Μια από τις σκοτεινές και λιγότερο γνωστές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας επιχειρεί να φωτίσει η παράσταση-ντοκουμέντο «Για Τρία Ψυγεία και Ένα Πλυντήριο» η οποία σε σκηνοθεσία Κυριακής Μήτσου έρχεται στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» στις 6 Νοεμβρίου και για μόνο οκτώ παραστάσεις. Η παράσταση-ντοκουμέντο που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Greenwood Theatre στο Λονδίνο τον Οκτώβριο του 2024 καταπιάνεται με το δύσκολο θέμα του άγνωστου ”παιδομαζώματος” της Ελλάδας την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
«Δεδομένου του ότι το θέατρο-ντοκουμέντο είναι ένας ζωντανός οργανισμός κι ένα είδος που εξελίσσεται, ακολουθεί κι ενισχύει την έρευνα, η παράσταση της Αθήνας παρουσιάζει νέα στοιχεία που προέκυψαν μόλις πέρσι το καλοκαίρι αλλά και τον τελευταίο μήνα», λέει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Κυριακή Μήτσου, η οποία υπογράφει και τη σκηνογραφία της παράστασης, ενώ από κοινού με τη Ρομίνα Σπυράκη και τη Ρενάτα Σωφρονά έχουν κάνει την δραματουργία και τη θεατρική μεταφορά.
Περισσότερα από 4.000 ελληνόπουλα δόθηκαν για υιοθεσία την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου
Η παράσταση βασίζεται στην επί 14 χρόνια, και εν εξελίξει, ακαδημαϊκή έρευνα της καθηγήτριας Gonda Van Steen του King’s College London, η οποία αποκαλύπτει την ιστορία περισσότερων από 4.000 ελληνόπουλων που δόθηκαν για υιοθεσία στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ολλανδία κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Παιδιά που απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους, μητέρες που δεν έπαψαν ποτέ να ψάχνουν και ενήλικες που ακόμα και σήμερα αναζητούν την αλήθεια για την καταγωγή τους.
«Δεν χρειάστηκε κάτι παραπάνω από μια απλή σκηνοθετική και σκηνογραφική προσέγγιση γιατί οι ιστορίες είναι δυνατές, ένα υλικό που “μιλά” από μόνο του», μας λέει επίσης η Κυριακή Μήτσου, η οποία συμμετέχει και ερμηνευτικά, ενώ ομολογεί πως όταν εμπλέκεται κανείς με τη συγγραφή, ζει την ιστορία αυτή ακόμα πιο έντονα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του πατέρα αγρότη από τα Γιαννιτσά ο οποίος το 1956-57 έχοντας χάσει τη γυναίκα του, εμπιστεύθηκε τα παιδιά του στο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης, εν συνεχεία εξαφανίστηκαν, κι εκείνος βρέθηκε με μια βαλίτσα στο χέρι να τα αναζητά στις ΗΠΑ – όταν το ταξίδι στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού γινόταν σε πολύ πιο δύσκολες συνθήκες απ’ ό,τι σήμερα. «Έψαχνε ψύλλους στα άχυρα. Και ταυτίστηκα με την απόγνωσή του», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Κυριακή Μήτσου, η οποία έμαθε για την ιστορία μέσα από ένα απόκομμα από την εφημερίδα «Ελευθερία» της Νέας Υόρκης.
Άνθρωποι που ψάχνουν τις ρίζες τους: ΄Ένα επίκαιρο θέμα
Στη σκηνή ένα καστ ηθοποιών διαφορετικών ηλικιών και εθνικοτήτων, ανάμεσά τους οι Έλλη Τρίγγου, Γιάννης Κουκουράκης, Ιωάννης Αθανασόπουλος, Νεφέλη Παπαδερού, Ειρήνη Λαμπράκη, Δέσποινα Λάβδα, Vic Holt και Nick Morrison Baker. Σε κινηματογραφική προβολή συμμετέχουν οι: Γιάννης Νταλιάνης, Υβόννη Μαλτέζου, Σπύρος Μπιμπίλας, Ρομίνα Σπυράκη, Ρενάτα Σωφρονά και σε ειδική εμφάνιση οι: Μαίρη Καρδαρά, Στεφανία Πάζολες, Χρυσούλα Σκύρλα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα και συγκίνηση προσδίδει η επί σκηνής παρουσία της ίδιας της καθηγήτριας Gonda Van Steen, της ερευνήτριας πίσω από ολόκληρο το έργο, καθώς και ανθρώπων που υπήρξαν οι ίδιοι υιοθετημένα παιδιά αυτής της ιστορίας, μετατρέποντας την παράσταση σε μια ζωντανή μαρτυρία. «Η παρουσία ανθρώπων που εμπλέκονται στην έρευνα είναι ένα ακόμα στοιχείο που τροποποιεί, δίνει διαφορετικότητα και ξεχωριστή δυναμική στην παράσταση. Επιπλέον, οι μητέρες που θα πάρουν μέρος στην παράσταση της Αθήνας παρουσιάζοντας τις μαρτυρίες τους δεν έχουν εμφανιστεί αλλού», μας λέει επίσης η Κυριακή Μήτσου. Η ίδια θεωρεί το θέατρο-ντοκουμέντο ένα ιδιαίτερο είδος θεάτρου με ειδικό βάρος που έχει να κάνει με πραγματικές ιστορίες οι οποίες μας αφορούν όλους.
Η παράσταση παρουσιάζεται σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, ολλανδικά), υπογραμμίζοντας τον διεθνή χαρακτήρα μιας ιστορίας που αφορά όχι μόνο την Ελλάδα αλλά ολόκληρο τον κόσμο. Βασισμένη σε πραγματικές μαρτυρίες, αρχειακές πηγές και ιστορικά τεκμήρια, η παράσταση εξετάζει ζητήματα ταυτότητας, συλλογικής μνήμης, τραύματος, κοινωνικής αδικίας και εκμετάλλευσης των γυναικών και των κοινωνικά και οικονομικά πιο ευάλωτων συνανθρώπων μας.
«Το σκάνδαλο με τις παρένθετες μητέρες στην Κρήτη αποδεικνύει πόσο επίκαιρο είναι το ζήτημα με τους ανθρώπους που ψάχνουν τις ρίζες τους μέχρι σήμερα. Το θέμα είναι γύρω μας, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κοντά μας αλλά κανείς δεν μιλά γι’ αυτό», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Κυριακή Μήτσου.
Μετά την παράσταση της 8ης Νοεμβρίου, στην οποία θα υπάρχει διερμηνεία για θεατές με ακουστικά προβλήματα, θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Κατερίνα Λυμπεροπούλου
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
*** Στη φωτογραφία της Ευαγγελίας Ρουμελιώτη οι συντελεστές της παράστασης «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο». Πηγή: Artinfo.gr, Culture In Action, King’s College London
Πληροφορίες:
Έναρξη παραστάσεων 6 Νοεμβρίου 2026
Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας»
Ακαδημίας 59, Αθήνα 106 79
