Ο Wang Yingwei και η μικρή του ομάδα διανομής προσφέρουν κάτι περισσότερο από απλά γεύματα, φέρνοντας την ανθρώπινη επαφή στους ηλικιωμένους κατοίκους.
«Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν πραγματικά η μοναξιά. Μερικές φορές, αν ήθελα να μιλήσω σε κάποιον, μιλούσα στην τηλεόραση».
Η 91χρονη Γιανγκ ζει στα περίχωρα του Πεκίνου, της πολυπληθούς πρωτεύουσας της Κίνας. Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η μοναξιά έγινε τόσο έντονη, ώστε, όπως αποκαλύπτει, έφτασε να σκεφτεί ακόμη και το ενδεχόμενο της υποβοηθούμενης ευθανασίας με δική της πρωτοβουλία.
«Ρώτησα τον γιο μου σχετικά, αλλά μου είπε ότι απαγορεύεται. Του είπα ότι, αν γίνει ποτέ νόμιμο, θέλω να το κάνω. Δεν ήθελα να ζω άλλο», ανέφερε.
Η ηλικιωμένη γυναίκα πάσχει από γλαύκωμα και η όρασή της έχει εξασθενήσει σημαντικά. Η κατάστασή της είχε ως αποτέλεσμα να δυσκολεύεται ακόμη και με απλές καθημερινές δραστηριότητες, όπως η ρύθμιση του κλιματιστικού της.
Η 75χρονος Zheng Ruizhi μοιράζεται μια ευχάριστη στιγμή με τον Wang Yingwei κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο σπίτι.
Περιπτώσεις όπως αυτή της Γιανγκ γίνονται όλο και συχνότερες στις κινεζικές πόλεις. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Τερέζα Κουάν, από το Κινεζικό πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, επισημαίνει ότι το φαινόμενο της κοινωνικής απομόνωσης «επιδεινώνεται από τη δομή της κοινωνίας και τους τρόπους με τους οποίους αλληλεπιδρούν οι άνθρωποι».
Η κοινωνική απομόνωση και η εμφάνιση μιας νέας αγοράς στην Κίνα
Οι αιτίες της μοναξιάς στην Κίνα είναι πολλές. Εργαζόμενοι που μετακινούνται από την επαρχία προς τα αστικά κέντρα αναζητώντας καλύτερες οικονομικές ευκαιρίες αφήνουν πίσω τους στενά δεμένες κοινότητες, ενώ στις μεγάλες πόλεις καλούνται να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα και την απομόνωση. Αντίστοιχα, απόφοιτοι πανεπιστημίων εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να αναζητήσουν εργασία σε άλλες περιοχές της χώρας, συχνά μακριά από το οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχει αρχίσει να αναπτύσσεται μια ολοένα μεγαλύτερη «βιομηχανία της μοναξιάς», με επιχειρήσεις που επιχειρούν να καλύψουν το κενό στις κοινωνικές σχέσεις και να προσφέρουν συντροφιά και πρακτική βοήθεια σε ανθρώπους που τη χρειάζονται.
Για τη Γιανγκ, μία από αυτές τις υπηρεσίες έχει αλλάξει ουσιαστικά την καθημερινότητά της. Πρόκειται για την ομάδα διανομής φαγητού με ηλεκτρικά σκούτερ του Γουάνγκ Γινγκγουέι, τα μέλη της οποίας επισκέπτονται το σπίτι της δύο φορές την ημέρα, μεταφέροντάς της ζεστά γεύματα. Η συνεισφορά τους, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην παράδοση φαγητού.
«Βλέπουμε τους εαυτούς μας ως παιδιά της κοινότητας», δήλωσε ο Γινγκγουέι στο BBC. Όπως εξήγησε, αυτό σημαίνει ότι προσπαθεί να μπει στη θέση των ηλικιωμένων και να εξετάσει προσεκτικά τις ανάγκες τους.
Έφερε ως παράδειγμα το νερό της βρύσης, το οποίο μπορεί να είναι θολό και να περιέχει πολλά άλατα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να εγκαταστήσει ένα σύστημα φιλτραρίσματος. «Ένα τόσο μικρό πράγμα μπορεί να τους κάνει πολύ πιο χαρούμενους. Ίσως να μην μπορούν να κάνουν ντους επειδή έχει χαλάσει ο εξοπλισμός τους. Θα αγοράσω ένα ανταλλακτικό, θα το αντικαταστήσω και το ντους τους θα λειτουργεί κανονικά», ανέφερε.
«Οι ηλικιωμένοι μάς αντιμετωπίζουν σαν παιδιά τους και εμείς τους φερόμαστε σαν να είναι οι δικοί μας γονείς», πρόσθεσε.
Οι υπηρεσίες του Γινγκγουέι κοστίζουν λιγότερο από το μισό σε σύγκριση με την πρόσληψη ενός φροντιστή. Ο ίδιος, πρώην πωλητής κινητών τηλεφώνων, δημιούργησε την επιχείρησή του με στόχο να βοηθήσει τους ηλικιωμένους να παραμένουν στα σπίτια τους, χωρίς να αναγκάζονται να μετακομίσουν σε δομές φιλοξενίας και φροντίδας.
Αφορμή στάθηκε η προσωπική του εμπειρία με τον πεθερό του, ο οποίος είχε αναπτύξει νόσο Αλτσχάιμερ και χρειάστηκε να εισαχθεί σε οίκο ευγηρίας. Ο Γινγκγουέι έκρινε ότι οι συνθήκες εκεί ήταν τόσο κακές, ώστε αποφάσισε να προσπαθήσει να βοηθήσει και άλλους ηλικιωμένους να αποφύγουν αντίστοιχες δομές για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα.
Η μικρή επιχείρησή του απασχολεί σήμερα τέσσερα άτομα, ενώ ο ίδιος εκτιμά ότι ενδέχεται να επεκταθεί, καθώς η ζήτηση αυξάνεται.
Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν ελλιπή αξιόπιστα στοιχεία για το συνολικό μέγεθος του κλάδου, οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε αυτόν υποστηρίζουν ότι έχει αναπτυχθεί εκρηκτικά τα τελευταία χρόνια. Η χρηματιστηριακή εταιρεία Σινολίνκ αποτίμησε την αγορά σε περίπου 7,4 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ενώ εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, με βάση την πορεία των σύγχρονων τρόπων ζωής.
«Αγαπημένο μου αγόρι»: Η συντροφιά που αλλάζει την καθημερινότητα των ηλικιωμένων
Μία ακόμη πελάτισσα του Γινγκγουέι, η 75χρονη Τζενγκ Ρουίτζι, η οποία ζει στα βόρεια προάστια του Πεκίνου, τον υποδέχθηκε στην πόρτα του σπιτιού της με ένα πλατύ χαμόγελο.
«Μετά τη συνταξιοδότησή μου, δεν έχω πολλές ευκαιρίες να βγαίνω με άλλους ανθρώπους», είπε στο BBC. Ο γιος της μένει σε απόσταση δύο ωρών από εκείνη, ενώ η ίδια προσπαθούσε να αναρρώσει από έναν πρόσφατο τραυματισμό, ο οποίος, όπως εξήγησε, έκανε τις καθημερινές της δραστηριότητες πιο δύσκολες.
Καθώς έπασχε από γλαύκωμα και η όρασή της εξασθενούσε, η 91χρονη Γιανγκ δυσκολευόταν όλο και περισσότερο να φέρει εις πέρας απλές εργασίες και να διαχειριστεί την καθημερινότητά της μόνη της.
Η άφιξη του Γινγκγουέι, τον οποίο αποκαλεί «αγαπημένο μου αγόρι», της έφτιαξε τη διάθεση.
«Σε αποκαλώ “αγαπημένο μου αγόρι” επειδή σε συμπαθώ πάρα πολύ. Σε αγαπώ πραγματικά μέσα από την καρδιά μου. Σε θαυμάζω και σε εμπιστεύομαι επίσης. Όταν με βοηθάς, δεν έχω ούτε την παραμικρή ανησυχία ή φόβο», του είπε.
Ωστόσο, οι υπηρεσίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο αυτής της νέας αγοράς δεν περιορίζονται στις επισκέψεις στα σπίτια ηλικιωμένων. Σε πολλές περιπτώσεις, αφορούν ανθρώπους που χρειάζονται κάποιον να τους συνοδεύσει σε δραστηριότητες οι οποίες διαφορετικά θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν μόνοι τους.
Οι «συνοδοί ασθενών» που βοηθούν όσους δεν έχουν κάποιον δίπλα τους
Η 23χρονη Λιου Γιανγιάν εργάζεται ως «ιατρική συνοδός». Συνοδεύει πελάτες σε ραντεβού με γιατρούς ή αναλαμβάνει να παραλάβει τα αποτελέσματα των εξετάσεών τους και τα φάρμακά τους από νοσοκομεία των πόλεων, τα οποία μπορεί να είναι ιδιαίτερα μεγάλα και να διαθέτουν περίπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Όπως εξήγησε, ορισμένοι από τους πελάτες της είναι νέοι γύρω στα 20, οι οποίοι έχουν μετακομίσει στο Πεκίνο για να χτίσουν την επαγγελματική τους πορεία. Μπορεί να μην έχουν φίλους στην πόλη ή να αισθάνονται άβολα να ζητήσουν από συναδέλφους τους να τους συνοδεύσουν, εξαιτίας της αντίληψης περί κοινωνικής αμοιβαιότητας που χαρακτηρίζει την κινεζική κουλτούρα.
«Αν σε συνόδευα δωρεάν σε ένα ραντεβού με γιατρό, μπορεί να ένιωθες υποχρεωμένος να μου αγοράσεις στη συνέχεια ένα γεύμα ή ένα εισιτήριο για τον κινηματογράφο», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, αυτή η αντίληψη συμβάλλει στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι στη σύγχρονη κινεζική κοινωνία προτιμούν να κρατούν αποστάσεις από τους άλλους.
«Έτσι, προσλαμβάνουν κάποια σαν εμένα για να τους συνοδεύσει στο νοσοκομείο. Αν έπρεπε να πάνε μόνοι τους, μπορεί να ένιωθαν φόβο ή άγχος», εξήγησε.
Γιατί κάποιοι επιλέγουν να πληρώνουν για ανθρώπινη επαφή
Στον πυρήνα πολλών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά της μοναξιάς στην Κίνα βρίσκεται μια απλή υπηρεσία: η ανθρώπινη επαφή.
Η Τερέζα Κουάν επισημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι προτιμούν να μοιράζονται τα βαθύτερα συναισθήματα και τις σκέψεις τους με έναν εντελώς άγνωστο, πληρώνοντας για αυτή την υπηρεσία.
Η Liu Yanyan, μια 23χρονη συνοδός ασθενών, βοηθά τους πελάτες να προσανατολιστούν στα μεγάλα και πολύπλοκα νοσοκομεία της πόλης.
«Αν υπάρχει ένας συνοδός για τον οποίο έχεις πληρώσει, η σχέση δεν είναι ακριβώς ισότιμη. Πρόκειται για μια σχέση παροχής υπηρεσιών, επομένως δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσεις την απρόβλεπτη φύση μιας συνηθισμένης σχέσης. Η φιλία μπορεί να είναι απρόβλεπτη. Δεν ξέρεις πότε κάποιος μπορεί να σε απογοητεύσει. Σε μια σχέση παροχής υπηρεσιών, όμως, έχεις καλύτερη εικόνα για το τι να περιμένεις», ανέφερε.
Η ανάγκη για συντροφιά έχει οδηγήσει και στην ανάπτυξη υπηρεσιών που συνδυάζουν τη συναισθηματική υποστήριξη με κοινές δραστηριότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιχείρηση πεζοπορίας του Γουάνγκ Τζουτάο, ο οποίος συνοδεύει ανθρώπους που θέλουν να ανέβουν στο διάσημο βουνό Χουανγκσάν, στην επαρχία Ανχουέι της Κίνας.
«Προσφέρουμε συναισθηματική υποστήριξη, όπως το να τους ενθαρρύνουμε, να τους βγάζουμε φωτογραφίες ή να τους λέμε αστεία. Είναι πραγματικά μια υπηρεσία που βασίζεται στη συντροφιά», είπε.
Ο πρώην στρατιωτικός εξήγησε ότι συνήθως ανεβαίνει στο βουνό μαζί με πελάτες του 10 έως 15 ημέρες τον μήνα. Όταν όλες οι διαθέσιμες θέσεις είναι κλεισμένες, οι αναβάσεις μπορεί να φτάσουν τις 30 μέσα σε έναν μήνα.
Ως παράδειγμα ανέφερε μια νεαρή γυναίκα που είχε συνοδεύσει και η οποία αισθανόταν αποκλεισμένη στον χώρο εργασίας της. «Ένιωθε άχρηστη και ήθελε να αποδείξει κάτι στον εαυτό της», είπε.
Η ανάβαση αποδείχθηκε δύσκολη, καθώς ο καιρός ήταν πολύ ζεστός και οι δύο τους ίδρωναν έντονα. Υπήρξαν στιγμές που η γυναίκα ήθελε να εγκαταλείψει την προσπάθεια, αλλά ο Τζουτάο συνέχισε να την ενθαρρύνει.
«Αρχίσαμε να ανεβαίνουμε, αλλά η διαδρομή ήταν δύσκολη, επειδή έκανε πολλή ζέστη και ιδρώναμε πολύ. Υπήρξαν στιγμές που ήθελε να τα παρατήσει, αλλά της είπα: “Αν σταματήσεις τώρα και δεν μπορέσεις να περάσεις αυτό το βουνό, πώς θα αντιμετωπίσεις οτιδήποτε άλλο στη ζωή σου;”. Συνέχισα να την ενθαρρύνω», περιέγραψε.
Ο συνοδός βουνού Wang Zhoutao καθοδηγεί έναν πελάτη να ανέβει τα απότομα σκαλιά του όρους Huangshan.
Όταν τελικά ολοκλήρωσαν την ανάβαση, η γυναίκα τού έστειλε ένα εκτενές μήνυμα ευχαριστώντας τον. Σε αυτό περιέγραφε την εσωτερική διαδρομή που είχε διανύσει και εξέφραζε την ευγνωμοσύνη της για τη βοήθειά του.
«Οι ρυθμοί της ζωής είναι πλέον υπερβολικά γρήγοροι. Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν πιέσεις από την εργασία, τις σχέσεις και τις οικογενειακές προσδοκίες», ανέφερε ο Τζουτάο. Όπως εκτίμησε, οι περισσότεροι πελάτες του είναι άνθρωποι που αισθάνονται ένα κενό στις σχέσεις τους ή έχουν βιώσει κάποια αποτυχία ή αναποδιά.
«Δεν μπορώ να χάσω τον Γινγκγουέι»: Η μοναξιά που έγινε αγορά
Η ανθρώπινη επαφή αποτελεί βασική ανάγκη, ωστόσο, σε μια κοινωνία που προσπαθεί να αντιμετωπίσει τη μοναξιά σε διαφορετικές γενιές, έχει πλέον μετατραπεί και σε εμπορεύσιμο αγαθό.
Πίσω στο μικρό διαμέρισμά της στο Πεκίνο, η Γιανγκ αισθάνεται πλέον πιο άνετα, καθώς ο Γινγκγουέι κατάφερε να επιδιορθώσει το πρόβλημα που αντιμετώπιζε με τη λειτουργία του κλιματιστικού της.
«Είναι καλό να υπάρχει κάποιος δίπλα σου όταν τον χρειάζεσαι, κάποιος με τον οποίο μπορείς να μοιραστείς τις πιο βαθιές σου σκέψεις», είπε.
«Πράγματι δυσκολεύτηκα με τη μοναξιά, αλλά αυτό το πρόβλημα έχει πλέον λυθεί. Είμαι αρκετά χαρούμενη», ειπε και κατέληξε: «Δεν μπορώ να χάσω τον Γινγκγουέι και τους υπόλοιπους. Όλοι έχουν καλή καρδιά».
