«Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου», το πρόγραμμα που υλοποίησε η Εταιρία Φίλων Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Περιβάλλοντος «Η Σέριφος», με τη χρηματοδότηση του Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, παρουσιάστηκε πρόσφατα στους κατοίκους της Σερίφου. Η εκδήλωση περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους ίδιους τους μεταλλωρύχους αλλά και ξενάγηση στους τόπους των μεταλλείων στο Μέγα Λιβάδι, με αναφορά στην ιστορία, τη σημερινή κατάσταση και την προσπάθεια διάσωσης αυτών των μοναδικών μνημείων βιομηχανικής κληρονομιάς του νησιού.
Το πρόγραμμα «Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου» διασώζει αφηγήσεις πρώην μεταλλωρύχων της Σερίφου, μαρτυρίες ζωής των ίδιων και μελών των οικογενειών τους. Μέσα από αυτό, μεταλλεργάτες που μικρά παιδιά και έφηβοι μπήκαν στις στοές, αγωνίστηκαν σκληρά, ένιωσαν τον κίνδυνο ή έχασαν συντρόφους, αποκτούν φωνή, ενώ οι ιστορίες τους είναι πλέον διαθέσιμες στις ιστοσελίδες της Εταιρείας Φίλων Σερίφου www.serifosfriends.gr και του Cycladic Identity www.cycladicidentity.gr, όπως πληροφορεί το σχετικό δελτίο Τύπου.
Για δεκαετίες, η βιωματική ιστορία των μεταλλείων της Σερίφου διασωζόταν κυρίως μέσα από τις προφορικές αφηγήσεις των ανθρώπων που έζησαν και εργάστηκαν εκεί. Καθώς όμως οι γενιές παρέρχονται, οι μαρτυρίες αυτές έπρεπε να καταγραφούν πριν χαθούν οριστικά. Έτσι, με τη στήριξη του Cycladic Identity, δημιουργήθηκε ένα ψηφιακό αρχείο με σπάνιο αρχειακό υλικό, ιστορικά τεκμήρια, φωτογραφίες και προφορικές μαρτυρίες που θα εμπλουτίζεται διαρκώς. Το αρχείο περιλαμβάνει 11 video (10 με τις προφορικές μαρτυρίες μεμονωμένων μεταλλωρύχων και απογόνων τους και ένα με όλους τους μεταλλωρύχους μαζί), ένα λεύκωμα (έντυπο και ψηφιακό) με 250 φωτογραφίες, σπάνια έγγραφα και δημοσιεύματα εκείνης της εποχής και QR codes σε ιστορικά σημεία των μεταλλείων, συνδέοντάς τα με τις αντίστοιχες προφορικές μαρτυρίες.
Το έργο «Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου» έχει στόχο την καταγραφή, διατήρηση και ανάδειξη της ζωντανής βιωματικής ιστορίας των μεταλλείων της Σερίφου που έχει σφραγίσει την ταυτότητα του νησιού, μέσα από μαρτυρίες των μεταλλωρύχων και των απογόνων τους, σε συνδυασμό με ιστορικό και ιδιωτικό αρχειακό υλικό. Σκοπός είναι η προστασία αυτής της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που διαμόρφωσε την ιστορία τoυ νησιού, από την προϊστορική εποχή έως σήμερα.
Η εξορυκτική δραστηριότητα στο νησί ανάγεται στην 3η χιλιετία πΧ, με τον 6ο αιώνα πΧ να σηματοδοτεί τη μεγάλη ακμή της Σερίφου, και συνεχίστηκε μέσα από τη ρωμαϊκή, την ενετική και τη νεότερη ελληνική περίοδο, ως το οριστικό κλείσιμο των μεταλλείων το 1963. Στην ιστορία αυτή ξεχωρίζει η Μεγάλη Απεργία της Σερίφου (1916), ένα γεγονός-ορόσημο που ανέδειξε τις ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες κάτω από τις οποίες δούλευαν καθημερινά οι μεταλλωρύχοι και οδήγησε στην καθιέρωση του 8ώρου στην Ελλάδα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
*Φωτογραφία: Μεταλλωρύχοι στα τέλη του 19ου αιώνα. (Οικογενειακό Αρχείο ‘Αννας Γρώμαν)
