Το πρωτείο ξανά στην πολιτική

by ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΑΚΤΙΚΟΣ
  • Γράφει ο Βασίλης Τακτικός

Ένα ατύχημα της ιστορίας (πανδημία) έγινε θρυαλλίδα πυροδότησης μιας παγκόσμιας κρίσης του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος. Ακολούθως η κρίση έδειξε, με το πιο εμφαντικό τρόπο ότι το παγκόσμιο πρόβλημα μπορεί ν΄αντιμετωπιστεί μόνο όταν μπει το κράτος μπροστά πολιτική . Βγαίνουμε έτσι, από μια περίοδο (των τελευταίων 50 ετών) που τα πρωτεία, η ηγεμονία και η διεύθυνση του κόσμου ανήκαν επί της ουσίας στις τυφλές δυνάμεις της αγοράς κεφαλαίου, που κατεύθυναν τους πόρους και την αγορά εργασίας και μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο παρεμβατισμού.

Υπάρχουν δυο βόμβες που έχουν να εκραγούν στα θεμέλια του οικονομικού συστήματος η μία αφορά την υπερχρέωση των κρατών και άλλη την ανεξέλεγκτη ανεργία.

Αυτή την φορά ούτε οι επαναστάτες ούτε οι τρομοκράτες απειλούν να αλλάξουν την εξουσία. Είμαστε απλά μπροστά σε μια περίοδο μετάβασης από ένα σύστημα που ηγεμονεύουν οι ελίτ της οικονομικής ολιγαρχίας σε μια περίοδο αμφισβήτησης που ξαναμπαίνει το ζήτημα της συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική.

Μια περίοδο που κατείχαν τα μονοπώλια σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τις τράπεζας και μέσω αυτών κατεύθυναν και τη πολιτική. Ξαφνικά το σχετικά απρόσμενο γεγονός της πανδημίας, μας εισάγει σε μια περίοδο που το πρωτείο η ηγεμονία του κόσμου επιστρέφει ξανά και αναπόφευκτα στην πολιτική. Διαπιστώνεται ότι, η κατεύθυνση των πόρων πρέπει αλλάξει, και αυτή τη δουλειά μπορεί να την κάνει μόνο η πολιτική που αντανακλά και τη λαϊκή θέληση. Το σημείο καμπής βέβαια είναι η υγειονομική κρίση αλλά αυτό ανταποκρίνεται σε βαθύτερες διεργασίες που αργά η γρήγορα θα εμφανιστούν, όπως είναι η υπερχρέωση και η ανεργία. Η ανάγκη το κράτος να βγει μπροστά και να αντιμετωπίσει την κρίση εκεί που η αγορά έχει βραχυκυκλώσει δίνει προβάδισμα στην πολιτική.

Βέβαια, θα παρατηρήσει κανείς ότι ο κόσμος σε αυτή την ιστορική φάση δεν εμπιστεύεται όσο θα ήταν απαραίτητο την πολιτική και τους πολιτικούς και δεν συμμετέχει στα κόμματα. Αυτό είναι αλήθεια, αλλά θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, η πολιτική και κατ΄επέκταση η δημοκρατία δεν συγκινεί τον κόσμο είναι γιατί εν πολλοίς είχε γίνει φερέφωνο της οικονομικής ολιγαρχίας στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή της. Οφείλεται στη διαφθορά της πολιτικής από το σύστημα. Τώρα όμως η κατάσταση αντιστρέφεται. Η κρίση αντιπροσωπεύει «μια νέα κολοσσιαία αποτυχία της νεοφιλελεύθερης πλευράς του καπιταλισμού και δεν μπορεί να κρυφτεί.

Οι πάντες προστρέχουν στο κράτος για να διασωθούν ακόμα και οι πετρελαϊκές εταιρείες ζητούν επιδοτήσεις. Οι περισσότερες επιχειρήσεις ζητούν δάνεια με την εγγύηση του κράτους για ορθοποδήσουν. Προέχει όμως η υγεία των ανθρώπων και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα απέναντι στην νέα έκρηξη της ανεργίας. Κι αυτό απαιτεί πολιτική απάντηση που καμιά κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοήσει. Για πρώτη φορά η υγεία τίθεται καθοριστικά πάνω από τις οικονομικές επιπτώσεις κι αυτό είναι μια σημαντική εξέλιξη στο πολιτικό πολιτισμό.

Οι πολιτικοί νιώθουν ότι θα χάσουν την εξουσία αν αποτύχουν στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Τα κριτήρια ανάδειξή τους με μιας έχουν αλλάξει. Προέχει η ζωή η οικονομία έπεται.

Ας δούμε τι πραγματικά έχει συμβεί που κλονίζει την πεποίθηση για το άτρωτο του καπιταλισμού και της ανθεκτικότητας του συστήματος. Ποια είναι η αντανάκλαση της φύσης στις πολιτικές σχέσεις των ανθρώπων. Που είναι το αόρατο χέρι που αλάνθαστα μας καθοδηγεί. Η κλασική και νεοκλασική οικονομική θεωρία υποστήριζε πάντα ότι η οικονομία της αγοράς και η ανταγωνιστικότητα αντανακλάται από την φύση των πραγμάτων και σχεδιάζεται επιστημονικά με τα μαθηματικά μοντέλα.

Το ανταγωνιστικό συμφέρον του παραγωγού να αυξήσει την τιμή και του καταναλωτή να τη μειώσει βρίσκει μια συμφέρουσα ισορροπία και για τις δύο πλευρές. Να όμως που αυτή η ισορροπία ανατρέπεται πρώτα από τις ίδιες τις δυνάμεις της αγοράς που σε μονοπωλιακές συνθήκες ανεβάζουν αυθαίρετα τις τιμές παρόλο που αυξάνεται η ζήτηση και λογικά μειώνεται το κόστος παραγωγής. Αυτό έγινε με την πετρελαϊκή κρίση του 73 και ακριβώς το αντίστροφο γίνεται τώρα με τη γενική πτώση του καταναλωτισμού, κι αυτό ξεκίνησε πριν την κρίση του κορονοϊού.

Τα ελλείμματα στα συστήματα υγείας που παρατηρήθηκαν στα κράτη με αποκορύφωμα την Αμερική ήσαν καθαρά πολιτικές επιλογές. Για ποια φυσική τάση της οικονομικής επιστήμης μπορούμε να μιλάμε εκτός των κατευθύνσεων της κυρίαρχης εξουσίας; Στην πραγματικότητα εάν θέλουμε να βρούμε ένα παραλληλισμό με τη φύση, αυτός μπορεί είναι όπως τα υπόγεια ρεύματα τα οποία κάτω από το φλοιό της γης κινούν τις τεκτονικές πλάκες και προκαλούν ρήγματα που αλλάζουν όχι μόνο την μορφολογία της γης αλλά και τη ζωή πάνω σ΄αυτή.

Τα πάντα λοιπόν μπορούν να αλλάξουν σε βάθος χρόνου στη φύση αλλά και πολύ περισσότερο στα πρότυπα της οικονομίας, σε κάποιες μεγάλες στιγμές. Το ίδιο και οι προτεραιότητες της πολιτικής. Όπως η οικονομία μπορεί να καταστραφεί από φυσικές αιτίες έτσι μπορεί να καταστραφεί και από πολιτικές επιλογές. Έτσι μάλλον έρχεται στη ζωή μας το πρωτείο της πολιτικής. Το κράτος μπροστά στον κίνδυνο αναλαμβάνει εκ των πραγμάτων ως σπουδαιότερο ρόλο να διασώσει την κοινωνία. Είναι η περίοδος που δεν δύναται να κρυφτεί αυτή η ανάγκη και να κάνει το θέλημα της αγοράς Κεφαλαίου και της κερδοσκοπίας, γιατί αν τελικά το κάνει θα χρεοκοπήσει και θα καταρρεύσει το ίδιο.

Στη συνέχεια και στα επόμενα άρθρα θα εξετάσουμε:

  • ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ
  • ΟΙ ΕΠΙΔΗΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
  • ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ
  • Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΝΙΚΑ ΚΡΑΤΗ
  • Η ΝΕΑ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΗ
  • Ο ΝΕΟΣ ΚΡΑΤΙΚΟΣ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΨΗΦΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ
The following two tabs change content below.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΑΚΤΙΚΟΣ

Ο Βασίλης Τακτικός είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Παράλληλα, είναι συντονιστής του Πανελλήνιου Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Οικονομίας και εργάζεται ως εμπειρογνώμων σύμβουλος σε σχετικά προγράμματα Τοπικής Ανάπτυξης. Αναφορικά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση προωθεί το μοντέλο των «Κοινωνικών Αναπτυξιακών Συμπράξεων» σε συνεργασία με τις Οργανώσεις Κοινωνίας Πολιτών με έμφαση στους τομείς της κοινωνικά υποστηριζόμενης Γεωργίας και κοινωνικών αγροκτημάτων – την αυτονομημένη ενέργεια, τους κοινωνικούς συνεταιρισμούς υγείας, τον βιοτουρισμό – αγροτουρισμό, την πράσινη ανάπτυξη και το περιβάλλον. Διευθύνει την επιστημονική ομάδα Μελετών για την Κοινωνική Οικονομία. Έχει γράψει τα βιβλία: «Θεσμοί και εφαρμογές Κοινωνικής Οικονομίας», «Κοινωνική Οικονομία και Αυτοδιαχείριση. Τοπικές αναπτυξιακές συμπράξεις».

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή