Την ενίσχυση της αξιοποίησης των διαστημικών τεχνολογιών για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δρομολογώντας στενότερη διεθνή συνεργασία για την ανταλλαγή δορυφορικών δεδομένων, την ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και τη βελτίωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας των αρμόδιων αρχών.
Νέα πρωτοβουλία για την αξιοποίηση δορυφορικών δεδομένων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και ασφαλών επικοινωνιών
Στόχος είναι η μετατροπή των πληροφοριών που συλλέγονται από το Διάστημα σε αξιοποιήσιμα δεδομένα για την προστασία ανθρώπινων ζωών, υποδομών και τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν αυξημένη έκθεση σε φυσικούς κινδύνους. Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του πρώτου διαπεριφερειακού διαλόγου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «From Space to Grassroots», με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών.
Στις συζητήσεις συμμετείχαν ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Andrius Kubilius, και η Επίτροπος Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, καθώς και εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών και φορέων διαχείρισης καταστροφών από την Ασία, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.
Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας βρίσκεται η καλύτερη αξιοποίηση των διαστημικών υπηρεσιών σε όλα τα στάδια διαχείρισης μιας φυσικής καταστροφής, από την πρόληψη και την προετοιμασία έως την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση των επιπτώσεων.
Από τα δορυφορικά δεδομένα στην έγκαιρη προειδοποίηση
Οι δορυφορικές τεχνολογίες επιτρέπουν την παρακολούθηση περιβαλλοντικών μεταβολών, την έγκαιρη ανίχνευση απειλών, τη χαρτογράφηση πληγεισών περιοχών και την παροχή κρίσιμων πληροφοριών στις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας.
Στο πλαίσιο του διαλόγου εξετάστηκαν δυνατότητες ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας, με έμφαση στην ανταλλαγή δεδομένων και τεχνογνωσίας, στη βελτίωση των μηχανισμών προειδοποίησης και στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων ανταπόκρισης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Οι συζητήσεις κατέληξαν στη διαμόρφωση ενός εγγράφου κατευθύνσεων, της «Πυξίδας για το Διάστημα και τη Διαχείριση Κινδύνου Καταστροφών», το οποίο αναδεικνύει την ανάγκη τα δορυφορικά δεδομένα να μετατρέπονται σε πληροφορίες που μπορούν να υποστηρίξουν άμεσες επιχειρησιακές αποφάσεις.
Ο ρόλος των Copernicus, Galileo και IRIS²
Βασικό τεχνολογικό υπόβαθρο της ευρωπαϊκής προσπάθειας αποτελούν τα διαστημικά προγράμματα της ΕΕ, τα οποία παρέχουν υπηρεσίες γεωσκόπησης, δορυφορικής πλοήγησης και ασφαλών επικοινωνιών. Το Copernicus, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρατήρησης της Γης, προσφέρει δεδομένα για την παρακολούθηση φυσικών φαινομένων και την αξιολόγηση των επιπτώσεων καταστροφών.
Το Galileo παρέχει υπηρεσίες δορυφορικής πλοήγησης και εντοπισμού θέσης, ενώ το GOVSATCOM και το υπό ανάπτυξη IRIS² ενισχύουν το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών.
Παράλληλα, η ΕΕ διαθέτει εξειδικευμένα συστήματα πληροφόρησης και έγκαιρης προειδοποίησης, όπως το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS), το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ενημέρωσης για τις Πλημμύρες (EFAS) και το Παγκόσμιο Σύστημα Προειδοποίησης και Συντονισμού Καταστροφών (GDACS).
Η διασύνδεση αυτών των δυνατοτήτων με τις ανάγκες των αρμόδιων υπηρεσιών αποτελεί βασική προτεραιότητα, ώστε οι πληροφορίες να αξιοποιούνται ταχύτερα και αποτελεσματικότερα κατά τη διαχείριση κρίσεων.
Διεθνής συνεργασία για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα
Όπως υπογράμμισε ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος, Andrius Kubilius, το Διάστημα αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη, με άμεση επίδραση στην ασφάλεια των πολιτών. Η αξιοποίηση του Copernicus, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες των Galileo, GOVSATCOM και IRIS², ενισχύει την ικανότητα των αρχών να προβλέπουν καταστροφές, να εκτιμούν τις επιπτώσεις τους και να ανταποκρίνονται εγκαίρως.
Από την πλευρά της, η Επίτροπος Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Hadja Lahbib, έδωσε έμφαση στην ανάγκη οι τεχνολογικές δυνατότητες να μεταφράζονται σε έγκαιρες και κατανοητές προειδοποιήσεις προς τους πολίτες, καθώς και σε πρακτική υποστήριξη των υπηρεσιών πρώτης απόκρισης.
