Στη ζωή, τις ιδέες και το μαρτύριο του Ιταλού αστρονόμου, φιλοσόφου και ποιητή Τζορντάνο Μπρούνο που πολέμησε τον σκοταδισμό με όλες του τις δυνάμεις επικεντρώνεται η νέα όπερα του διακεκριμένου συνθέτη και μαέστρου Άλκη Μπαλτά με τίτλο «Η λέξη», που θα παρουσιαστεί στις Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στις 18 και 19 Απριλίου, με τον διεθνώς καταξιωμένο βαρύτονο Τάση Χριστογιαννόπουλο στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η νέα αυτή όπερα φωτίζει με δραματικότητα και στοχασμό την αμετανόητη στάση ενός ανθρώπου απέναντι στον σκοταδισμό, καταγράφοντας τις εσωτερικές του συγκρούσεις, τα επιστημονικά του οράματα και την ασυμβίβαστη επιλογή του να πεθάνει ελεύθερος παρά να αποκηρύξει την αλήθεια του.
Ο Τζορντάνο Μπρούνο (1548-1600) καταδικάστηκε από την Ιερά Εξέταση σε θάνατο στην πυρά ως αιρετικός, για τις θεωρίες του σχετικά με το άπειρο του σύμπαντος, την κίνηση της γης και για την ύπαρξη ηλιακών κόσμων. Παρά την απειλή της θανάτωσής του, ο Μπρούνο αρνήθηκε μέχρι το τέλος να πει για τις θεωρίες του τη λέξη «αποκηρύσσω».
Μέσα στο κελί του ο Μπρούνο θυμάται περιόδους της ζωής του, τις επιστημονικές του θεωρίες, έρχεται σε σκληρό διάλογο με τη συνείδησή του και με το δίλημμα της επιλογής ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Μπροστά στους ιεροεξεταστές υπερασπίζεται τις ιδέες του και αντικρούει τον σκοταδισμό. Στο τέλος βαδίζει προς τον «φλεγόμενο πάσσαλο» με πλήρη «ηρωική συνείδηση», πιστός σε αυτή τη θεωρητική του αρχή, που δίδαξε και εφάρμοσε εξ ολοκλήρου.
Το έργο πραγματεύεται, μυθοπλαστικά, τις τέσσερις τελευταίες «στιγμές» της ζωής μιας αλύγιστης συνείδησης που έλαμψε κατά την περίοδο της Αναγέννησης: της «ηρωικής συνείδησης» του Τζορντάνο Μπρούνο. Του στοχαστή, φιλοσόφου, αστρονόμου και ποιητή ο οποίος, ενώπιον του «φοβερού βήματος» του εκκλησιαστικού δικαστηρίου της Ιεράς Εξέτασης, αρνήθηκε να αποκηρύξει τις ιδέες του και καταδικάστηκε σε θάνατο διά της πυράς.
Στιγμή πρώτη: Μέσα στην απάνθρωπη ειρκτή, όπου παρέμεινε απομονωμένος επί δεκαεπτά χρόνια, ο Μπρούνο αφηγείται περιστατικά και αναπολεί γεγονότα της πολυτάραχης ζωής του.
Στιγμή δεύτερη: Οδεύοντας προς τους δικαστές του, έρχεται σε διάλογο με τη συνείδησή του. Το περιεχόμενο του διαλόγου τους θα κινηθεί ανάμεσα στον ανθρώπινο φόβο μπροστά στην αδήριτη αναγκαιότητα του τέλους και στην επιλογή της ηθικής στάσης απέναντι σε αυτή τη νομοτέλεια. Η απόφαση που θα πάρει θα είναι καθοριστική όχι μόνο για τον ίδιον και την εποχή του αλλά και διαχρονικά.
Στιγμή τρίτη: Ενώπιον των δικαστών του δεν κάνει απολογία: κάνει απολογισμό. Κατακεραυνώνει τους τιμωρούς του και, με τα επιχειρήματά του, καθιστά αυτούς τους ίδιους ενόχους. «Δεν πρόκειται να απολογηθώ. Με την καρδιά μου θα μιλήσω και απολογισμό θα κάνω της ζωής μου. Όχι απολογία! Αυτή είναι για τους φταίχτες. Κι οι φταίχτες στην περίπτωσή μας είσαστε σεις!»
Στιγμή τέταρτη: Ο Τζορντάνο Μπρούνο πάνω στον φλεγόμενο πάσσαλο εξαπολύει τα φλογισμένα βέλη της τρομερής δύναμης της ψυχής του ενάντια στους υποκριτές και σκοταδιστές, ενάντια στους υπερασπιστές ενός απάνθρωπου, ανορθολογικού και εκφυλισμένου κόσμου.
Και προλέγει το μέλλον. Προβλέπει ότι η θυσία του θα γίνει το λίπασμα για να βλαστήσουν τα φύτρα της ιστορικής εξέλιξης της ανθρώπινης κοινωνίας.
