Η αυξανόμενη γεωοικονομική αστάθεια, οι δασμοί και η ανασύνταξη της παγκόσμιας εμπορικής τάξης αποτέλεσαν τον πυρήνα μιας συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στις Βρυξέλλες. Εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της επιχειρηματικής κοινότητας και ευρωπαϊκών δεξαμενών σκέψης ανέλυσαν πώς η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις που προκαλεί η πολιτική προστατευτισμού και οι μεταβαλλόμενες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε «εποχή μεγάλων προκλήσεων», τόνισε ο κ. Γεράσιμος Θωμάς, Γενικός Διευθυντής της DG Taxation & Customs Union της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Όπως σημείωσε, οι δασμοί και οι νέες συνθήκες που επέφερε η αμερικανική διοίκηση απαιτούν από την ΕΕ προσαρμογή και στρατηγική ανθεκτικότητα. «Προς το παρόν το έχουμε καταφέρει σε ευρωπαϊκό επίπεδο», είπε, αναφερόμενος στη σημασία της αμερικανο-ευρωπαϊκής συμφωνίας που «διασφαλίζει συνέχεια στο εμπόριο με τις ΗΠΑ», ιδιαίτερα στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Ο κ. Θωμάς υπογράμμισε ότι η συμφωνία αυτή «λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας» για την ΕΕ, παρά τις αναταράξεις που προκαλούν οι διεθνείς εξελίξεις.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε «σειρά πρακτικών άμυνας για την προστασία των θεμελιωδών συμφερόντων της ΕΕ» και στις νέες διμερείς συμφωνίες που προωθεί η Κομισιόν με τρίτες χώρες και οργανισμούς. «Ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα – αυτή είναι η συνταγή», σημείωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η Ένωση αντιμετωπίζει τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και δομικές προκλήσεις εξαιτίας της πολιτικής της διοίκησης Τραμπ.
Ενδεικτικά ανέφερε τους τομείς της χημικής βιομηχανίας και της χαλυβουργίας, όπου οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις καλούνται να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους μέσα σε ένα περιβάλλον εμπορικών εντάσεων. Ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη «να βρούμε μια ισορροπία» και να διασφαλιστεί ότι τα κράτη-μέλη διαθέτουν τη βάση για να κινηθούν με αυτονομία και ευελιξία. Ταυτόχρονα, ανέδειξε το ευρύτερο στρατηγικό δίλημμα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη: «Θέλουμε να είμαστε Made in Europe ή Made with Europe;».
Ακολούθως, ο κ. Markus J. Beyrer, Γενικός Διευθυντής της BusinessEurope, επεσήμανε πως η Ευρώπη οφείλει να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων και να προετοιμαστεί για έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. «Η Ευρώπη δεν είναι τόσο γρήγορη όσο άλλες χώρες», είπε, εξηγώντας ότι «ο κόσμος που βασίστηκε σε νόμους που λειτούργησαν επί χρόνια μάς εγκαταλείπει και πρέπει να είμαστε έτοιμοι για την επόμενη ημέρα». Εκτίμησε ότι η ΕΕ «δεν είναι έτοιμη για τη νέα πραγματικότητα» και ανέλυσε μία σειρά προκλήσεων που αντιμετωπίζει, τόσο δομικών όσο και βραχυπρόθεσμων.
Για τη συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ ανέφερε ότι «δεν είναι καλή, είναι ανισόρροπη και προβληματική», υπογραμμίζοντας όμως ότι η Ευρώπη «πρέπει να προσαρμοστεί και να δυναμώσει για να αντεπεξέλθει στις νέες ανάγκες». Τόνισε ότι η Ένωση πρέπει αντιληφθεί το πεδίο μπροστά της, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχία για την κλιμάκωση των εντάσεων με την Κίνα και την αβεβαιότητα που προέρχεται από τις ΗΠΑ. Υπογράμμισε τη ζωτική ανάγκη για πρόσβαση σε πρώτες ύλες, προτείνοντας νέες συνεργασίες που θα διασφαλίσουν την ευρωπαϊκή αυτάρκεια. «Η οικονομική ισχύς δεν αρκεί για να είσαι μεγάλη δύναμη, αλλά χωρίς ισχυρή οικονομία δεν μπορείς να προχωρήσεις στις ανάγκες άμυνας», σημείωσε, δίνοντας ως παράδειγμα την Πολωνία.
Η κυρία Άννυ Ποδηματά, EU Affairs Director της VIOHALCO και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2011-2014) , προσέγγισε το θέμα μέσα από πολιτικό και ιστορικό πρίσμα, επισημαίνοντας ότι «αυτό που ζούμε είναι ριζική αλλαγή και όχι απλώς εμπορική διαμάχη». Όπως τόνισε, «η γεωοικονομία έχει οδηγήσει σε μία κατάσταση power politics με οικονομικά μέσα» και η ΕΕ, έχοντας οικοδομηθεί πάνω στη λογική της πολυμέρειας και του soft power, δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένη για να αντιμετωπίσει τον νέο ανταγωνισμό.
«Πρέπει να αναγνωρίσουμε και να ερμηνεύσουμε το πρόβλημα σε βάθος και να διαμορφώσουμε στρατηγικές», πρόσθεσε, υπενθυμίζοντας ότι η Ένωση αγνόησε κρίσιμα μηνύματα ήδη από την εποχή της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αναφέρθηκε επίσης στις πιέσεις που δέχεται Κομισιόν από τα κράτη-μέλη για γρήγορη σύναψη νέων συμφωνιών, επισημαίνοντας ότι «οι εσωτερικές διαφωνίες και τα 27 κοινοβούλια επιβραδύνουν τις αποφάσεις». Επικαλέστηκε την έκθεση Ντράγκι για να δείξει τον δρόμο προς μια πιο φιλόδοξη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική και κατέληξε λέγοντας: «Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας. Ο κόσμος των επιχειρήσεων μπορεί να μας δείξει τον δρόμο, γιατί επιχειρεί και ανταγωνίζεται στον πραγματικό κόσμο».
Ο κ. Karel Lannoo, Διευθύνων Σύμβουλος του Centre for European Policy Studies, παρουσίασε μια πιο σκεπτικιστική οπτική, ασκώντας δριμεία κριτική στην εμπορική συμφωνία με τις ΗΠΑ, την οποία χαρακτήρισε «ανισόρροπη και ασύμμετρη». Επισήμανε ότι η Κομισιόν «έχασε την ευκαιρία να πει στον πρόεδρο Τραμπ ότι οι ΗΠΑ εξάγουν στην Ευρώπη», δίνοντας το παράδειγμα των οχημάτων Tesla, σε αντίθεση με τα όσα ο ίδιος δηλώνει. Πρόσθεσε πως «έχουμε δείξει ότι είμαστε αδύναμος εταίρος, κάτι που είναι θεμελιωδώς λάθος».
Εξέφρασε απαισιοδοξία για τη διεθνή θέση της Ευρώπης και για τη στρατηγική της αυτονομίας, υπογραμμίζοντας ότι «η ήπειρος έχει χάσει ισχύ στον κόσμο». Ζήτησε να ενισχυθούν οι εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες και να δοθεί έμφαση στα γεωργικά προϊόντα διατροφής, τα οποία, όπως είπε, «μας δίνουν συγκριτικό πλεονέκτημα και έχουν μεγάλη πολιτική σημασία».
Τη συζήτηση συντόνισε η Οντίν Λιναρδάτου, Αρχισυντάκτρια του TO VIMA English Edition και Επικεφαλής Επικοινωνίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.
