Ο εκλιπών σοσιαλιστής ηγέτης της Βενεζουέλας, Ούγκο Τσάβες, είχε επισκεφθεί το 2012 το εργοτάξιο ενός μεγάλου συγκροτήματος κοινωνικής κατοικίας που θα έφερε το όνομά του, υποσχόμενος «μια νέα Βενεζουέλα, που δεν θα είναι πλέον χτισμένη από πρόχειρα υλικά».
Σήμερα, όμως, η «Πόλη Ούγκο Τσάβες» έχει μετατραπεί σε μια πόλη-φάντασμα. Τεράστιοι όγκοι από σκυρόδεμα, αλουμίνιο και γυψοσανίδες συνθέτουν πλέον το τοπίο δίπλα στην Καραϊβική Θάλασσα, μετά τους διπλούς σεισμούς μεγέθους 7,2 και 7,5 Ρίχτερ που έπληξαν τη βόρεια Βενεζουέλα τον Ιούνιο.
Το παραθαλάσσιο συγκρότημα, που αποτελεί μέρος της συνοικίας Πλάγια Γκράντε στην επαρχία Λα Γκουάιρα, κατασκευάστηκε μεταξύ 2012 και 2015, σε απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα Καράκας. Στέγασε περισσότερους από 3.000 Βενεζουελάνους χαμηλού εισοδήματος σε πολυκατοικίες και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα έργα κοινωνικής πρόνοιας που χρηματοδοτήθηκαν από τα πετρελαϊκά έσοδα επί διακυβέρνησης Ούγκο Τσάβες.
Εκτεταμένες καταστροφές και χιλιάδες εκτοπισμένοι
Πολλοί από τους κατοίκους είναι πλέον νεκροί ή έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους, τα οποία υπέστησαν σοβαρές ρωγμές, καταρρεύσεις ή ισοπεδώθηκαν ολοκληρωτικά. Σύμφωνα με δορυφορική ανάλυση των Κόρεϊ Σερ και Τζέιμον Βαν ντεν Χουκ από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Όρεγκον, περισσότερο από το 90% των κτιρίων του συγκροτήματος έχει πιθανότατα υποστεί ζημιές ή καταστραφεί.
«Ακόμη και πριν από τον σεισμό, οι συνθήκες διαβίωσης εδώ ήταν ήδη κακές», δήλωσε κάτοικος της «Πόλης Ούγκο Τσάβες», εξηγώντας ότι «αν ο ένοικος του πάνω ορόφου έχυνε ακόμη και έναν μικρό κουβά με νερό, δημιουργούνταν τρύπα στο ταβάνι του διαμερίσματος από κάτω».
Η ίδια, η οποία ζήτησε να διατηρηθεί η ανωνυμία της υπό τον φόβο αντιποίνων από τις Αρχές, ζει πλέον μαζί με τις κόρες της σε σκηνή, μέσα σε πρόχειρο καταφύγιο που έχει στηθεί σε κοντινό σχολείο. Άλλοι επιζώντες φιλοξενούνται σε καταφύγια ή στα σπίτια συγγενών τους στο Καράκας.
Συνεχίζονται οι έρευνες στα ερείπια
Περισσότερες από δύο εβδομάδες μετά τους σεισμούς, ξένες ομάδες διάσωσης και επιζώντες συνεχίζουν να ανασύρουν σορούς από τα ερείπια, πολλές φορές ακόμη και με γυμνά χέρια.
«Από έξω βλέπεις κτίρια που φαίνονται όρθια, αλλά όταν μπεις μέσα διαπιστώνεις ότι έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά», ανέφερε η κάτοικος, την ώρα που εργαζόμενοι οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών μοίραζαν τρόφιμα και ρούχα.
Όπως είπε, οι κάτοικοι εξακολουθούν να περιμένουν τις αποφάσεις των Αρχών για το μέλλον τους. «Περιμένουμε όλοι να δούμε ποια λύση θα μας δώσουν οι Αρχές, αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν εμφανιστεί εδώ», σημείωσε.
Πολλοί από τους κατοίκους του συγκροτήματος είχαν επιζήσει και από τις καταστροφικές κατολισθήσεις λάσπης που έπληξαν την περιοχή το 1999.
Σχεδόν 3.900 νεκροί και πάνω από 18.000 αγνοούμενοι
Την Πέμπτη, οι Αρχές ανακοίνωσαν ότι οι νεκροί ανέρχονται σε 3.889, προειδοποιώντας ότι ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί, καθώς εντείνεται η οργή για τη διαχείριση της κρίσης από την κυβέρνηση.
Παράλληλα, περισσότερα από 18.000 άτομα εξακολουθούν να αγνοούνται, σύμφωνα με ιστοσελίδα που δημιούργησαν οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στη Βενεζουέλα. Η κυβέρνηση δεν έχει δώσει επίσημο αριθμό αγνοουμένων.
Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι οι αρχικές ζημιές σε κατοικίες και υποδομές ανέρχονται σε περίπου 37 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πίεση στην κυβέρνηση και έντονη κριτική
Η καταστροφή αυξάνει την πίεση προς την μεταβατική πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία κυβερνά τη Βενεζουέλα με τη στήριξη της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, μετά τη σύλληψη του διαδόχου του Ούγκο Τσάβες, Νικολάς Μαδούρο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιανουάριο.
Σε μια χώρα όπου δεκαετίες διαφθοράς, κακοδιαχείρισης και κυρώσεων είχαν ήδη πλήξει σοβαρά την οικονομία, η δημόσια οργή επικεντρώνεται τόσο στην ανεπαρκή κρατική ανταπόκριση όσο και στην ποιότητα κατασκευής των κρατικών κατοικιών.
Ο πολιτικός επιστήμονας και πανεπιστημιακός Ντάνιελ Άριας υποστήριξε ότι ο σεισμός προκάλεσε σοβαρό πλήγμα τόσο στην αξιοπιστία των κρατικών μηχανισμών ασφαλείας όσο και στη λειτουργία της κυβέρνησης, η οποία, όπως είπε, απέτυχε να κινητοποιήσει εγκαίρως τους απαραίτητους ανθρώπινους και υλικούς πόρους.
Ερωτήματα για την κληρονομιά του Ούγκο Τσάβες
Οι καταστροφές στη Λα Γκουάιρα αναζωπύρωσαν τη συζήτηση γύρω από την κληρονομιά του «Τσαβισμού», όπως είναι γνωστό το πολιτικό κίνημα που δημιούργησε ο Ούγκο Τσάβες.
Μετά την ανάληψη της προεδρίας το 1999 και στο πλαίσιο της λεγόμενης «Μπολιβαριανής Επανάστασης», ο Τσάβες προχώρησε σε μαζικές δαπάνες για κοινωνικές κατοικίες και προγράμματα υγείας, αξιοποιώντας τα υψηλά έσοδα από το πετρέλαιο. Την ίδια περίοδο αυξήθηκαν τα φαινόμενα διαφθοράς, ενώ ο πρώην αλεξιπτωτιστής και πρωτεργάτης αποτυχημένου πραξικοπήματος ενίσχυσε τον ρόλο του στρατού στην πολιτική μέσω των λεγόμενων «Μπολιβαριανών Αποστολών». Ο Ούγκο Τσάβες πέθανε από καρκίνο το 2013.
Καταγγελίες για τον τρόπο κατασκευής του συγκροτήματος
Η Βενεζουέλα ανέθεσε την κατασκευή του συγκροτήματος σε τουρκική εταιρεία. Οι κατοικίες κατασκευάστηκαν με μεταλλικό σκελετό, επένδυση από υαλοβάμβακα, κόντρα πλακέ, γυψοσανίδες και εξωτερική πλαστική επικάλυψη.
Σύμφωνα με μηχανικούς και κατοίκους της περιοχής, η συγκεκριμένη μέθοδος σχεδιάστηκε ώστε να μειώσει το κόστος και να επιταχύνει την κατασκευή, όμως τελικά άφησε τους ενοίκους χωρίς δυνατότητα διαφυγής όταν σημειώθηκαν οι σεισμοί.
Ο Άνχελ Ράνχελ Σάντσες, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής της υπηρεσίας αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών επί προεδρίας Τσάβες, υποστήριξε ότι οι μηχανικοί δεν είχαν δικαίωμα να επιθεωρήσουν την κατάσταση των κτιρίων και απειλούνταν ακόμη και με φυλάκιση εάν μιλούσαν δημόσια.
Όπως ανέφερε, ήδη από το 2012 είχε ζητηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια στο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας ώστε Βενεζουελάνοι μηχανικοί να μπορούν να εξετάσουν τα σχέδια και τις κατασκευαστικές προδιαγραφές.
«Δεν ήμασταν ποτέ αντίθετοι στην κατασκευή κοινωνικών κατοικιών. Υποστηρίζαμε μόνο ότι οι μέθοδοι κατασκευής και τα σχέδια έπρεπε να προσαρμοστούν στους φυσικούς κινδύνους και στις ιδιαίτερες εδαφικές συνθήκες της Βενεζουέλας», δήλωσε.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι περισσότερο από το 90% των κτιρίων που κατέρρευσαν ήταν ιδιωτικές κατασκευές και ότι μόλις το 2,16% ανήκε στη Μεγάλη Αποστολή Στέγασης της Βενεζουέλας, το εμβληματικό στεγαστικό πρόγραμμα του Ούγκο Τσάβες.
Ο ανώτερος μηχανικός του Κολεγίου Μηχανικών της Βενεζουέλας, Ραφαέλ Αργκότι, ο οποίος θεωρείται προσκείμενος στην κυβέρνηση, δήλωσε ότι όλα τα κτίρια στη χώρα πληρούν τους εθνικούς οικοδομικούς κανονισμούς. Όπως ανέφερε, από τα 189 κτίρια που κατέρρευσαν, μόνο έξι ανήκαν στο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας.
Κατά τον ίδιο, το φαινόμενο πρέπει να μελετηθεί από επιστήμονες και ακαδημαϊκούς, καθώς επρόκειτο για διπλό σεισμό.
Νέοι έλεγχοι και οικονομική στήριξη
Τη Δευτέρα, οι Αρχές ανακοίνωσαν νέους ελέγχους στα σεισμόπληκτα κτίρια του Καράκας και της Λα Γκουάιρα, με 90 ειδικές ομάδες να συνεργάζονται με νέα προεδρική επιτροπή για την αποτίμηση των ζημιών.
Ο υπουργός Μεταφορών, Φρανσίσκο Γκαρσές, ερωτηθείς ποιος θα αναλάβει το κόστος αποκατάστασης των κτιρίων, δεν έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις, σημειώνοντας μόνο ότι οι σχετικοί μηχανισμοί θα καθοριστούν σε συνεργασία με άλλα κυβερνητικά όργανα.
Η Βενεζουέλα έχει επαναλάβει τις σχέσεις της με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, επιδιώκοντας την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους της, το οποίο, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times τον προηγούμενο μήνα, ανέρχεται περίπου στα 240 δισεκατομμύρια δολάρια. Την Πέμπτη, το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι η Ντέλσι Ροντρίγκες συζήτησε την αξιοποίηση αποθεματικού ύψους 350 εκατομμυρίων δολαρίων για την κάλυψη επειγουσών ανθρωπιστικών αναγκών.
Παράλληλα, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επαίνεσε τη διαχείριση της καταστροφής από τη Ντέλσι Ροντρίγκες και δεσμεύθηκε να διαθέσει 300 εκατομμύρια δολάρια ως βοήθεια.
«Χάσαμε τα πάντα»
Καθώς οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης άρχισαν να ολοκληρώνονται αυτή την εβδομάδα, ο επιζών Μπράιαν Μπαπτίστ περιέγραψε το μέγεθος της προσωπικής του απώλειας.
«Έχασα έναν θείο, φίλους, ανθρώπους που αγαπούσα. Επιζήσαμε από την καταστροφή του 1999 και τώρα συνέβη αυτό», είπε.
«Το να χάσουμε το σπίτι μας σημαίνει ότι χάσαμε όλα όσα είχαμε χτίσει με κόπο. Δεν μας έχει απομείνει τίποτα σε μια χώρα όπου η επιβίωση ήταν ήδη τόσο δύσκολη», αναφέρει χαρακτηριστικά.
