Έναν τάφο ηλικίας άνω των 4.300 ετών, με ανάγλυφες παραστάσεις που διατηρούν ακόμη τα αρχικά τους χρώματα, έφεραν στο φως Αιγύπτιοι και Ισπανοί αρχαιολόγοι στη Σακάρα, την αρχαία νεκρόπολη νότια του Καΐρου.
Το μνημείο συνδέεται με τον Γιουνμέν, έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της Πέμπτης Δυναστείας, ο οποίος υπηρετούσε ως βασιλικός δικαστής και είχε μεταξύ των αρμοδιοτήτων του την εξέταση παραπόνων και αιτημάτων των πολιτών.
Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο της φετινής ανασκαφικής περιόδου, με τη συνεργασία του Αυτόνομου Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Ο τάφος χρονολογείται στη βασιλεία του φαραώ Ζεντκαρέ Ιζεζί, προς το τέλος της Πέμπτης Δυναστείας.
Πρόκειται για μασταμπά, έναν τύπο αρχαίου αιγυπτιακού ταφικού μνημείου με ορθογώνια κάτοψη και επίπεδη οροφή. Στην ανατολική πλευρά του ανοίγονται δύο ταφικά παρεκκλήσια: το ένα ανήκει στον Γιουνμέν και το δεύτερο στον πατέρα του, Ιτί.
Ο Γιουνμέν κατείχε επίσης θέσεις διευθυντή δικαστηρίου και επικεφαλής των γραφέων που εξέταζαν αναφορές και παράπονα. Ο πατέρας του είχε υπηρετήσει σε διοικητικές θέσεις σχετικές με τη διαχείριση αγροτικής γης και προσφορών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διακόσμηση του μνημείου. Στους τοίχους αποτυπώνονται αγροτικές εργασίες, ζώα και πομπές ανθρώπων που μεταφέρουν προσφορές. Πολλά από τα ανάγλυφα έχουν διατηρήσει τα αρχικά τους χρώματα, προσφέροντας μια ζωντανή εικόνα της τέχνης εκείνης της εποχής.
Στο παρεκκλήσι του Γιουνμέν εντοπίστηκαν ταφικά κείμενα και επιγραφές προσαρμοσμένες στα αξιώματά του. Η συνύπαρξη των δύο χώρων δίνει και μια προσωπική διάσταση στο εύρημα: σύμφωνα με την ερμηνεία των ερευνητών, ο αξιωματούχος που ανέβηκε στην κρατική ιεραρχία θέλησε να εξασφαλίσει θέση στο ίδιο ταφικό μνημείο και για τον πατέρα του.
Η θέση του μνημείου ήταν γνωστή από τις ανασκαφές του Γάλλου αρχαιολόγου Ογκίστ Μαριέτ τον 19ο αιώνα, χωρίς όμως να έχει προηγηθεί ολοκληρωμένη επιστημονική ανασκαφή και τεκμηρίωση.
Η αποστολή ολοκλήρωσε την καταγραφή των δύο παρεκκλησίων και πραγματοποίησε εργασίες συντήρησης, ώστε να προστατευθούν τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και οι παραστάσεις. Τα ευρήματα προσθέτουν πληροφορίες για την τέχνη, την ταφική αρχιτεκτονική και την οργάνωση της διοίκησης στην αρχαία Αίγυπτο.
