Ποιος χρόνος τώρα…

by Times Newsroom 1
Share this

Ο χρόνος κατά τον κορυφαίο σουρεαλιστή ζωγράφο Σαλβαδόρ Νταλί

μακαρίτης ο Προυστ αναζητούσε τον χρόνο μέσα από γεύσεις παλιών γλυκών και άλλων ενθυμήσεων. Δηλαδή μέσα από εμπειρίες. Οχι από ημερολόγια και ρολόγια. Οι πιο πολλοί άνθρωποι έρχονται σε επαφή με τον χρόνο(;) με το να υποχρεώνονται κάποια στιγμή να μαθαίνουν την ώρα χωρίς να αποκτούν την παραμικρή αίσθηση για το τι είναι τελικά χρόνος. Και τα ρολόγια μπαίνουν πλέον στη ζωή τους με τρόπο (κυριολεκτικά) μηχανικό και καθόλου απελευθερωτικό.

  • AΛΚΗΣ ΓΑΛΔΑΔΑΣ, TO BHMA 30 Αυγούστου 2009

Ο «χρόνος» των ρολογιών καταδυναστεύει την καθημερινή ζωή. Αλλά και ο χρόνος της Φυσικής (έχει φθάσει να) καταδυναστεύει τη ζωή των Φυσικών. Κάποια στιγμή, όμοια με την ώρα του ρολογιού, μπαίνει στο μάθημα της σχολικής τάξης εντελώς μηχανικά στις διάφορες εξισώσεις και στους τύπους των ασκήσεων και μένει εκεί, σαν ένας άοσμος και βολικός παράγοντας που λέει με μαθηματικό τρόπο (άρα και πολύ αξιόπιστο;) το εξωφρενικό ότι η διαδρομή παρελθόν μέλλον είναι ισοδύναμη με τη διαδρομή μέλλον- παρελθόν! Και σε λίγο, βέβαια, ακόμη και το μικρό παιδί αντιλαμβάνεται ότι έξω στον κόσμο αυτό δεν συμβαίνει. Αλλά και πάλι ελάχιστοι ανησυχούν.

Οι μαθητές έμαθαν να μη ρωτούν τι είναι τελικά πίσω από τη λέξη «χρόνος» και οι καθηγητές να μην το συζητούν. Ετσι φθάνουμε και στην εκλαϊκευμένη Κοσμολογία. Που έχει ως βασικό της συστατικό το Μπιγκ Μπανγκ (sic). Και εκεί, καλά ναρκωμένοι, δεχόμαστε την ίδια ισοπεδωτική αντιμετώπιση του χρόνου όπως πριν. Μας λένε για το τι έγινε μετά τα τρία πρώτα δευτερόλεπτα, πώς ήταν μετά την πρώτη ώρα σαν να περιγράφουν κάποιον αγώνα ή έναν τοκετό. Σήμερα, όμως, υπάρχουν άνθρωποι που αναρωτιούνται: Εχει ιστορικότητα το Σύμπαν; Συνέβη δηλαδή κάτι στην αρχή, αν πρώτ΄ απ΄ όλα υπήρξε αρχή, και η όλη εξέλιξη μπορεί να μετριέται σε δευτερόλεπτα ή σε όποια άλλη συμβατική μονάδα του χρόνου; Δεν είναι τόσο απαλλαγμένη από αντιφάσεις ακόμη και η απλή φράση «τα πρώτα τρία λεπτά». Ξέρουμε ήδη από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας ότι ο χρόνος επηρεάζεται από την παρουσία της ύλης, και εκείνες τις στιγμές η ποσότητα της ύλης προφανώς ήταν εκπληκτικά μεγάλη σε έναν αφάνταστα μικρό χώρο, επομένως τα «τρία λεπτά» πόσο ήταν στην πραγματικότητα και πώς είναι καλύτερα να τα μετρούμε; Εχει προταθεί ήδη για εκείνες τις πρώτες στιγμές να μη μιλούμε χρησιμοποιώντας χρονικές μονάδες.

Να βγάλουμε έξω τον χρόνο και να λέμε για την περίπτωση που η θερμοκρασία είχε πέσει κάτω από 1 δισ. βαθμούς ή να χρησιμοποιήσουμε μια αντίστοιχη έκφραση για την περίπτωση που η πυκνότητα, η εντροπία, οι διαστάσεις έγιναν έτσι ή αλλιώς. Και υπάρχει φυσικά και ο «χρόνος του Ρlanck», ένας εξαιρετικά μικρός αριθμός με κάπου 42 μηδενικά μετά την υποδιαστολή, ένα όριο πιο πίσω και πιο κοντά στην (υποτιθέμενη) Μεγάλη Εκρηξη όπου δεν μπορούμε να πάμε με τις γνώσεις και τα εργαλεία της Φυσικής που διαθέτουμε, ενώ ακριβώς η στιγμή που όλα ξεκίνησαν(;) διαλύει κυριολεκτικά τις εξισώσεις μας και μας αφήνει εντελώς «τυφλούς». Ηδη εμφανίστηκαν θεωρίες, όπως η Κβαντική Βαρύτητα, που θέλουν να τροποποιήσουν τις έννοιες του χώρου και του χρόνου ή και να τις καταργήσουν. Τα δύο βιβλία που προτείνουμε, χωρίς να είναι ό,τι πιο τελευταίο κυκλοφορεί, είναι γραμμένα με γνώση και επιτρέπουν στον αναγνώστη τους να αρχίσει να έχει επιτέλους απορίες γύρω από τον χρόνο, που δεν πρέπει να θεωρείται πλέον τόσο δεδομένος όσο ήταν στις κάθε είδους μυθολογίες.

«Το βιβλίο θα σας επιτρέψει να ταξιδέψετε μέσα από τον χώρο και τον χρόνο χωρίς να είστε ειδικοί στη Φυσική» γράφει ο Ρickover για το βιβλίο του. Και μπορούμε να τον πιστέψουμε διότι πρόκειται για έναν επαγγελματία εκλαϊκευτή που έχει όμως εμπειρίες Φυσικής και Βιοχημείας σε υψηλό επίπεδο, αφού υπήρξε και μέλος της διάσημης για τα επιτεύγματά της ερευνητικής ομάδας του κέντρου Τ. J. Watson όταν η ΙΒΜ δεν ήταν απλώς ιστορία. Η αλήθεια είναι ότι ο αναγνώστης, είτε αρχάριος είτε με κάποιες γνώσεις, για διαφορετικούς λόγους, αργεί να ζεσταθεί. Αλλά από τη σελίδα 81 και μετά αρχίζει το ενδιαφέρον να ζωηρεύει. Ηδη στη σελίδα 129, όπου γίνεται λόγος για παράλληλα σύμπαντα και για το ότι αν ο χρόνος είναι ασυνεχής, δηλαδή ρέει σαν να ήταν φτιαγμένος από ομοιόμορφους κόκκους ρυζιού, τότε «ανάμεσα σε κάθε θεμελιώδες χρονικό διάστημα θα μπορούσαν να υπάρχουν μη αντιληπτά (από εμάς) χάσματα στα οποία θα ταίριαζαν οι μονάδες χρόνου ενός άλλου σύμπαντος». Πολύς λόγος γίνεται για ταξίδια στον χρόνο αλλά το κείμενο φθάνει και αγγίζει το Σύμπαν Γκέντελ, αφού ο μεγάλος αυτός μαθηματικός ήταν ο πρώτος που υπέδειξε στον Αϊνστάιν ότι η θεωρία του άφηνε περιθώρια για ένα τέτοιο ταξίδι. Το βιβλίο διαβάζεται σχετικά άνετα και ανοίγει ένα πρώτο μικρό παράθυρο στο ακόμη ακανθώδες για τον άνθρωπο πρόβλημα του χρόνου.

Τα βασικά ερωτήματα που προσπαθεί να απαντήσει ο Ρaul Davis, συγγραφέας του δεύτερου βιβλίου και διάσημος θεωρητικός φυσικός, κοσμολόγος και αστροβιολόγος, είναι:

* Το Σύμπαν έχει αρχή και τέλος;

* Το πέρασμα του χρόνου είναι απλώς μια αυταπάτη;

* Είναι δυνατό ένα ταξίδι στο παρελθόν ή στο μέλλον;

Το πιο ενδιαφέρον τμήμα του βιβλίου είναι, κατά τη γνώμη μου, από το κεφάλαιο 5 και μετά, όπου ο Ρaul Davis αναρωτιέται: Η αρχή του χρόνου πότε ακριβώς συνέβη; Τελικά μας λέει ότι: Δεν υπήρξε χρόνος πριν από τη Μεγάλη Εκρηξη, αλλά ευτυχώς μας κλείνει νέα συνάντηση για το θέμα σε επόμενο κεφάλαιο όπου αναφέρονται και άλλες θεωρίες όπως αυτή των καονίων, που «θα μπορούσαν να γυρίσουν σε ένα άλλο σύμπαν όπου ο χρόνος έτρεχε προς τα πίσω και μετά να επιστρέψουν». Το βιβλίο αυτό συμπληρώνει το προηγούμενοκαι ο υπομονετικός αναγνώστης αρχίζει να αποκτά μια αίσθηση του αδιεξόδου που αυτή τη στιγμή επικρατεί επάνω σε ένα θέμα το οποίο ως τότε μάλλον αισθανόταν ότι η Φυσική που ξέρει «το έχει».

Το μόνο μειονέκτημα και των δύο βιβλίων είναι ο χρόνος συγγραφής τους, αφού το ένα γράφτηκε το 1995 και το άλλο το 1998.

Share this

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή