Τζόναθαν Σουίφτ: Κοίταζε τους ανθρώπους από την αντίθετη μεριά του τηλεσκοπίου!

by Times Newsroom 1
Share this
  • Γράφει ο Ερανιστής

Δεν έχει σημασία ότι σχεδόν όλοι έχουμε διαβάσει στα νιάτα μας τον “Ροβινσώνα”, χωρίς να διακρίνουμε τη σκοπιμότητά του. Το ότι όμως η Ιστορία του Γκιούλιβερ του Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) έχει ευνουχιστεί για να μεταβληθεί σε παιδικό βιβλίο, αυτό πια αποτελεί πλαστογραφία. Γιατί τα “Ταξίδια του Γκιούλιβερ” είναι μια τρομερή, μια πραγματική τραγική σάτιρα.

Ο Σουίφτ ήταν ένας εξωκοινωνικός άνθρωπος, που τον κυριαρχούσε το δαιμόνιο της αντίφασης και της ανταρσίας, όχι μόνον εναντίον της κοινωνίας της εποχής του, αλλά και της Μοίρας και της ύπαρξης του ανθρώπου γενικά. Στον “Γκιούλιβερ”, ο Σουίφτ επιτίθεται με μανία εναντίον της αυτοπεποίθησης των αστών και των αριστοκρατών. Η αγανάκτησή του εναντίον του ανθρώπου δεν έχει όρια. Η παρατήρηση του Σκοτ, ότι ο Σουίφτ κοιτάζει τους ανθρώπους απ’ την αντίθετη μεριά του τηλεσκοπίου, χαρακτηρίζει τη μέθοδο αυτού του αγανακτισμένου, που ακόμα και στην ταφόπετρά του αναφέρει την “άγρια αγανάκτησή του”.

Η αντίθεση ανάμεσα στο ηθικό “δέον” και το κτηνώδες “είναι”, σκιαγραφείται στα βιβλία κάπως ήπια, με την αντίθεση του γιγάντιου και του λιλιπούτειου. Αργότερα, όμως, το χιούμορ του συγγραφέα τον παρασύρει να δώσει μιαν εικόνα καθαρού παραλογισμού, που καταπνίγει κάθε τι το ανθρώπινο, ώς το σημείο που και τα ζώα ακόμα ν’ αηδιάζουν με τον άνθρωπο.

Έτσι πια ο Σουίφτ, δεν είναι νοσταλγός της αλήθειας και ερευνητής της, αλλά πραγματικά μονομανής που την αποζητάει νοσηρά.  Για έναν τέτοιον άνθρωπο η αλήθεια μεταβάλλεται σε Μολώχ και προκαλεί την υποψία, πως είναι εντελώς βεβιασμένη, μια αλήθεια αποκλειστικά “ιδιωτική”, ένα τρομακτικό είδωλο της αλήθειας.

Το σωστό ανθρώπινο μέτρο – και για το ανθρώπινο μέτρο, πρόκειται, στον Γκιούλιβερ – θα είχε αρκεστεί με την αληθοφάνεια, γιατί η πραγματική αλήθεια, όπως το καλό και το ωραίο, αν και αποτελεί ένα μέτρο, ανήκει όμως στις υπερβατικές ιδέες. Με το στενό δεσμό που υπάρχει μεταξύ σεξουαλικότητας και πνεύματος, διαφαίνεται εδώ μια σεξουαλική αναπηρία, που του είχε στερήσει τον ανδρισμό του.

Αυτές οι παρατηρήσεις δεν αποβλέπουν στη μείωση της πνευματικής αξίας του Σουίφτ. Στην ηθική ζωή του ανθρώπου, ο συγγραφέας αυτός είναι ένα συγκλονιστικό γεγονός. Η τραγική του απομόνωση, τα σωματικά και ψυχικά του πάθη, που εξελίχθηκαν ώς τον ψυχοπαθαλογικό πόθο της αλήθειας, γεμίζουν την καρδιά με θλίψη.

Η παραφροσύνη συνέτριψε εδώ ένα σπάνιο πνεύμα. Σπάνιο και τολμηρό. Όχι μια εκδικητική φύση παρία, όπως ο Στρίντμπεργκ. Ο Σουίφτ έμεινε αθάνατος μέχρι την εποχή μας, σαν μεγάλος συγγραφέας, σαν οξύς νους και σαν ένα μεγάλο βιβλίο, που αποτελεί ένα μνημείο της φυσικής αξίωσης του ανθρώπου να ζει και να επιζεί. Η απομόνωση του Σουίφτ ανάμεσα στους συγχρόνους του εί αι τόσο πιο παράξενη όσο η τότε αγγλική φιλοσοφία έκλινε προς την αισιόδοξη ερμηνεία της ζωής.

Jonathan Swift

Ο Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745)…

γεννήθηκε στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας. Εργάστηκε ως γραμματέας του συγγραφέα και διπλωμάτη Σερ Ουίλιαμ Τεμπλ, έγινε ιερέας της αγγλικανικής εκκλησίας, έγραψε μυθιστορήματα και ποιήματα, αλλα ανακατεύτηκε και με την πολιτική. Το πιο γνωστό έργο του είναι το μυθιστόρημα “Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ” (ή, σωστότερα: “Γκάλιβερ”, του οποίου ο πλήρης τίτλος ήταν: “Travels into Several Remote Nations of the World, in Four Parts, by Lemuel Gulliver, First a Surgeon, and then a Captain of Several Ships”), στο οποίο σατιρίζει την πολιτική ζωή, τις φιλοσοφικές ιδέες και την επιστήμη της εποχής του. Έγραψε επίσης ποιήματα, σάτιρες, δοκίμια, θρησκευτικά έργα, κηρύγματα, άρθρα, επιστολές και άλλα. Τα γνωστότερα κείμενα, στη διάθεση των μελετητών του σήμερα, είναι: “A Discourse on the Contests and Dissentions in Athens and Rome” (1701), “A Meditation upon a Broomstick” (1703-1710), “The Battle of the Books” (“Η μάχη των βιβλίων”, 1704), “A Tale of a Tub” (1704), “A Critical Essay upon the Faculties of the Mind” (1707-1711), “An Argument against Abolishing Christianity” (1708-1711), “The Intelligencer” (μαζί με τον Thomas Sheridan, 1710), “A Proposal for Correcting, Improving and Ascertaining the English Tongue” (1712), “On the Conduct of the Allies” (πολιτικό φυλλάδιο κατά της συνέχισης του πολέμου με τη Γαλλία, 1713), “The Journal to Stella” (ημερολόγιο της σχέσης του με την Esther Johnson, 1710-1713), “Hints Toward an Essay on Conversation” (1713), “A Letter to a Young Gentleman, Lately Entered into Holy Orders” (1720), “Proposal for Universal Use of Irish Manufacture” (1720), “A Letter of Advice to a Young Poet” (1721), “The Drapier’s Letters” (επιστολές με το ψευδώνυμο M.B.Drapier, κατά του νομισματικού μονοπωλίου που επέβαλε η Αγγλία, 1724, 1725), “Bon Mots de Stella” (Παράρτημα στα “Ταξίδια του Γκιούλιβερ”, 1726), “A Modest Proposal” (διάσημη σάτιρα, στην οποία εισηγείται οι συμπατριώτες του να καταφύγουν στον κανιβαλισμό, τρέφοντας τους πλούσιους με τα παιδιά των φτωχών, 1729), “An Essay on the Fates of Clergymen”, “A Treatise on Good Manners and Good Breeding”, “Directions to Servants”, “On the Death of Esther Johnson”, “An Essay On Modern Education”, “Three Sermons and Three Prayers”, “Writings on Religion and the Church”, “Verses on the Death of Dr. Swift” (1739), κ.ά. (www.biblionet.gr)

Share this

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή