Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ενάντια στις προτάσεις του Βερολίνου για κρατικοποίηση των περιουσιακών στοιχείων μεγάλων ιδιοκτητών ακινήτων, ενώ εκατοντάδες επιχειρήσεις συμμετείχαν στην πρώτη επενδυτική σύνοδο κορυφής της χώρας στην πρωτεύουσα. Οι φορείς χάραξης πολιτικής θα πρέπει να αποφύγουν τους «πειραματισμούς» με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, δήλωσε ο ίδιος, αναφερόμενος στα σχέδια που συζητούνται στις περιφερειακές διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό συνασπισμού μεταξύ της αριστερής Die Linke, των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων στο Βερολίνο.
«Η προστασία της ιδιοκτησίας και η εμπιστοσύνη σε μια λειτουργική αγορά» αποτελεί «τη βάση της οικονομίας της αγοράς μας και δεν πειραματίζεσαι με αυτήν», σημείωσε την Τρίτη μετά το συνέδριο Invest in Germany. Η προειδοποίηση αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία που καλείται να κρατήσει ο Μερτς.
Ο συντηρητικός καγκελάριος επιδιώκει να προσελκύσει ξένα κεφάλαια, ενώ δέχεται αυξανόμενη πίεση από το ίδιο του το κόμμα στο εσωτερικό, μετά τα κέρδη της ακροδεξιάς και της ακροαριστεράς στις περιφερειακές εκλογές στο Βερολίνο, τη Σαξονία-Άνχαλτ και το Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία τον περασμένο μήνα.
Όλα αυτά ξεκίνησαν όταν στο πολιτικό προσκήνιο του Βερολίνου επέστρεψε δυναμικά το ενδεχόμενο κρατικοποίησης κατοικιών που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων, καθώς, στις διερευνητικές συνομιλίες της 17ης Οκτωβρίου 2026, το SPD, οι Πράσινοι και η Αριστερά συμφώνησαν να προχωρήσουν τις διαδικασίες για την κρατικοποίηση των μεγάλων ιδιωτικών μεσιτικών χαρτοφυλακίων.
Με βάση τη συμφωνία, οι ιδιωτικές εταιρείες θα διατηρήσουν έως 10.000 διαμερίσματα. Τα υπόλοιπα θα μεταβιβαστούν σε καθεστώς κοινής ωφέλειας, μέτρο που αφορά περίπου 160.000 κατοικίες. Η συνολική αποζημίωση ορίζεται έως τα 16 δισ. ευρώ, με την κατάθεση του νόμου να προγραμματίζεται για τα μέσα του 2028. Τα κόμματα προβλέπουν την καταβολή όχι περισσότερων από 16 δισ. ευρώ, γεγονός που θα αντιστοιχούσε σε μέση αποζημίωση μόλις λίγο πάνω από 100.000 ευρώ ανά διαμέρισμα. Αυτό θα ήταν πολύ χαμηλότερα από την εμπορική αξία, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των Financial Times.
Ωστόσο, η χρηματοδότηση παραμένει ακανθώδης, καθώς η κάλυψη των δανείων και της συντήρησης από τα ενοίκια ενέχει σοβαρά ρίσκα. Παράλληλα, αν και οι μικροϊδιοκτήτες δεν επηρεάζονται άμεσα, η επενδυτική αβεβαιότητα ενδέχεται να πιέσει τις αξίες των ακινήτων, ενώ η απλή μεταβίβαση δεν λύνει τη χρόνια έλλειψη στέγης.
Συνταγματικές αιχμές περί απαλλοτρίωσης
Σε έγγραφο που καθορίζει τις προτεραιότητες για τις διαπραγματεύσεις του συνασπισμού, τα τρία κόμματα ανέφεραν ότι θα επικαλεστούν ένα άρθρο του γερμανικού συντάγματος που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ στο παρελθόν, το οποίο επιτρέπει την απαλλοτρίωση γης και άλλων περιουσιακών στοιχείων για το δημόσιο συμφέρον έναντι αποζημίωσης
Η διαμάχη αντικατοπτρίζει το προβληματικό παρελθόν του Βερολίνου με την ιδιωτικοποίηση της στέγασης. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν την επανένωση της Γερμανίας, η ταμειακά πιεσμένη πόλη πούλησε περισσότερα από 200.000 δημόσια διαμερίσματα σε ιδιώτες επενδυτές. Έκτοτε έχει δαπανήσει δισεκατομμύρια για την επαναγορά δεκάδων χιλιάδων εξ αυτών.
Πολιτικές ανατροπές με φόντο το στεγαστικό
Το Die Linke ανέβηκε στην πρώτη θέση στις εκλογές του Βερολίνου τον Σεπτέμβριο με ποσοστό ρεκόρ 25,7% των ψήφων, αφού έκανε εκστρατεία με άξονα τις απαλλοτριώσεις ακινήτων, τα πλαφόν στα ενοίκια και την προσιτή στέγαση. Η υποστήριξη προς τους Χριστιανοδημοκράτες του Μερτς, που ηγούνται της κυβέρνησης του κρατιδίου-πόλης από το 2023, υποχώρησε κατά 9 μονάδες στο 18,8%, ενώ η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία ανέβηκε στο 16,3%.
Την περασμένη εβδομάδα, οι μετοχές της Vonovia, του μεγαλύτερου ιδιοκτήτη ακινήτων του Βερολίνου με χαρτοφυλάκιο άνω των 138.000 διαμερισμάτων, υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2023. Οι συνομιλίες έχουν οξύνει τις εντάσεις μεταξύ του CDU του Μερτς και του εταίρου του στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, του SPD, με τον καγκελάριο να παροτρύνει το τελευταίο να επιδιώξει συμμαχία με το κόμμα του στο Βερολίνο αντί για την ακροαριστερή Die Linke.
Πίεση στο εσωτερικό για το CDU
Εντωμεταξύ, το SPD κατηγόρησε ορισμένους περιφερειακούς αξιωματούχους του CDU ότι υποστηρίζουν τον υποψήφιο της AfD για την προεδρία του κοινοβουλίου στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, όπου το ακροδεξιό κόμμα συγκέντρωσε το 44% των ψήφων τον περασμένο μήνα.
Το κρατίδιο των 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε να εκλέξει τον πρώτο ακροδεξιό πρωθυπουργό της μεταπολεμικής Γερμανίας τον Δεκέμβριο. Τα εκλογικά πισωγυρίσματα του CDU, οι εσωτερικές διαμάχες του συνασπισμού και η αυξανόμενη κριτική προς τον Μερτς, του οποίου τα ποσοστά δημοφιλίας έχουν υποχωρήσει σε χαμηλά ρεκόρ, έχουν εντείνει το αίσθημα πολιτικής αβεβαιότητας.
Επενδυτικό μέτωπο Μερτς και τα σχέδια της Amazon
Ωστόσο, την Τρίτη, ο Μερτς και ο υπουργός Οικονομικών του SPD, Λαρς Κλινγκμπάιλ, εμφανίστηκαν ενωμένοι ενώπιον των 200 επενδυτών, παρουσιάζοντας τη Γερμανία ως ελκυστικό και αξιόπιστο επενδυτικό προορισμό. Ο καγκελάριος χαιρέτισε την ανανεωμένη επενδυτική διάθεση για τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, μετά την απόφαση του συνασπισμού του πέρυσι να δρομολογήσει ένα τεράστιο πακέτο δημόσιων επενδύσεων με επίκεντρο τις υποδομές και την άμυνα.
Οι νέες δεσμεύσεις περιλαμβάνουν τα σχέδια της Amazon να επενδύσει 16 δισ. ευρώ και την υπόσχεση της καναδικής εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Brookfield να διαθέσει «δεκάδες δισεκατομμύρια» τα επόμενα πέντε χρόνια. Η εταιρεία κατασκευής τσιπ Nvidia δήλωσε επίσης ότι σχεδιάζει να στηρίξει τέσσερις γερμανικές νεοφυείς επιχειρήσεις. Οι ξένοι επενδυτές έχουν δεσμεύσει περισσότερα από 95 δισ. ευρώ μέχρι στιγμής φέτος, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομίας.
Ο Μερτς δεσμεύτηκε επίσης να προχωρήσει «με θάρρος» σε μια αμφιλεγόμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, που θα δημιουργούσε ένα συνταξιοδοτικό ταμείο σουηδικού τύπου, στο πλαίσιο των προσπαθειών διοχέτευσης των γερμανικών αποταμιεύσεων στην οικονομία. «Μετατρέπουμε μια χώρα αποταμιευτών σε χώρα επενδυτών», δήλωσε ο ίδιος, σύμφωνα με τους Financial Times.
