Το τέλος των τάξεων

Η εργατική τάξη επιζεί στο πρόσωπο των χαμηλά αμειβόμενων και των βιομηχανικών εργατών, στο προσωπικό της καντίνας, τον φύλακα της πόρτας, σ’ αυτούς που καθαρίζουν τους διαδρόμους.

by Times Newsroom
  • HYWEL WILLIAMS

ΠΟΣΟ ευχάριστη είναι η αίσθηση να ακούς από το BBC ότι όλοι πλέον ανήκουμε στη μεσαία τάξη. Ο ήρωας της εργατικής τάξης είναι νεκρός στο κινηματογραφικό φιλμ και στα τυπογραφικά στοιχεία και κείτεται στη στοά του ορυχείου και στις αποβάθρες των λιμανιών: Η Άνοδος και η Εξάπλωσή τους.

Η επιμήκυνση των φωνηέντων επιβίωσε μόνο σε έναν απομονωμένο κοινωνικό ισθμό, εγκλωβισμένο από τις παλίρροιες των κοινωνικών αλλαγών. Το βιοτικό επίπεδο ανέρχεται και σκιάζει τις κοινωνικές διαφορές, οι οποίες στη γλώσσα και την προφορά περνούν απαρατήρητες, τώρα που το παραπέτασμα του ίντερνετ έχει πέσει. Στον τάφο του παλαιού συστήματος των τάξεων, χορεύει πια μια νέα τάξη, αυτή του θεάματος. Πράγματι ισχύει ότι το ίδιο “μέγεθος” προσαρμόζεται σ’ όλες τις εκδοχές της νέας κοινωνικής ηγεμονίας, αλλά είναι τουλάχιστον υποκρισία να ισχυρίζεται κανείς ότι πρόκειται για μια εύκολη και ανώδυνη μετάβαση, ότι μπορεί να επιτευχθεί χωρίς κόστος και απώλειες. Σε τελική ανάλυση, τι πιο ταξικό από ένα πρόγραμμα για μια τάξη που απλώνει τα πλοκάμια της;

Ο όρος “μεσαία τάξη” είναι μια περιέργως αναίσχυντη ονομασία και από αυτές που ερμηνεύονται ποικιλοτρόπως. Στην Ευρώπη σήμαινε πάντα τους επαγγελματίες, όσους πληρώνονταν με μισθό κάθε μήνα και όχι με ημερομίσθιο στο τέλος της εβδομάδας. Στην Αμερική, οι φυλετικοί και εθνικοί αγώνες υποκατέστησαν τις μάχες και ανέκοψαν, αντίθετα απ’ ό,τι στην Ευρώπη, την ανάπτυξη της ταξικής συνείδησης. Στη “γη των ευκαιριών” η μεσαία τάξη βρίσκεται χαμηλά στην ιεραρχία. Οι αστοί, όμως, είναι εκείνοι που γνωρίζουν την προέλευση των χρημάτων και είναι σε θέση να ορίσουν τάσεις και προτιμήσεις είτε αυτές αφορούν στα έπιπλα είτε στη νοοτροπία.

Στη Βρετανία, η αλλαγή των παλαιών επαγγελμάτων εστιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι έγιναν περισσότερο επιδεκτικά στο δημιουργικό πνεύμα. Η τάξη του θεάματος είναι πιο επαγγελματική παρά ποτέ, αλλά η διακήρυξή της ότι είμαστε όλοι στην ίδια βάρκα, διαψεύδεται από τη δική της αποκλειστικότητα. Η ρήση “τώρα πια ανήκουμε όλοι στη μεσαία τάξη” είναι μια φυγόπονη και σκληρή άποψη που μας αφαιρεί κάθε είδους ευαισθησία. Κυρίως, είναι μια φυγόπονη ανοησία να ισχυρίζεται κανείς ότι η εργατική τάξη είναι νεκρή. Ίσως είναι λιγότερο ορατή απ’ οποιαδήποτε άλλη χρονική στιγμή από τη βιομηχανική επανάσταση και εξής. Αυτό που βρίσκεται στην αφάνεια –ίσως να έχει απολεσθεί δια παντός– είναι η ταξική συνείδηση.

Ίσως η εργατική τάξη πρέπει να μετονομαστεί σε χαμηλόμισθη τάξη. Η παλαιά αλληλεγγύη έχει εκχωρήσει τη θέση της σε μια νέα αλληλεγγύη, αυτή της τάξης του θεάματος. Αυτό λοιπόν που πραγματικά πέθανε είναι μια ιδέα: η αξιοπρέπεια της εργασίας.

Ο καπιταλισμός, μολονότι καταπιεστικός, εξευγένισε την εργασία. Πριν από την εμφάνισή του, η εργασία θεωρούνταν εξευτελισμός και τιμωρία. Στον Παράδεισο, πριν από τη βιβλική έκπτωση, δεν υπήρχε εργασία. Ο Θεός την εφηύρε για να τιμωρήσει τους αμαρτωλούς. Αυτή είναι η απάντηση στο μυστήριο. Για ποιον άλλο λόγο οι άνθρωποι αποδέχονταν τον θεσμό της δουλείας επί τόσους αιώνες, αν όχι επειδή πίστευαν πως η εργασία ήταν κάτι που μόνο οι δούλοι άρμοζε να κάνουν; Από τη στιγμή που η εργασία άρχισε να προσδίδει αξιοπρέπεια στον εργαζόμενο, η δουλεία έγινε απεχθής.

Η εργατική τάξη, ως μια συνεκτικά οργανωμένη τάξη με συλλογική μνήμη, διεκδικήσεις, συλλόγους και φυλετική αυτοεκτίμηση, σίγουρα δεν υπάρχει πια. Δεν έχει καν αξιοσημείωτη κομματική εκπροσώπηση. Στις παραδοσιακά εργατικές κοινότητες, αυτό που βλέπει κανείς είναι μόνο άνεργοι που άφησε πίσω της η απουσία της εργασίας και τάφοι της ιδέας που ήθελε την εργασία να δίνει νόημα στη ζωή. Αλλά δεν βλέπει σχεδόν κανένα θιασώτη της ηγεμονίας της μεσαίας τάξης.

Φυσικά, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Αλλά όσο επιδέξια κι αν είναι η αποικιοκρατία της τάξης του θεάματος, τα κοινωνικά απόβλητα είναι εδώ και σκοτώνουν. Είναι τα εκατομμύρια των πολιτών που ζουν στη φτώχεια. Και είναι εδώ, στη διατυπωμένη άποψη ότι ανήκουμε όλοι στη μεσαία τάξη τώρα πια.

The Guardian

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή