Ζίγκφριντ Λεντς… Ο κόσμος των αναμνήσεων και των ιδεών

by Νίκος Λαγκαδινός
Share this
  • Γράφει ο Νίκος Χ. Λαγκαδινός

Το γράψιμο για ορισμένους είναι επαγγελματική διαστροφή. Κι εγώ που τέλειωσα με τη μάχιμη δημοσιογραφία εδώ και αρκετά χρόνια, καταγίνομαι με το γράψιμο, ανακοινώνοντας ιδέες, σκέψεις και φαντασιώσεις μου, αδιαφορώντας αν αρέσουν ή δεν αρέσουν. Προφυλαγμένος πίσω από τον ασφαλή τοίχο του διαδικτύου γράφω ό,τι θέλω, περιμένοντας από απλοϊκούς αναγνώστες να με διαβάσουν, να ενημερωθούν  και να φωτιστούν ή απλούστερα να σκοτώσουν την ώρα τους.

Είναι αλήθεια ότι η καθημερινότητα μας δίνει άπειρες αφορμές κι έτσι ποτέ δεν ησυχάζω. Κυρίως η διεθνής πολιτική και λιγότερο η εσωτερική πολιτική ζωή. Έτι, είμαι οργισμένος με τους Γερμανούς που πήραν τη θέση των Αμερικανών και παλεύουν να επικρατήσουν ως οι κυρίαρχοι στην Ευρώπη και να κουλαντρίζουν ακόμα και στην εποχή μας τις τύχες μας. Είναι δυνατό να πιστεύει κανείς ότι έχει ξεριζωθεί από τους Γερμανούς το μικρόβιο της μανίας που τους οδήγησε στην πρόκληση δυο παγκόσμιων πολέμων; Εγώ, πάντως, δεν το πιστεύω. Ο ολοκληρωτισμός γι’ αυτούς αντιστοιχούσε σε μια εσώτερη ανθρώπινη διαστροφή, μια θηριώδη ροπή του σκοτεινού υποσυνείδητου που δικαιολογούσε και τα εγκλήματα που διέπραξαν.

Έχει πει ο Καρλ Γιάσπερς ότι “ο ολοκληρωτισμός υποχωρεί μπροστά στο φως της αλήθειας”! Ωραίος λόγος για να είναι αληθινός. Εμείς οι Έλληνες συνεχώς φωνάζουμε για την αλήθεια αλλά κανείς δεν μας πιστεύει ή δεν θέλει να μας πιστέψει. Αν παρακολουθήσει κανείς την τακτική που ακολουθούν σημερινοί ηγέτες της Γερμανίας, θα καταλάβουν. Φυσικά κι ο πιο αφελής πολίτης μπορεί να καταλάβει πλέον τη συμπεριφορά των Γερμανών ηγεσιών. Οπότε αυτά που γράφω δεν είναι και πολύ πρωτότυπα.

Μου ήρθαν, ωστόσο, αβίαστα, οι σκέψεις καθώς διάβαζα αυτές τις μέρες το βιβλίο “Έκθεση Ιδεών” του Ζίγκφριντ Λεντς (μτφρ. Τζένη Ράδου). Σπουδαίος συγγραφέας ο Λεντς γεννήθηκε στην ανατολική Πρωσσία το 1926. Υπηρέτησε για λίγο στο ναυτικό προς το τέλος του πολέμου, σπούδασε φιλοσοφία και φιλολογία, αλλά τελικά στράφηκε στη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνία. Υπήρξε μέλος της Ομάδας 47 και μέλος της συντακτικής επιτροπής του λογοτεχνικού περιοδικού “Ο κόσμος” (1950-1951). Το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο “Υπήρχαν γεράκια στον αέρα” εκδίδεται το 1950. Ακολουθούν τα μυθιστορήματα “Μονομαχία με τη σκιά” (1953), “Άντρας στο ποτάμι” (1957), η συλλογή διηγημάτων “Κυνηγός της χλεύης” (1958), τα μυθιστορήματα “Άρτος και θεάματα” (1959), “Πλοίο του πυρός”(1960), “Συνομιλία της πόλης” (1963), “Ιστορίες του Λέμαν· από τις εξομολογήσεις ενός μαυραγορίτη” (1964). Το 1970 κυκλοφορεί ένας τόμος κριτικών δοκιμίων με τίτλο “Σχέσεις”, το 1973 το μυθιστόρημα “Το πρότυπο” και το 1975 η συλλογή διηγημάτων “Ο Αϊνστάιν διασχίζει τον Έλβα”. “Η απώλεια” (ελλ. εκδόσεις Οδυσσέας), πρωτοεκδόθηκε το 1981 και η “Έκθεση ιδεών” (πρωτότυπος τίτλος: “Μάθημα γερμανικών”, ελλ. εκδόσεις Οδυσσέας), που θεωρείται το σημαντικότερο μυθιστόρημα του Λεντς, το 1968. Πέθανε στο Αμβούργο, στις 7 Οκτωβρίου 2014, σε ηλικία 88 ετών. (Οι πληροφορίες από το διαδίκτυο)

Το μυθιστόρημά του αυτό, η Έκθεση Ιδεών, ανιχνεύει τα χρόνια που σφράγισαν ανεξίτηλα τον ψυχισμό και την εν γένει προσωπικότητα των γερμανών διανοουμένων την περίοδο του ναζιστικού ολοκληρωτισμού. Κι όπως σημειώνει η μεταφράστρια Τζένη Ράδου, “τα χρόνια της εξουσία των Ναζί που βρήκαν πρόσφορο έδαφος για να διαδώσουν την ιδεολογία τους, απ’ την οποία, φυσικά, δεν ήταν δυνατόν ν’ απαλλαγούν ως δια μαγείας ορισμένοι θεσμοί λίγα μόλις χρόνια μετά το τέλος του πολέμου. Ο Λεντς με μια πολύ λεπτή, καλά κρυμμένη ειρωνεία, αλλά και αρκετή συμπόνια για τους συμπατριώτες του, βάλθηκε να ερευνήσει σε προσωπικό επίπεδο τα αίτια της διαμόρφωσης του γερμανικού ψυχισμού, Βάζει το νεαρό του ήρωα να κάνει το ψυχογράφημα μιας ολόκληρης γενιάς μέσα απ’ τους ψηλούς μαντρότοιχους της φυλακής του, ξετυλίγοντας σαν κινηματογραφική ταινία σε slow motion με διαλεγμένες, σκόπιμα ξερές και ψυχρές λέξεις, που όμως είναι τελικά κατάφορτες από εσωστρεφή συναισθηματισμό, τις εικόνες της γης που τους γέννησε”.

Μπορεί κανείς να πει με βεβαιότητα αν οι Γερμανοί, αυτοί δηλαδή που κάποτε έφεραν το σκοτάδι και την καταχνιά στην πατρίδα μας και στις άλλες ευρωπαϊκές πατρίδες, αυτοί που γκρέμιζαν και εκτελούσαν, αυτοί που έκαιγαν και πυρπολούσαν σπίτια και ψυχές, αυτοί οι Γερμανοί μπορούν σήμερα να πολιτεύονται ευνοϊκά για την πατρίδα μας; Πάντα μιλάνε γλώσσα διπλονόητη – άλλα καταλαβαίνουμε εμείς κι άλλα αυτοί εννοούν. Ο Γάλλος φιλόσοφος, γνωστός ως ιδρυτής της κοινωνιολογίας και του θετικισμού, Αύγουστος Κοντ (Auguste Comte), έλεγε ότι την ανθρωπότητα  την αποτελούν περισσότεροι νεκροί παρά ζωντανοί! Κι αυτό φυσικά είναι αλήθεια. Αλλά για φαντασθείτε πόσα εκατομμύρια ανθρώπων σκοτώθηκαν στους δυο παγκόσμιους πολέμους για τους οποίους οι Γερμανοί δεν θέλουν να μιλάνε!!!

Εμείς οι Έλληνες έχουμε απαιτήσεις από τους Γερμανούς – πολεμικές αποζημιώσεις και κατοχικά δάνεια και θησαυρούς που έκλεψαν. Όμως πεισματικά αρνούνται ότι μας χρωστάνε. Δηλαδή, όταν διαλέγουν μια στάση απέναντι στις απαιτήσεις μας, όταν αντιδρούν συνειδητά ή ασύνειδα, βάζουν μπροστά σε κίνηση το “ηθικό” ανάστημα ενός πολιτισμού που τους περιέχει. Οι Γερμανοί δεν αλλάζουν (;). Είναι βέβαιο ότι αυτά τα λόγια μου μπορεί να με “εκθέσουν” στα μάτια κάποιων ευαίσθητων και να θεωρηθώ “ρατσιστής” απέναντι σ’ ένα λαό που δεν τον καταδικάζω αλλά ομολογώ ότι έχω κάνει προσπάθειες να τον κατανοήσω. Ασφαλώς και οι πνευματικοί άνθρωποι της Γερμανίας έχουν προσφέρει στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο πολιτισμό. Δεν χρειάζεται εδώ να παραθέσω ονόματα που είναι γνωστά τοις πάσι. Η φιλοσοφία, η ποίηση η λογοτεχνία, οι τέχνες έχουν εμπλουτιστεί με τα έργα εμπνευσμένων γερμανών δημιουργών.

Το θέμα όμως είναι με αυτούς που κυβερνούν και καθοδηγούν το λαό. Όπως ακριβώς συμβαίνει και με την Τουρκία. Ωραία, να πούμε ότι δεν έχουμε κάτι ιδιαίτερο με τον τουρκικό λαό, αλλά έχουμε με τον ηγέτη του!!! Απλοϊκή σκέψη. Δεν μπορεί ωστόσο να δικαιολογήσει όλα όσα συμβαίνουν ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια κι έχουν άσχημες συνέπειες για τη χώρα μας. Αυτό που σκέφτομαι είναι ότι ο ιστορικός χρόνος κυλάει και κάποιοι Ευρωπαίοι δεν έχουν καταλάβει ότι πρέπει να διδάσκουν στα σχολεία τους έναν ευρωπαϊκό πατριωτισμό.  Και οι Γερμανοί δεν θέλουν να καταλάβουν ότι η ιδέα της αυτοκρατορίας είναι σήμερα ξεπερασμένη και πρέπει να απαλλαγούν από ιμπεριαλιστικές βλέψεις, συμπλέγματα πολιτικής ή οικονομικής ηγεμονίας.

Share this
The following two tabs change content below.
Νίκος Λαγκαδινός
Ο Νίκος Λαγκαδινός είναι δημοσιογράφος [ΕΣΗΕΑ]. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρολογία στο 8ο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Έχει εργαστεί ως συντάκτης και αρχισυντάκτης στην ΕΡΤ [τηλεόραση και ραδιόφωνο], στις εφημερίδες Ελεύθερη Γνώμη, Νίκη, Ενημέρωση, Βραδυνή, Ακρόπολις, Αθηναϊκή. Διηύθυνε την εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ.

Σχετικά Άρθρα

Leave a Comment

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή