Θάλασσα, εσύ η άγνωστη

by Νίκος Τσούλιας

Η πανέμορφη Σούγια στην Κρήτη

Απλά μυστικά της θάλασσας

Μπορεί να νοηθεί Ελλάδα χωρίς θάλασσα; Μπορούν να νοηθούν καλοκαιρινές διακοπές των Ελλήνων χωρίς θάλασσα; Η Ελλάδα είναι μισή ηπειρωτική χώρα και μισή νησιώτικη και θαλάσσια!

Κι όμως υπάρχει κάποιο κενό στην εικόνα της σχέσης μας με τη θάλασσα. Γιατί πώς μπορεί να αιτιολογηθεί το γεγονός ότι στις διακοπές μας οι περισσότεροι απλά πλατσουρίζουν στη θάλασσα ή στοιβάζονται στις παραλίες με τις ώρες χωρίς να επιδίδονται στην κολύμβηση και να απολαμβάνουν την μαγεία της; Και ακόμα, πώς μπορούν να εξηγηθούν οι πολλοί πνιγμοί που συμβαίνουν στις παραλίες μας (τα τελευταία δέκα χρόνια πάνω από 3.000 άνθρωποι πνίγηκαν στις ελληνικές θάλασσες!), παραλίες που χαρακτηρίζονται από ηπιότητα και δεν έχουν καμιά σχέση με την αγριότητα των μεγάλων ωκεανών; Γιατί τα θαλάσσια σπορ δεν έχουν γίνει το εθνικό μας έμβλημα στους αθλητικούς αγώνες;

Δυστυχώς τη θάλασσα δεν την ξέρουμε. Και με δεδομένο ότι στο σχολείο είναι σχεδόν εξορισμένη η χρήσιμη γνώση της καθημερινής ζωής το πρόβλημα παραμένει ακέραιο. Ας δούμε λοιπόν κάποια στοιχεία της θάλασσας, τα οποία – κατά τη γνώμη μου – έχουν μια κάποια σχετική αξία να τα γνωρίζουμε.

Το πιο βασικό ερώτημα είναι ίσως το γιατί επιπλέουμε. Οι περισσότεροι θα ανακαλούν στη σκέψη της τη γνωστή δύναμη της άνωσης. Αλλά δεν αρκεί αυτή. Να ποιοι είναι οι εξειδικευμένοι λόγοι. «Η μέση πυκνότητα του ανθρώπινου σώματος είναι σχεδόν ίδια με εκείνη του νερού. Οι ιστοί μας αποτελούνται κυρίως από μόρια νερού, αλλά αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο αέρας στους πνεύμονές μας. Το μείγμα των αερίων που αναπνέουμε, με πυκνότητα ίση με 1,2Kg/m3, επιτρέπει τη μείωση της αναλογίας της μάζας και του όγκου του σώματός μας».

Το μπλε χρώμα της θάλασσας οφείλεται στο ότι απορροφά τα άλλα χρώματα και ανακλά το μπλε, ενώ του ουρανού είναι μπλε, γιατί η ατμόσφαιρα τείνει να σκορπίσει το φως προς όλες τις κατευθύνσεις, και σε μεγαλύτερο βαθμό τη μπλε ακτινοβολία.

Οι ωκεανοί, τα πελάγη και οι θάλασσες ποτέ δεν είναι ήσυχες. Διαφορές ατμοσφαιρικής πίεσης και διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ δύο τμημάτων προκαλούν ανέμους, και η συνέχεια είναι γνωστή. Αλλά η μεγάλη κινητικότητα είναι στο εσωτερικό των θαλασσών. Ολόκληρα ποτάμια – πιο μεγάλα από αυτά της ξηράς – διασχίζουν τους ωκεανούς και επηρεάζουν τη ναυσιπλοΐα και κυρίως το κλίμα πολλών περιοχών αλλά και όλα της Γης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ρεύμα του Κόλπου, που ξεκινά από τη κεντρική Αμερική, διασχίζει το Βόρειο Ατλαντικό και φτάνει στις θάλασσες της Β.Δ. Ευρώπης. Μπορεί δε να συμβεί το εξής. «Ένα μήνυμα σε μπουκάλι που κάποιος έριξε σε μια ακτή της Πορτογαλίας μπορεί να βρεθεί στην Αργεντινή»!

Αν συνηθίζετε και κολυμπάτε και όχι να πλατσουρίζετε, ίσως να σας έχει συμβεί και τούτο. Να μην μπορείτε να βγείτε στην ακτή. Είναι το ρεύμα επαναφοράς που σας τραβά μέσα. Πώς γεννιέται; «Αν δεν απελευθερωθεί όλη η ενέργεια με το σπάσιμο του κύματος στην παραλία, σε γυρίζει στη θάλασσα και είναι μια από τις συχνότερες αιτίες πνιγμού». Αυτό γίνεται κυρίως παραλίες με βάθος και βράχια ή κολπίσκους. Ποια είναι η λύση; Πολύ απλή. Πάτε σε άλλο σημείο για έξοδο, στο οποίο δεν θα νιώθετε την αντίσταση του ρεύματος επαναφοράς.

Οι θάλασσες είναι γεμάτες ζωή! Οι πιο πολλοί έμβιοι οργανισμοί είναι μέσα στη θάλασσα και φυσικά το μέγιστο ποσοστό τους είναι αόρατο (φυτοπλαγκτόν και ζωοπλαγκτόν). Αν δούμε στο μικροσκόπιο, τι οργανισμοί κινούνται και με τι ξεχωριστά σχήματα, θα εκπλαγούμε. «Οι πελαγικοί οργανισμοί μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: το πλαγκτόν, που κινείται λίγο και βρίσκεται στο έλεος των κυμάτων και των ρευμάτων, και το νηκτόν, που, αντιθέτως, κολυμπάει ελεύθερα».

Το πιο μεγάλο μέρος του οξυγόνου της γήινης ατμόσφαιρας παράγεται εδώ από τους φωτοσυνθετικούς οργανισμούς της θάλασσας και η ρύπανση με τη μείωση της φωτεινότητας στη θάλασσα μειώνει πολύ τη φωτοσύνθεση με κατανοητά τα τωρινά και μελλοντικά αποτελέσματα.

Και το πιο εκπληκτικό. Η ομορφιά της θάλασσας δεν είναι στην επιφάνειά της και στις συνήθεις προσλήψιμες από εμάς εικόνες της. Είναι στο εσωτερικό της και στους βυθούς της. Μια ανάλογη της ξηράς ομορφιά – με τις τόσες και τόσες ξεχωριστές γωνιές της, με τα λουλούδια της κλπ κλπ – υπάρχει και στον αθέατο κόσμο της θάλασσας. Όποιοι ασχολούνται με μια θαλάσσια δραστηριότητα ξέρουν και βιώνουν τη γοητεία της θάλασσας. Οι υπόλοιποι απλά νομίζουμε ότι ξέρουμε τη θάλασσα και ότι γευόμαστε την ομορφιά της. Αλλά δυστυχώς δεν είναι έτσι…

Υ.Γ.

Τα αποσπάσματα που είναι εντός εισαγωγικών είναι από το βιβλίο:

Α. Τζεντίλε, Η επιστήμη κάτω από την ομπρέλα, Εκδόσεις Πατάκη.

Αποτέλεσμα εικόνας για κρητικό πέλαγος

Αποτέλεσμα εικόνας για κρητικό πέλαγος

Κρητικό πέλαγος

The following two tabs change content below.
Νίκος Τσούλιας
Ο Νίκος Τσούλιας κατάγεται από την Αυγή Αμαλιάδας. Είναι εκπαιδευτικός στο 3ο Γενικό Λύκειο Ζωγράφου. Έχει εκλεγεί πρόεδρος της ΟΛΜΕ τέσσερις φορές (1996 – 2003) και έχει εκπονήσει διδακτορική διατριβή στην Ειδική Αγωγή. Έχει εκδώσει δύο βιβλία εκπαιδευτικού περιεχομένου τα: “Σε πρώτο πρόσωπο” και “Παιδείας εγκώμιον“. Έχει συνεργαστεί με τις εφημερίδες «Μεσημβρινή» (1980 – 1986) και «Εξόρμηση» (1988 – 1996).Τα τελευταία χρόνια αρθρογραφεί σε εκπαιδευτικά περιοδικά, στην εφημερίδα “Το Άρθρο” και στις εφημερίδες της Ηλείας, “Η Αυγή” και “Η Ενημέρωση”.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή