Σε εξαιρετικά δύσκολη θέση εμφανίζεται ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, μετά το κύμα αντιδράσεων που προκάλεσαν οι τοποθετήσεις του για το Ισραήλ, τα Υψίπεδα του Γκολάν και την τουρκική παρουσία στη Συρία. Η συντηρητική ακτιβίστρια Λόρα Λούμερ υποστηρίζει ότι ο Μπάρακ κλήθηκε στην Ουάσινγκτον για «διαβουλεύσεις» και ενδέχεται να μην επιστρέψει στην Άγκυρα. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως ούτε ανάκληση ούτε επικείμενη απομάκρυνσή του.
Η ένταση γύρω από έναν από τους πλέον ιδιαίτερους διπλωμάτες της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ ανεβαίνει κατακόρυφα στην Ουάσινγκτον.
Ο Τομ Μπάρακ δεν είναι ένας συνηθισμένος διπλωμάτης καριέρας. Είναι παλιός φίλος και σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρηματίας με μακρά προσωπική σχέση με τον Αμερικανό πρόεδρο και ένας άνθρωπος στον οποίο ανατέθηκαν ταυτόχρονα ιδιαίτερα ευαίσθητα χαρτοφυλάκια: η πρεσβεία στην Άγκυρα και η ειδική αποστολή για Συρία και Ιράκ.
Αυτή ακριβώς η εγγύτητά του στον Τραμπ κάνει ακόμη πιο αξιοσημείωτη τη δημόσια πίεση που δέχεται πλέον από πρόσωπα του αμερικανικού συντηρητικού χώρου.
Λούμερ: «Κλήθηκε στην Ουάσινγκτον για διαβουλεύσεις»
Την πιο εκρηκτική πληροφορία δημοσιοποίησε η Λόρα Λούμερ, η οποία υποστήριξε ότι ο Μπάρακ έχει κληθεί να επιστρέψει στην Ουάσινγκτον αυτή την εβδομάδα για «διαβουλεύσεις».
Η Λούμερ έδωσε ιδιαίτερα βαριά ερμηνεία στον όρο, υποστηρίζοντας ότι στο εσωτερικό του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπάρχει σοβαρή δυσαρέσκεια με τον Αμερικανό πρέσβη.
Επικαλούμενη ανώνυμη πηγή στο υπουργείο Εξωτερικών, έγραψε ακόμη ότι υπάρχει επιθυμία απομάκρυνσής του, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να μη γυρίσει στην Τουρκία.
Εδώ, όμως, βρίσκεται η κρίσιμη λεπτομέρεια: η πληροφορία προέρχεται από τη Λούμερ και δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ή τον Λευκό Οίκο.
Μέχρι το απόγευμα της Τρίτης 25 Αυγούστου δεν έχει ανακοινωθεί επισήμως ότι ο Τομ Μπάρακ ανακαλείται από την Άγκυρα ή ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποφασίσει να τον απομακρύνει.
Η δήλωση για το Γκολάν που άναψε φωτιές
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Μπάρακ προέκυψε από συνέντευξή του στον Mario Nawfal, στην οποία αναφέρθηκε στα Υψίπεδα του Γκολάν.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να κατέχει την περιοχή παρά τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, μια διατύπωση που συγκρούστηκε ευθέως με την επίσημη πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το 2019, κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ, η Ουάσινγκτον αναγνώρισε την ισραηλινή κυριαρχία στα Υψίπεδα του Γκολάν. Η συγκεκριμένη αμερικανική θέση παραμένει σε ισχύ.
Οι δηλώσεις Μπάρακ προκάλεσαν άμεση αντίδραση τόσο στο Ισραήλ όσο και στις ΗΠΑ.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής της Φλόριντα Ρικ Σκοτ σχολίασε ότι ο Αμερικανός πρέσβης φαίνεται να έχει «ξεχάσει» την πολιτική που καθιέρωσε ο ίδιος ο Τραμπ, ενώ ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Ισραέλ Κατζ έκανε λόγο για τοποθετήσεις που περιείχαν ανακρίβειες και έρχονταν σε σύγκρουση με τη θέση του Αμερικανού προέδρου.
Ο Μπάρακ επιχείρησε να ανασκευάσει
Βλέποντας τις αντιδράσεις να μεγαλώνουν, ο Τομ Μπάρακ επιχείρησε στη συνέχεια να ξεκαθαρίσει τη θέση του.
Υποστήριξε ότι δεν εξέφραζε αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής, αλλά περιέγραφε το ιστορικό και διεθνές πλαίσιο της διαμάχης.
«Η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών για το Γκολάν καθορίστηκε από τον πρόεδρο Τραμπ το 2019 και παραμένει αμετάβλητη», διευκρίνισε σε δήλωσή του στο Associated Press.
Η αναδίπλωση, ωστόσο, δεν σταμάτησε τις επικρίσεις.
Και αυτό διότι το ζήτημα του Γκολάν ήρθε να προστεθεί σε μια ήδη δύσκολη συζήτηση γύρω από τον τρόπο με τον οποίο ο Μπάρακ χειρίζεται την ισορροπία ανάμεσα σε Τουρκία, Συρία και Ισραήλ.
Η ισραηλινή επίθεση στη Συρία και η Τουρκία
Λίγες ημέρες νωρίτερα, το Ισραήλ είχε βομβαρδίσει την αεροπορική βάση Αμπού αλ Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία, υποστηρίζοντας ότι υπήρχαν πληροφορίες για ενδεχόμενη ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας εκεί.
Η Τουρκία και η Συρία αρνήθηκαν ότι σχεδιαζόταν ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στη βάση.
Ο Μπάρακ χαρακτήρισε την ισραηλινή επίθεση «αχρείαστη κλιμάκωση» και αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ εργάζονται για τη δημιουργία μηχανισμού αποτροπής συγκρούσεων μεταξύ Τουρκίας, Ισραήλ και Συρίας.
Πήγε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι μία από τις πιθανές ερμηνείες για το ισραηλινό πλήγμα ήταν μια προσπάθεια να προκληθεί αντίδραση από την Τουρκία – αν και παρουσίασε το σενάριο ως μία από περισσότερες πιθανές εξηγήσεις και όχι ως διαπιστωμένο γεγονός.
Αυτές οι τοποθετήσεις ενίσχυσαν την εντύπωση σε ισραηλινούς και αμερικανικούς συντηρητικούς κύκλους ότι ο Μπάρακ βρίσκεται υπερβολικά κοντά στην οπτική της Άγκυρας.
Αναφορές ότι το Ισραήλ σταμάτησε να μοιράζεται πληροφορίες μαζί του
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο από δημοσιεύματα που θέλουν ισραηλινούς αξιωματούχους να έχουν περιορίσει ή διακόψει την απευθείας ανταλλαγή πληροφοριών με τον Μπάρακ.
Η σχετική πληροφορία αποδόθηκε αρχικά στην ισραηλινή «Maariv» και αναπαράχθηκε από περιφερειακά μέσα, με ανώνυμη ισραηλινή πηγή να εκφράζει έντονη δυσφορία για τη στάση του Αμερικανού απεσταλμένου. Δεν πρόκειται, πάντως, για επίσημα επιβεβαιωμένη απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης.
Αυτό που είναι επιβεβαιωμένο είναι ότι υπήρξε σοβαρή διαφωνία για την ενημέρωση πριν από το ισραηλινό πλήγμα.
Ο Μπάρακ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν λάβει έγκαιρη προειδοποίηση για την επίθεση, ενώ ο Ισραέλ Κατζ απάντησε ότι σχετικές πληροφορίες είχαν διαβιβαστεί στην αμερικανική πλευρά.
Η πίεση από το MAGA μεγαλώνει
Οι επιθέσεις κατά του Μπάρακ δεν περιορίζονται στη Λόρα Λούμερ.
Συντηρητικές φωνές στις ΗΠΑ τον κατηγορούν εδώ και μήνες ότι λειτουργεί με υπερβολική κατανόηση απέναντι στις επιδιώξεις της Άγκυρας.
Ήδη από τον Ιούλιο, σε συζήτηση για την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, είχε διατυπωθεί μέσω του Breitbart η κατηγορία ότι ο Μπάρακ λειτουργεί περισσότερο ως «Τούρκος πρέσβης στις ΗΠΑ» παρά ως Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία.
Η νέα αντιπαράθεση για το Ισραήλ και το Γκολάν έδωσε πλέον πολύ μεγαλύτερη ένταση σε αυτή την κριτική.
Για ένα τμήμα του κινήματος MAGA, η υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ προς το Ισραήλ αποτελεί βασικό στοιχείο της εξωτερικής πολιτικής και οποιαδήποτε διαφοροποίηση από τη γραμμή του προέδρου αντιμετωπίζεται με μεγάλη καχυποψία.
Είναι πράγματι ένα βήμα πριν από την αποπομπή;
Εδώ χρειάζεται διάκριση ανάμεσα στο πολιτικό κλίμα και στο επιβεβαιωμένο γεγονός.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Μπάρακ βρίσκεται αντιμέτωπος με έντονη δημόσια κριτική. Οι δηλώσεις για το Γκολάν είναι καταγεγραμμένες, η ανασκευή του επίσης, ενώ οι αντιδράσεις από Ισραήλ και Ρεπουμπλικανούς είναι πραγματικές.
Δεν έχει όμως επιβεβαιωθεί επισήμως ότι ο Μάρκο Ρούμπιο ή ο Ντόναλντ Τραμπ έχουν αποφασίσει την απομάκρυνσή του.
Ούτε η πληροφορία ότι βρίσκεται στην Ουάσινγκτον για «διαβουλεύσεις» έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί δημόσια από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Άρα η ακριβέστερη εικόνα αυτή τη στιγμή είναι ότι ο Μπάρακ βρίσκεται υπό ισχυρή πολιτική πίεση και υπάρχουν πληροφορίες από τη Λούμερ ότι το μέλλον του συζητείται, όχι ότι έχει ήδη αποπεμφθεί ή ανακληθεί οριστικά.
Η προσωπική σχέση με τον Τραμπ ο μεγάλος άγνωστος
Ο παράγοντας που κάνει την έκβαση απρόβλεπτη είναι η σχέση του με τον ίδιο τον πρόεδρο.
Ο Τομ Μπάρακ αποτελεί επί δεκαετίες μέλος του ευρύτερου προσωπικού κύκλου του Τραμπ. Το 2025 ο Αμερικανός πρόεδρος τον επέλεξε για την πρεσβεία στην Τουρκία και στη συνέχεια του ανέθεσε κρίσιμες αποστολές στη Συρία, προτού διευρύνει το χαρτοφυλάκιό του και στο Ιράκ.
Μόλις τη Δευτέρα, ο Μπάρακ έκανε δημόσια ανάρτηση χαιρετίζοντας την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να αφαιρέσει τη Συρία από τον αμερικανικό κατάλογο των κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία, περιγράφοντας την εξέλιξη ως μέρος του οράματος του προέδρου για τη Μέση Ανατολή.
Αυτό δείχνει ότι, τουλάχιστον δημόσια, εξακολουθεί να λειτουργεί κανονικά ως ειδικός απεσταλμένος της κυβέρνησης.
Η πραγματική δοκιμασία θα είναι επομένως όσα συμβούν τις επόμενες ημέρες στην Ουάσινγκτον.
Εάν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαιώσει ότι ο πρέσβης κλήθηκε για διαβουλεύσεις ή εάν υπάρξει αλλαγή στα καθήκοντά του, η υπόθεση θα έχει μετατραπεί από εσωτερική πολιτική πίεση σε πραγματική κρίση για την αμερικανική διπλωματική παρουσία στην Τουρκία.
Μέχρι τότε, ο Τομ Μπάρακ παραμένει επισήμως πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για Συρία και Ιράκ – αλλά με την πίεση γύρω από το πρόσωπό του να είναι πλέον μεγαλύτερη από ποτέ.
