Τι απέγιναν οι αρχαίοι λαοί της “περιοχής μας”;

by Νίκος Τσούλιας

Τα ερείπια της Βαβυλώνας όπως φωτογραφήθηκαν το 1932

  • Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΤΣΟΥΛΙΑΣ

Το ερώτημά μου αφορά τους αρχαίους λαούς της Μεσογείου που η ιστορική τους συμβολή αποτέλεσε ουσιαστικά το χάραμα ενός μεγάλου φάσματος του παγκόσμιου πολιτισμού, λαούς που δρομολόγησαν τις πρώτες οργανωμένες κοινωνίες και έκαναν τη μεγάλη επανάσταση της μόνιμης εγκατάστασης και της ανάπτυξης πόλεων.

Ο όλος προβληματισμός που θα ακολουθήσει δεν έχει επιστημονικά ερείσματα και δεν έκανα κάποια σχετική απόπειρα έρευνας – παρά μόνο κάποιες γενικές παρατηρήσεις φιλολόγων – και εστιάζεται σε πρωτόλειες απορίες με βάση τα ερεθίσματα που μου έχει δώσει η εκπαίδευσή μας στη μαθητική κυρίως διαδρομή. Και οφείλω να σημειώσω και τούτο. Πάντα θεωρούσα – προφανώς αυθαίρετα – ότι στην αρχαιότητα οι πολεμικές αντιπαραθέσεις και η δοκιμασία του λαού μας ήταν λιγότερο σκληρή από ό,τι στους Βυζαντινούς και στους νεότερους καιρούς.

Ήταν λαοί που κατοικούσαν γύρω από τη Μεσόγειο – την κοιτίδα της απαρχής της ανθρωποποίησης του ανθρώπου – και στην περίφημη Μεσοποταμία. Η γεωγραφία τους ήταν σχετικά απλή: ήταν τόποι των μεγάλων ποταμών του Νείλου, του Τίγρη και του Ευφράτη και των παραλίων της Ανατολικής κυρίως πλευράς της Μεσογειακής λεκάνης. Οι μεταξύ των σχέσεις ήταν σύνθετες, περιελάμβαναν πολιτισμικές οσμώσεις και πλούσιες εμπορικές ανταλλαγές αλλά και αντιπαραθέσεις – οι οποίες ως έναν βαθμό ήταν δημιουργικές αφού μέσα από τον ανταγωνισμό αναδύονταν νέες τεχνολογίες και νέες γνώσεις – και πολεμικές συγκρούσεις.

Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, Σουμέριοι, Πέρσες, Αιγύπτιοι, Φοίνικες, Καρχηδόνες συνθέτουν το πρώτο μεγάλο κύμα της κοινωνικής και πνευματικής ανέλιξης των ανθρώπων. Τροφοδότησαν με την πλούσια εμπειρία τους μεταγενέστερους και τους σύγχρονους λαούς και δημιούργησαν ένα πολλαπλό και συνάμα προκλητικό ερώτημα: πώς ξεκινάει ο πολιτισμός του ανθρώπου, πώς γεννιέται η γραφή και η γλώσσα, πώς από την παλαιολιθική και τη νεολιθική εποχή ξεκινάει το ταξίδι του πολιτισμού των πολιτισμών;

Για εμάς τους Έλληνες αποτελούν και ένα γοητευτικό στοιχείο, αφού απ’ αυτούς τους πολιτισμούς θα πάρουμε αρκετά στοιχεία και κυρίως στην αστρονομία, στα μαθηματικά και στη φιλοσοφία. Αλλά και η προσφορά του αλφάβητού μας από τους Φοίνικες δεν συνιστά μια σημαντική πηγή της καταγωγής μας, δεν είναι ένας γενέθλιος τόπος του περίφημου αρχαιοελληνικού πολιτισμού και τελικά αυτά και μόνο δεν αρκούν για να πούμε ότι έχουμε και ένα κομμάτι των Φοινίκων μέσα στο νήμα του διαχρονικού ταξιδιού μας ως λαού;

Η απώλειά τους είναι ένας συμβολικός θάνατος για την πορεία μας και για την αυτογνωσία μας. Πάντα ένιωθα μια νοσταλγία γι’ αυτούς τους λαούς και ιδιαίτερα γι’ αυτούς που δεν είχαν συγκρουστεί με τους προγόνους μας και ουσιαστικά η ένστασή μου αφορούσε μόνο τους Πέρσες – αν και εδώ η αντίθεσή μου ήταν ήπιας μορφής λόγω της τελικής εξέλιξης με το τελικό εκβάν του περάσματος του Μέγα Αλεξάνδρου και από τα δικά τους μέρη. Κάθε φορά που οι τζιχαντιστές κατέστρεφαν κάποια μνημεία στην Παλμύρα και σε άλλα μέρη αυτών των περιοχών, μνημεία που η αρχιτεκτονική τους παραπέμπει και σε δικά μας μνημεία – για παράδειγμα το χαρακτηριστικό αέτωμα των ναών – δεν βιώναμε έναν περίεργο ακρωτηριασμό σαν να αφορούσε δικό μας κομμάτι; Και δεν το λέω το «δικό» μας με την έννοια ενός αλαζονικού προσεταιρισμού του αλλά με την έννοια μιας βαθιάς αγάπης για ένα μέρος των ριζωμάτων μας…

Πώς όμως γίνεται και κόβεται το νήμα λαών δοξασμένων και τα σημερινά ίχνη τους είναι μόνο άψυχες μαρτυρίες; Αν απαντήσει κάποιος ότι αυτή είναι η πορεία της ιστορίας και της εξέλιξης, δεν κάνει ανάλυση, δεν αιτιολογεί – απλώς περιγράφει και αυτό δεν είναι καθόλου αρκετό για να ικανοποιηθεί το πνεύμα της έρευνας και της αναζήτησης. Τελικά από τους αρχαίους λαούς της περιοχής αυτοί που έχουν αφήσει ζωντανή την τροχιά τους μέχρι σήμερα είναι οι Έλληνες, οι Εβραίοι, οι Αιγύπτιοι. Μπορούμε να αντιστρέψουμε το ερώτημα και να απαντήσουμε στο «γιατί αυτοί λαοί δεν ακολούθησαν την μοίρα της απώλειας των άλλων λαών» – ερώτημα που φαίνεται πιο εύκολο – και έτσι να έχουμε μια έμμεση προσέγγιση;

Για τους Εβραίους εκτιμώ ότι βασικό στοιχείο της συνέχειάς των ήταν η θρησκεία και το πολύ κλειστό σχήμα των παραδόσεών τους. Για τη δική μας περίπτωση, θεωρώ ότι ο βασικός λόγος της μη εξαφάνισής μας ήταν η βαθιά επίδραση της ελληνιστικής εποχής – του κόσμου που δημιούργησε ο Μέγας Αλέξανδρος – με τη γλωσσική επικράτησή μας στην ευρύτερη περιοχή και ισχύς του πνεύματός μας, που μας επέτρεψε να «περάσουμε» τη Ρωμαϊκή περίοδο και στη συνέχεια με τη Βυζαντινή αυτοκρατορία να φτάσουμε στη νεότερη εποχή, όπου ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός μέσω της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού αποτέλεσε τη βάση για το σύγχρονο Δυτικό πολιτισμό.

Επί του ζητήματος θα επανέλθουμε…

Η Μεγάλη Σφίγγα και οι πυραμίδες της Γκίζας  είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα του πολιτισμού της αρχαίας Αιγύπτου

anthologio.wordpress.com/

The following two tabs change content below.
Νίκος Τσούλιας
Ο Νίκος Τσούλιας κατάγεται από την Αυγή Αμαλιάδας. Είναι εκπαιδευτικός στο 3ο Γενικό Λύκειο Ζωγράφου. Έχει εκλεγεί πρόεδρος της ΟΛΜΕ τέσσερις φορές (1996 – 2003) και έχει εκπονήσει διδακτορική διατριβή στην Ειδική Αγωγή. Έχει εκδώσει δύο βιβλία εκπαιδευτικού περιεχομένου τα: “Σε πρώτο πρόσωπο” και “Παιδείας εγκώμιον“. Έχει συνεργαστεί με τις εφημερίδες «Μεσημβρινή» (1980 – 1986) και «Εξόρμηση» (1988 – 1996).Τα τελευταία χρόνια αρθρογραφεί σε εκπαιδευτικά περιοδικά, στην εφημερίδα “Το Άρθρο” και στις εφημερίδες της Ηλείας, “Η Αυγή” και “Η Ενημέρωση”.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή