουση, η ως καθοριστική πτυχή της πολύ ευρύτερης σύγκρουσης, για τη λύση του Ανατολικού ζητήματος, για το διαμελισμό, την εξασθένιση, τη διάλυση ή τη διατήρηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η παρουσίαση της Επανάστασης του 1821 ως Ελληνοτουρκικής σύγκρουσης περιορίζει παραμορφωτικά τα εμπλεκόμενα και συγκρουόμενα συμφέροντα σε αυτή τη σύγκρουση.

Η στήριξη, ή η μη στήριξη της Ελληνικής εξέγερσης, από τις Ευρωπαϊκές δυνάμεις, η στήριξη του Καποδίστρια, στη διακυβέρνηση του νεοσύστατου κράτους, την εθνική του ανεξαρτησία, την προσπάθεια επέκτασης των συνόρων του, επέκταση αντίστοιχη με τα όρια του εξεγερμένου Ελληνικού Έθνους, αποκτάει διαφορετικό νόημα και περιεχόμενο στην πρώτη και την δεύτερη εκδοχή πρόσληψης του 21.

Η κατανόηση του άνευ ορίων κυνισμού των κυβερνήσεων των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον αγώνα του Ελληνικού λαού, σε σχέση με τα εθνικά τους συμφέροντα, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση του τιτάνιου αγώνα των Ελλήνων και του Καποδίστρια όχι μόνον απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και Βαρβαρότητα αλλά και απέναντι στις αδίστακτες και συγκρουόμενες επιρροές των «προστατών» αυτού του αγώνα, απέναντι στην προσπάθεια των προστατών να καταστείλουν με κάθε μέσο την Ελληνική εξέγερση και να περιστείλουν τα όρια του Ελληνικού κράτους.

Η προσπάθεια καταστολής του 21 και περιστολής των γεωγραφικών ορίων του Νεοελληνικού κράτους

Σχετικά με αυτό το θέμα ο ιστορικός ο Γερμανός Ιστορικός Γουσταύος Φρειδερίκος Χέρτσβεργκ, στο έργο του η Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (Μετάφρασις Παύλου Καρολίδου, τόμ. τέταρτος, σελ. 36) επισημαίνει. «…Το σχέδιον όπερ είχεν η διπλωματική Ευρώπη, όπως και αυτήν την υποτελή ει την Πύλην ελευθερίαν εκτείνει απλώς εις την Πελοπόνησον και τας νήσους, εξήγειρεν ευλόγως παρά τε τω Καποδίστρια και παρά τοις Έλλησι και Φιλέλλησι σφοδροτάτας πικρίας…»

Ενώ ο Καποδίστριας «επεθύμει σφόδρα» να συμπεριλάβει στα όρια του νεοσύστατου κράτους την Κρήτη, τη Θεσσαλία και την Ήπειρο (και για αυτό το σκοπό είχε φροντίσει την οργάνωση επαναστατικών κινημάτων σε αυτές τις περιοχές), ο «στρατηγός Μαιζόν ηναγκάζετο παρά την επιθυμίαν υφ’ ης κατήχετο, να προελάσει πέραν του Ισθμού, εκπορθών νέας χώρας συμπράττοντος του Ελληνικού στρατού, η Αγγλική κυβέρνησις ήγειρεν σφοδροτάτην αντίδρασιν».

Τεκμηριώνοντας αυτή τη θέση ο Χέρτσβεργκ παραθέτει, στο έργο του, μερικά αποσπάσματα από τις Επιστολές του Άγγλου Υπουργού Εξωτερικών (1828-1830) Lord Aberdeen προς τον πρέσβη της Αγγλίας (με βαθμό υπουργού) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Stratford Canning.

Με την πεποίθηση ότι καμιά περιγραφή δεν θα αποδώσει πειστικά το περιεχόμενο αυτών των επιστολών, τα παραθέτουμε όπως ακριβώς ο Γερμανός Ιστορικός.

28/11/1828.«…μόνος σκοπός των δυνάμεων των συνυπογραψάντων την συνθήκην εκείνην ήτο να θέση τέρμα εις την πειρατείαν την επικρατούσαν εν ταις Ελληνικαίς χώρες καθ’όσον η Τουρκία δεν ήτο ικανή να αποκαταστήσει την τάξιν και ησηχίαν. Ουδαμώς δε εν τώ νώ της Συνθήκης υπήρχε ο σκοπός της δημιουργίας Ελληνικού Κράτους δι αφαιρέσεως Τουρκικών επαρχιών» (αναφέρεται στην Ιουλιανή Συνθήκη του 1826, μεταξύ Αγγλίας Γαλλίας Ρωσίας δια της οποίας υποστηρίζεται η δημιουργία αυτονόμου, όχι ανεξαρτήτου Ελλάδος, φόρου υποτελούς στον Σουλτάνο με προς βορρά όριο τον Ισθμό).

30/1/1829. «..Άπαξ δια παντός πρέπει να δηλώσω υμίν ότι ο σκοπός της Κυβερνήσεως ημών είναι ο δια παντός τρόπου περιορισμός του Ελληνικού κράτους εις την Πελοπόννησον και τας Κυκλάδας..».

Τάκης Σιμόπουλος παραθέτει «Όμως η πιο χτυπητή χαρακτηριστική ομολογία, ως εννοούσαν και ποιάν αντίληψη είχαν οι Μεγάλες Δυνάμεις για την Ελληνική ανεξαρτησία, το δήλωνε με άφθαστο κυνισμό ο περιβόητος Άγγλος πρεσβευτής Λάιονς στον Αυστριακό συνάδελφό του». Ελλάς αληθώς ανεξάρτητη είναι τι παράλογον.

Η Ελλάς είναι ή Ρωσική ή Αγγλική και επειδή δεν δύναται να είναι Ρωσική πρέπει να είναι Αγγλική (από Π.Καρολίδου, Σύγχρονη ιστορία Β΄, σελ 387).

The following two tabs change content below.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΛΑΒΟΥΝΟΣ

Ο Γεώργιος Σκλαβούνος γεννήθηκε στο Κανάλι της Κέρκυρας στα 1943. Έχει ασχοληθεί με την έρευνα, και τη θεωρία, στο χώρο της Οικονομίας, της κοινωνιολογίας και της ιστορίας. Από τα φοιτητικά χρόνια παραμένει ένας άνθρωπος της δράσης.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή