Ρούπερτ Μπρουκ, Ρομαντικός ποιητής, δραματουργός, ακαδημαϊκός, λάτρης της αναζήτησης

by Times Newsroom 1

Ρομαντικός ποιητής, δραματουργός, ακαδημαϊκός, λάτρης της αναζήτησης –αγάπη που αποτυπώνεται στα ταξιδιωτικά αφηγήματά του- και στρατιώτης, ο Ρούπερτ Μπρουκ αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα.

Ο Ρούπερτ Μπρουκ ήταν Βρετανός ποιητής γνωστός για την ρομαντική και πατριωτική του ποίηση. Γεννήθηκε το 1887 στο Ράγκμπι της Κεντρικής Αγγλίας και απεβίωσε στη Σκύρο στις 23 Απριλίου 1915, ενώ η Ευρώπη φλεγόταν  στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Γόνος εύπορης και καλλιεργημένης οικογένειας, φοίτησε στο τοπικό σχολείο, όπου δίδασκε ο πατέρας του και διακρίθηκε για τις επιδόσεις του στα μαθήματα, αλλά  και ως παίκτης του ράγκμπι και του ποδοσφαίρου. Ο Ρούπερτ Μπρουκ σπούδασε Κλασική και Αγγλική Φιλολογία στο Κέιμπριτζ. Γράφει σονέτα, συνεργάζεται με λογοτεχνικά περιοδικά και δημοσιεύει την πρώτη του ποιητική συλλογή Ποιήματα (1911). Άλλα έργα του είναι  “Λιθουανία”, “1914” , “Ποιήσεις”,«Ο στρατιώτης», «Οι νεκροί», «Ασφάλεια», κ.α.

Ταξιδεύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, τη Χαβάη και  τη Νέα Ζηλανδία. Επιστρέφει στην Αγγλία το 1914 και με το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου κατατάσσεται στο Πολεμικό  Ναυτικό με το βαθμό του ανθυποπλοίαρχου. Το Φεβρουάριο του 1915 το πλοίο του σαλπάρει για τα Δαρδανέλια. Τον Απρίλιο η στρατιωτική μοίρα, στην οποία ανήκε ο Μπρουκ έφθασε στη Σκύρο αναμένοντας τραυματίες από τις μάχες στην Καλλίπολη. Το βράδυ της Τρίτης 20 Απριλίου, ο Μπρουκ αρρώστησε και εμφάνισε πρήξιμο στο πάνω χείλος του στόματος του, από μόλυνση που προκλήθηκε από τσίμπημα κουνουπιού. Την Πέμπτη 22 Απριλίου  μεταφέρθηκε στο Γαλλικό πλωτό νοσοκομείο, που ήταν αγκυροβολημένο στον όρμο Τρεις Μπούκες της Σκύρου. Την Παρασκευή 23 Απριλίου πεθαίνει  και τον θάβουν εκεί, στη θέση Στενό, σε έναν ελαιώνα. Η ταφή του έγινε τη νύχτα επειδή η στρατιωτική μοίρα έπρεπε να πλεύσει την επόμενη μέρα νωρίς στις 6 το πρωί. Η τελετή ήταν σύντομη και απλή. Ένας ξύλινος σταυρός, τοποθετήθηκε στον τάφο του, με ελληνική επιγραφή που έγραφε:  «Εδώ βρίσκεται ο υπηρέτης του θεού, υπολοχαγός του Βρετανικού Ναυτικού, ο οποίος πέθανε για την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους».

Τα επόμενα χρόνια έπειτα από προτροπή του Βαντερμπόρτ συστήνεται μια διεθνής επιτροπή για τη συλλογή χρημάτων για την ανέγερση «μνημείου Μπρουκ» στη Σκύρο, στην οποία συμμετέχει και ο Καβάφης.  Το άγαλμα, ένας χάλκινος ανδριάντας, φιλοτεχνήθηκε από το  γλύπτη Μιχάλη Τόμπρο και λέγεται ότι είχε ως μοντέλο του τον ανερχόμενο τότε χορευτή Αλέξανδρο Ιόλα. Τα αποκαλυπτήρια γίνονται στις 5 Απριλίου 1931 με κάθε επισημότητα, παρουσία του έλληνα πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου και πολλών ξένων διανοουμένων και καλλιτεχνών. Οι έλληνες ποιητές του Μεσοπολέμου συγκινούνται από την ποίησή του και ο Άγγελος Σικελιανός υμνεί τον ποιητή σε λόγο που εκφωνεί στα αποκαλυπτήρια του μνημείου.

Αυτόν τον ρομαντικό άγγλο ποιητή, που τις ελεύθερες ώρες του τις περνούσε παρέα με έναν αξιοζήλευτο κύκλο φίλων, όπως οι Ε.Μ.Φόρστερ, Μέιναντ Κέινς και Βιρτζίνια Γουλφ, τίμησε η Σκύρος – το νησί στο οποίο πέθανε και ετάφη στις 23 Απριλίου του 1915, σε ηλικία 28 ετών, και για το οποίο, προφητικά ίσως, έγραψε στη σονέτα του «Ο Στρατιώτης»: «Αν πεθάνω, αυτό για μένα σκέψου μόνο: Πως υπάρχει μια γωνιά σε κάποιο τόπο ξένο, που ‘ναι για πάντα Αγγλία…». 

Η μνήμη και το έργο του Ρούπερτ Μπρουκ ξαναζωντάνεψαν στη Σκύρο

«Για τον ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ» της Ανθούλας Δανιήλ

«Για τον ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ»

της Ανθούλας Δανιήλ

Πέρασαν εκατό χρόνια από τον άδοξο θάνατο του ωραίου, νέου ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ (1887-1915), ανθυποπλοίαρχου του Αγγλικού Στόλου. Δεν κινδύνευσε από τα εχθρικά πυρά και δεν σκοτώθηκε σε ναυμαχία, αλλά πέθανε από σηψαιμία στις 23 Απριλίου 1915, ύστερα από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Στα 28 του χρόνια άφησε την τελευταία του πνοή στο γαλλικό πλωτό νοσοκομείο που είχε ξεκινήσει για να συμμετάσχει στην εκστρατεία των Δαρδανελίων. Η στρατιωτική μοίρα του Μπρουκ είχε φθάσει λίγες μέρες νωρίτερα στην περιοχή της Σκύρου. Εκεί έκανε γυμνάσια και εκεί οι στρατιώτες κατέβαιναν και χαίρονταν τις ομορφιές της φύσης. Ωστόσο, η μοίρα φθόνησε τον ωραίο ποιητή. Οξύμωρο σχήμα συνιστά το ελάχιστο μέγεθος του «θύτη» σε σχέση με το μέγεθος του θύματος. Η μητέρα του Μπρουκ θα μπορούσε να έχει πει στον θρήνο της «με ένα τόσο δα μικρό κουνουπάκι», όπως η Κατίνα Παξινού στην ανάλογη περίπτωση (Ματωμένος γάμος) είχε πει για τον δικό της γιο το συγκλονιστικό εκείνο: «με ένα τόσο δα μικρό μαχαιράκι». Το τόσο μικρό, τόσο δραστικά μεγάλο για το απόλυτο κακό.

Φαίνεται πως ο θάνατος του νεαρού Άγγλου ποιητή συγκίνησε πάρα πολύ τους Έλληνες λογοτέχνες, οι οποίοι τον μνημονεύουν συχνά στα γραπτά τους. Ο Γεώργιος Δροσίνης (Σκόρπια φύλλα της ζωής μου, 7ος τόμ., επιμ. Γιάννης Παπακώστας, ΣΩΒ 2001) γράφει για τα δέντρα στους τάφους των ποιητών: «Σύντροφοι των ποιητών πιστοί τα δέντρα: στου Μυσσέ τον τάφο μια ιτιά, στου Ρούπερτ Μπρουκ μια ελιά, στου Βιζυηνού ένα πεύκο. Πονετικότερο το Πεύκο: με την καλοκαιρινή λαύρα, της ρετσίνας οι στάλες πέφτουν σα δάκρυα από τους απόγυρτους κλώνους του στην επιτάφια πλάκα» (σελ.170) και αλλού: «Εκείνο όμως που έριξε στα βάθη της καρδιάς μου τον πρώτο σπόρο για το άγνωστο νησί, ήτον ο θάνατος του Άγγλου Ρούπερτ Μπρουκ στα Σκυριανά νερά, κ’ η ταφή του σ’ ένα έρημο Σκυριανό ακρογιάλι. Κάτι επίμονο μ’ έκραζε να πάω εκεί. Κ’ ένας ξενιτεμένος φίλος μου […] μ’ αποκρίθηκε: ”θα πας, μα βέβαια θα πας. Μπορεί κανείς ν’ αντισταθή στην έλξη των ζωντανών, όχι όμως των νεκρών”» (σσ.260-261) και είναι πολλοί οι ποιητές που βρήκαν τάφο σε ξένη γη. Ο Κητς και ο Σέλλεϋ στη Ρώμη, η Ελισάβετ Μπράουνιγκ στη Φλωρεντία και, βέβαια, ο δικός μας Ανδρέας Κάλβος στο Λάουθ της Αγγλίας (τα οστά του Κάλβου το 1960 ήρθαν στην Ελλάδα και πήραν τη θέση τους πλάι στου Σολωμού, στη Ζάκυνθο). Στη συνέχεια, ο Δροσίνης επισκέπτεται έπειτα από κοπιαστική πορεία τον τάφο: «Με τα πολλά άσπρισε κάτι ανάμεσα στα κρεμαστά γαλαζοπράσινα κλωνάρια μιας ελιάς: ήτον το λαμπερό μάρμαρο του τάφου». Ο Δροσίνης είχε στον νου την εικόνα του τάφου από μια ακουαρέλα που του είχε χαρίσει ο αρχαιολόγος Χέρτλεϋ, ο οποίος είχε περάσει έναν μήνα «κάτω από σκηνή για να φέρει σε τέλος την επιθυμία της μητέρας του Μπρουκ που δε θέλησε να μετακινήση το νεκρό παιδί της από κει που θάφτηκε,

καθώς το είχε ποθήση στα τραγούδια του :

σ’ ένα νησί των Μύθων…» («Ο στρατιώτης ποιητής»)

Οι στίχοι αυτοί είναι οι εναρκτήριοι ενός ποιήματος του Αιμίλιου Βεράρεν, σε μετάφραση Δροσίνη (Ποίηση, 2ος τόμ., σελ.313, επιμ. Γ. Παπακώστας). Ο Δροσίνης κοιτάζοντας τον τάφο παρατηρεί: «Ας αρνηθή λοιπόν κανένας της Μοίρας τα γραμμένα, καθώς τα λέει ο λαός. Ένα ευγενικό παλικάρι ήσυχο κ’ αμέριμνο, ένα γλυκόφωνο τραγουδιστή τον αρπάζει μια μέρα ο σίφουνας του πολέμου από τη βορεινή πατρίδα του και τον πετά στην Ανατολή, για να πεθάνη μέσα σ’ ένα καράβι αραγμένο ίσα ίσα μπροστά σ’ ένα ποθητό του Ν η σ ί τ ω ν Μ ύ θ ω ν» (σσ.282-283).

Ο Δροσίνης επανέρχεται στο θέμα Μπρουκ μέσα από ένα γράμμα που του απευθύνει ο Κωστής Παλαμάς από την Αιδηψό: «Σε φανταζόμουνα όλο αυτό το διάστημα στη Σκύρο, να θυμάσαι το Φιλοκτήτη, να κάνης σπουδές στον τάφο του Μπρουκ» (Σκόρπια φύλλα της ζωής μου, 8ος τόμ., σελ.73). Επίσης, περιγράφοντας ένα σκυριανό δωμάτιο κάνει λόγο για την ακουαρέλα του τάφου του Ρούπερτ Μπρουκ στη Σκύρο, φιλοτεχνημένη από τον Άγγλο αρχαιολόγο Χέρτλεϋ (σελ.145). Μια ακόμη, και η σημαντικότερη αναφορά, είναι αυτή που γίνεται με αφορμή το δωμάτιο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Γράφει ο Δροσίνης για τις τελευταίες στιγμές του Σκιαθίτη λογοτέχνη: «Σ’ ένα σανιδένιο τραπεζάκι […] τα δράματα του Σαίξπηρ». Ο Παπαδιαμάντης ζήτησε από την αδελφή του να του τα φέρει για να διαβάσει, αλλά δεν μπόρεσε. Και συνεχίζει: «Έτσι χωρίς να το θέλη, ο Παπαδιαμάντης ξεπλήρωνε το χρέος μας στο Σέλλεϋ και στο Ρούπερτ Μπρουκ: για τη λατρεία και των δυο προς την ελληνική ποίηση. Στην τσέπη του Σέλλεϋ, όταν τον ξέβρασε πνιγμένον η θάλασσα, βρήκαν το Σοφοκλή, και στου Μπρουκ το νεκρικό προσκέφαλο τον Αριστοφάνη» (σελ.230).

«The soldier»

If I should die, think only this of me:
That there’s some corner of a foreign field
That is for ever England. There shall be
In that rich earth a richer dust concealed;
A dust whom England bore, shaped, made aware,
Gave, once, her flowers to love, her ways to roam,
A body of England’s, breathing English air,
Washed by the rivers, blest by suns of home.
And think, this heart, all evil shed away,
A pulse in the eternal mind, no less
Gives somewhere back the thoughts by England given;
Her sights and sounds; dreams happy as her day;
And laughter, learnt of friends; and gentleness,
In hearts at peace, under an English heaven.

Η ζωή του ωραίου ποιητή που τόσα άδικα χάθηκε έγινε ταινία και τα ποιήματά του μελοποιήθηκαν και τραγουδήθηκαν από τους Pink Floyd. Τον έθαψαν στη θέση Τρεις Μπούκες των νοτιοανατολικών παραλίων του ήρεμου ελληνικού νησιού. Στον λιτό τάφο τοποθετήθηκε ένας σταυρός και η επιγραφή: «Εδώ βρίσκεται ο υπηρέτης του Θεού, Υπολοχαγός του Βρετανικού Ναυτικού, ο οποίος απέθανε για την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους». Ένας φίλος του έγραψε πως ξεκουράζεται «σε μία από τις πιο όμορφες τοποθεσίες, με σταχτοπράσινες ελιές γύρω του και με μία που μοιάζει σαν να κλαίει από πάνω του». Αργότερα, η μητέρα και οι φίλοι του ποιητή, με την έγκριση του αγγλικού Κοινοβουλίου και με ελληνοβρετανικό έρανο, φρόντισαν για τη δημιουργία τύμβου στο σημείο της ταφής του, στα αποκαλυπτήρια του οποίου παραβρέθηκε και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, στις 5 Απριλίου 1931. Μια πλατεία της Χώρας, κοντά στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, πήρε το όνομά του, Πλατεία Μπρουκ, και εκεί στήθηκε ανδριάντας που φιλοτεχνήθηκε από τον Μ. Τόμπρο. Μοντέλο του ήταν ο ωραίος νέος χορευτής Αλέξανδρος Ιόλας.

Στη σύντομη ζωή του, ο Μπρουκ υπήρξε ο ρομαντικός, αγνός, ιδεαλιστής, ο πατριώτης ποιητής που περιγράφει στα ποιήματά του.

Ο διάσημος Αμερικανός συγγραφέας και φίλος του, Χένρυ Τζέημς, είχε πει για τον ωραίο νέο ποιητή: «Έκανε δική του ολόκληρη την ποιητική συναίσθηση με την οποία ήταν γεννημένος, και περιπλανιόταν μέσα της σαν γυμνός νεαρός κολυμβητής […] ο Ρούπερτ μας εξέφραζε όλους». Ο Γουίλλιαμ Μπάτλερ Γέητς, που επίσης ήταν φίλος του, έλεγε πως «είναι ο πιο ελκυστικός άντρας στην Αγγλία και φοράει τα ωραιότερα πουκάμισα» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός). Οι δυο πρώτοι στίχοι του ποιήματος «Ο στρατιώτης», Αν ήθελα πεθάνει αυτό για μένα σκέψου μόνο:/ πως κάπου υπάρχει μια γωνιά σένα χωράφι ξένο/ πούναι για πάντ’ Αγγλία, τονίζουν τον ιδεαλισμό και τη φιλοπατρία του.

Η μετάφραση του ποιήματος «Ο στρατιώτης» από τον Γλαύκο Αλιθέρση έχει ως εξής:

Αν ήθελα πεθάνει αυτό για μένα σκέψου μόνο:
πως κάπου υπάρχει μια γωνιά σένα χωράφι ξένο
πούναι για πάντ’ Αγγλία. Εκεί θα βρίσκεται μια σκόνη
κρυμένη, πλουσιώτερη κι από τη γη την πλούσια·
σκόνη που γέννησε η Αγγλία, διάπλασε και μόρφωσε,
κι άνθη έδωσέ της ν’ αγαπά και δρόμους να πηγαίνη,
ένα κορμί Αγγλικό, Αγγλικό αναπνέοντας αγέρα
λουσμένο, ευλογημένο από τους ήλιους της πατρίδας.
Και σκέψου πως αυτή η καρδιά, που οι κακίες της σκόρπισαν,
μες την αιώνια διάνοιαν ένας παλμός τις σκέψες
που απ’ την Αγγλία της δόθηκαν τις έχει ανταποδώσει·
θεάματα, στόνους· κι όνειρα ευτυχή σαν τη μέρα της·
το, που απ’ τους φίλους έμαθε γέλοιο· και την ευγένεια,
πώχουν οι ειρηνικές καρδιές στον Αγγλικό ουρανό μας.

Η μοίρα του Άγγλου ποιητή συγκίνησε τους Έλληνες λογοτέχνες, των οποίων ο αριθμός είναι πολύ μεγάλος και έπαινος ύψιστος.

Το ποίημα του Χάινε που ακολουθεί μοιάζει να απαντά στον «Στρατιώτη» του Μπρουκ:

«Πού;»

Πού θα ‘ναι ο τόπος της τελικής μου
απ’ τις περιπλανήσεις της ανάπαυσης;
Κάτω από φοίνικες στο Νότο;
Δίπλα στο Ρήνο οι φλαμουριές;

Θα ‘ναι εκεί που σε μιαν έρημο
ξένο θα με σκεπάσει χέρι;
Ή στην ακτή μιας θάλασσας
θ’ αναπαυθώ την άμμο;

Όπως και να ‘ναι, κι εκεί κι εδώ
του Θεού θα μ’ αγκαλιάζει ο ουρανός,
και, σαν καντήλια νεκρικά, θα κρέμονται
ολονυχτίς επάνω μου τ’ αστέρια.
(μτφρ. Αντώνης Η. Σακελλαρίου)

 

Η Ανθούλα Δανιήλ είναι δρ Φιλολογίας, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας.
*********************************************************************************************************

Ρούπερτ Μπρουκ, ο εραστής της ποίησης

Με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τον θάνατο του νεορομαντικού βρετανού ποιητή κυκλοφορεί στα ελληνικά μια επιλογή ποιημάτων του σε νέες μεταφράσεις
Ρούπερτ Μπρουκ, ο εραστής της ποίησης
Ο βρετανός ποιητής Ρούπερτ Μπρουκ πέθανε στις 23 Απριλίου του 1915 στη Σκύρο
Rupert Brooke
Tα ποιήματα, ο ποιητής και η Σκύρος
Εισαγωγή, μετάφραση χρονολόγιο:
Ηλίας Γκρης, Κερασία Κάραλη.
Εκδόσεις Γκοβόστη, 2015,
σελ. 184, τιμή 9,50 ευρώΠεθαίνοντας ο 36χρονος Μπάιρον στις 19 Απριλίου 1824 στο Μεσολόγγι σφράγισε μια ζωή – αξεχώριστη από την ποίησή του – με έναν ρομαντικό θάνατο στα ελληνικά χώματα που έδιναν Αγώνα για ανεξαρτησία. Ενενήντα ένα χρόνια αργότερα η ιστορία θα επαναληφθεί. Ο 27χρονος νεορομαντικός βρετανός ποιητής Ρούπερτ Μπρουκ ξεψυχά στις 23 Απριλίου 1915 στη Σκύρο ενώ η Ευρώπη φλέγεται στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.


«Ο Ρούπερτ Μπρουκ πέθανε. Η ζωή του έσβησε πάνω που είχε ανθήσει. Μια φωνή είχε αρχίσει να ακούγεται, μια νότα παλλόταν πιο ειλικρινά, πιο συναρπαστικά, ικανή πλέον να δικαιώσει τα ευγενικά αισθήματα της νιότης μας» τον αποχαιρέτησε στη νεκρολογία του στους Times ο Γουίνστον Τσόρτσιλ, ένας από τους πολλούς θαυμαστές του, όπως και ο Χένρι Τζέιμς.
Γιος γυμνασιάρχη, φύση ευαίσθητη και αισθαντική και ποιητής υποσχόμενος, ο Ρούπερτ Μπρουκ σπούδασε Κλασική και Αγγλική Φιλολογία στο Κέιμπριτζ, όπου γνωρίστηκε με την πνευματική αφρόκρεμα της εποχής του, με τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν και τη Βιρτζίνια Γουλφ, μέσω της οποίας συνδέθηκε με τους καλλιτέχνες του κύκλου του Μπλούμσμπερι.
Είναι αγαπητός, ελκυστικός – «ο πιο όμορφος νέος στην Αγγλία», κατά τα λεγόμενα του Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς -, γράφει, συνεργάζεται με λογοτεχνικά περιοδικά και δημοσιεύει την πρώτη του ποιητική συλλογή Ποιήματα (1911) που η κριτική καλοδέχεται. Με επιθυμίες και για τα δύο φύλα, δοκιμάζει μια ερωτική σύγχυση το 1912 που του προκαλεί συναισθηματική κρίση στα όρια της κατάρρευσης. Για να ανακάμψει ταξιδεύει στη Βόρεια Αμερική, στον Καναδά, στη Χαβάη, στη Νέα Ζηλανδία. Επιστρέφει στην Αγγλία το 1914 και με το ξέσπασμα του πολέμου κατατάσσεται στο Βασιλικό Ναυτικό. Στην πολιορκία της Αμβέρσας πολεμά δίπλα με τους βέλγους ποιητές Εμίλ Βεράρεν και Πολ Βαντερμπόρτ. Τον Φεβρουάριο του 1915 το πλοίο του σαλπάρει για τα Δαρδανέλια. Στις 24 Μαρτίου αναχωρεί για την Αίγυπτο, όπου ο Μπρουκ προσβάλλεται από δυσεντερία. Η κατάστασή του επιδεινώνεται από ένα τσίμπημα από μολυσμένο κουνούπι. Πεθαίνει στις 23 Απριλίου στο γαλλικό πλωτό νοσοκομείο που βρίσκεται αγκυροβολημένο στον όρμο Τρεις Μπούκες της Σκύρου και τον θάβουν εκεί, στη θέση Στενό, σε έναν ελαιώνα.
Στο ποίημά του «Ο στρατιώτης», που δημοσιευόταν μαζί με άλλα τέσσερα σονέτα του του πολέμου στο Times Literary Supplement στις 11 Μαρτίου, έγραφε: «Αν πέθαινα, αυτό μόνο σκέψου για μένα: / Οτι υπάρχει μια γωνιά σε κάποιο ξένο τόπο / Που ‘ναι για πάντα Αγγλία. Σ’ αυτή την πλούσια γη / Μια σκόνη θα ‘χει θαφτεί πλουσιότερη· / Μια σκόνη που γέννησε η Αγγλία έπλασε κι έδωσε / Κάποτε τα λουλούδια της ν’ αγαπά, τους δρόμους να διαβαίνει / Ενα κορμί της Αγγλίας ανασαίνοντας αγγλικό αέρα / Λουσμένο στα ποτάμια κι ευλογημένο από ήλιους της πατρίδας». Τα σονέτα τυπώνονται στη συλλογή 1914 & Other Poems τον Μάιο του 1915, που κάνει έντεκα ανατυπώσεις ως το τέλος της χρονιάς.
Επειτα από προτροπή του Βαντερμπόρτ συστήνεται μια διεθνής επιτροπή για τη συλλογή χρημάτων για την ανέγερση μνημείου Μπρουκ στη Σκύρο, στην οποία συμμετέχει και ο Καβάφης. Ενας χάλκινος ανδριάντας ανατίθεται στον γλύπτη Μιχάλη Τόμπρο και τα αποκαλυπτήρια γίνονται στις 5 Απριλίου 1931 με κάθε επισημότητα, παρουσία του έλληνα πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου και πολλών ξένων διανοουμένων και καλλιτεχνών. Οι έλληνες ποιητές του Μεσοπολέμου συγκινούνται από την ποίησή του και ο Αγγελος Σικελιανός υμνεί τον ποιητή σε λόγο που εκφωνεί στα αποκαλυπτήρια του μνημείου.
Με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τον θάνατό του κυκλοφορεί τώρα μια επιλογή 44 από τα συνολικά 94 ποιήματα του Μπρουκ στον τόμο Rupert Brooke, Tα ποιήματα, ο ποιητής και η Σκύρος (Γκοβόστης, 2015). Ο ποιητής Ηλίας Γκρης και η φιλόλογος Κερασία Κάραλη υπογράφουν την εισαγωγή, τη μετάφραση και το εργοβιογραφικό χρονολόγιο που συνοδεύει τα ποιήματα. Δεν είναι οι πρώτοι που μεταφράζουν τον Μπρουκ. Τα Απαντά του εξέδωσε πρώτος στα ελληνικά ο Γλαύκος Αλιθέρσης στην Αλεξάνδρεια το 1925. Ο Παύλος Φλώρος και ο Δημήτρης Σταύρου μετέφρασαν ποιήματά του στη Νέα Εστία και επιλογή ποιημάτων του έχει μεταφράσει και ο Κώστας Ιωάννου (Γαβριηλίδης, 1998).
Αν και συνομήλικος των μοντερνιστών και φίλος αρκετών από αυτούς, ο Μπρουκ δεν είναι ποιητής νεωτερικός. Πιο κοντά στους γάλλους συμβολιστές και στους βρετανούς αισθητιστές στη θεματολογία και στους τρόπους, παραμένει ένας ποιητής παραδοσιακός, που αγαπά τις σταθερές στιχουργικές μορφές, το μέτρο και την ομοιοκαταληξία. Η τελευταία δεν μεταφέρεται στην ελληνική μετάφραση αποδυναμώνοντας την ποίηση του βρετανού βάρδου από μορφικά στοιχεία που έχουν σημασία για την εποχή του, την εποχή που ο ελεύθερος στίχος αρχίζει να παίρνει τη σκυτάλη ίσως ακριβώς και λόγω της αταξίας και της διάλυσης των παγιωμένων μορφών που συντελέστηκε με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το αγγλικό πρωτότυπο, που συνοδεύει αντικριστά τη νέα ελληνική μετάφραση, δίνει εναργέστερη εικόνα της ποιητικής φυσιογνωμίας του άγγλου λογοτέχνη.
Γραμμένα από το 1905 ως το 1915, τα ποιήματα που έχουν ανθολογηθεί στην ελληνική έκδοση καλύπτουν όλο το εύρος της ποιητικής δημιουργίας του Μπρουκ, αν και είναι ταξινομημένα με τρόπο μάλλον ακατανόητο, σε ανάκατη χρονολογική σειρά, που δυσχεραίνει την παρακολούθηση της ποιητικής εξέλιξής του. Κάποια αναφέρονται στην ομορφιά, στις γυναίκες, στον πόθο, στη ζήλια, στη νοσταλγία του χαμένου έρωτα, στην αναζήτηση του ερωτικού ιδανικού. Αλλα, όπως το «Γκράντσεστερ», μιλούν για τη φύση και τη ζωή στην αγγλική ύπαιθρο. Υψηλόθεμα τα πρώιμα ποιήματα, ενός υπερχειλίζοντος ρητορικού λυρισμού («Το μονοπάτι των ονείρων», «Η Βαστίλλη»), δίνουν προοδευτικά τη θέση τους σε συνθέσεις πιο λιτές, βασισμένες σε υλικό βιωματικό: τα ταξίδια, την αποσαφήνιση της ερωτικής επιθυμίας, τον πόλεμο. Στα «Ο στρατιώτης», «Οι νεκροί», «Ασφάλεια», τρία από τα σονέτα του πολέμου που δημοσιεύθηκαν στους Times, εκφράζει αισθήματα πατριωτικά, όλον τον ενθουσιασμό και την αυτοπεποίθηση με την οποία μπήκαν οι Βρετανοί στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Μπρουκ πέθανε νωρίς, προτού η λυρική και ιδεαλιστική ποίησή του προλάβει να ωριμάσει στο καμίνι του πολέμου και παραμένει μια ελάσσων φωνή της βρετανικής ποίησης, πολύ αντιπροσωπευτική όμως του πνεύματος του καιρού του.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή