Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν έχει μεταφέρει χιλιάδες πυρηνικούς φυγοκεντρητές σε εγκατάσταση στην περιοχή της Νατάνζ, γνωστή ως «Όρος Πίκαξ» (Pickaxe Mountain), θάβοντάς τους βαθιά κάτω από το έδαφος, γεγονός που καθιστά πολύ δυσκολότερη την καταστροφή τους μέσω αεροπορικών επιδρομών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, το οποίο επικαλείται Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους, το Ισραήλ ενημέρωσε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι οι πληροφορίες που διαθέτει δείχνουν πως η Τεχεράνη πραγματοποίησε τη μεταφορά το περασμένο φθινόπωρο. Η κίνηση φέρεται να ακολούθησε τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου του 2025, κατά τη διάρκεια του οποίου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μεταξύ αυτών και υπόγειες υποδομές.
Το «Όρος Πίκαξ» δεν αποτέλεσε στόχο των επιδρομών
Η συγκεκριμένη εγκατάσταση δεν είχε στοχοποιηθεί ούτε τότε ούτε μετά την έναρξη της εντατικοποιημένης αμερικανοϊσραηλινής αεροπορικής εκστρατείας κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η οποία ξεκίνησε με στόχο την αποσταθεροποίηση του καθεστώτος και την καταστροφή των πυρηνικών και βαλλιστικών δυνατοτήτων της χώρας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο σημείο έχει καταγραφεί δραστηριότητα εδώ και περίπου 15 μήνες, με μετακινήσεις φορτηγών και κατασκευαστικές εργασίες. Παραμένει άγνωστο από ποιες εγκαταστάσεις προήλθαν οι φυγοκεντρητές για τους οποίους προειδοποίησε το Ισραήλ, με το ενδεχόμενο να μεταφέρθηκαν από άλλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν να παραμένει ανοιχτό.
Δεν έχει πρόσβαση ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας
Το Ιράν δεν έχει επιτρέψει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) να αποκτήσει πρόσβαση στην εγκατάσταση, ενώ δεν έχει δώσει συγκεκριμένες πληροφορίες για τις δραστηριότητές της.
Ο γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι ήδη από το 2021 το Ιράν είχε γνωστοποιήσει την πρόθεσή του να πραγματοποιήσει «πυρηνική δραστηριότητα» στο «Όρος Πίκαξ».
Αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι η εγκατάσταση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για ένα μικρής κλίμακας πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου με στόχο την παραγωγή σχάσιμου υλικού.
Η εγκατάσταση δημιουργήθηκε μετά την έκρηξη του 2020
Το δημοσίευμα αναφέρει ότι η εγκατάσταση στο «Όρος Πίκαξ» δημιουργήθηκε μετά την έκρηξη του 2020, η οποία, ενδεχομένως λόγω δολιοφθοράς, προκάλεσε ζημιές σε μονάδα συναρμολόγησης φυγοκεντρητών στη Νατάνζ. Έκτοτε, η περιοχή βρίσκεται υπό παρακολούθηση από τις υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι πρόσφατες συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχαν διακοπεί προσωρινά με εκεχειρία τον Απρίλιο και στη συνέχεια με μνημόνιο κατανόησης τον Ιούνιο, το οποίο στόχευε στην οριστική λήξη του πολέμου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε θέσει ως βασικό όρο οποιασδήποτε τελικής συμφωνίας τους περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τις τελευταίες δέκα ημέρες οι συγκρούσεις αναζωπυρώθηκαν, με τις δύο πλευρές να δηλώνουν ότι το μνημόνιο κατανόησης δεν ισχύει πλέον. Το Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετείχε στη συμφωνία και είχε εκφράσει αντιρρήσεις για τις παραχωρήσεις προς το Ιράν, δεν έχει εμπλακεί στις πρόσφατες συγκρούσεις.
Οι δηλώσεις Τραμπ και οι δορυφορικές εικόνες
Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εντείνουν τις αεροπορικές επιδρομές και το Ιράν εξαπολύει πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι «το Πίκαξ είναι πιθανός στόχος για ένα μεγάλο χτύπημα ακριβώς δίπλα στην κύρια είσοδο».
Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε επίσης: «Δεν βλέπουμε καμία δραστηριότητα εκεί. Δεν πηγαίνουν καλά με την πυρηνική τους κατάσταση… Πιθανότατα θα χτυπήσουμε το Πίκαξ σχετικά σύντομα».
Νωρίτερα μέσα στον μήνα δορυφορικές εικόνες έδειχναν φορτηγά να εισέρχονται και να εξέρχονται από τις εγκαταστάσεις του «Όρους Πίκαξ», γεγονός που ενδέχεται να υποδηλώνει ότι το Ιράν εργάζεται για την αποκατάσταση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων.
Προειδοποιήσεις για το ενδεχόμενο μυστικού πυρηνικού προγράμματος
Ο Νέιτ Σουάνσον, ο οποίος διετέλεσε διευθυντής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ για θέματα Ιράν κατά τη διακυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, δήλωσε στη Wall Street Journal ότι η δραστηριότητα του Ιράν σε εγκατάσταση που δεν έχει δηλωθεί προκαλεί έντονη ανησυχία
«Ένα μυστικό πρόγραμμα ανάπτυξης πυρηνικού όπλου είναι το χειρότερο δυνατό σενάριο», ανέφερε, προσθέτοντας: «Δεν γνωρίζουμε ποιες είναι οι προθέσεις του Ιράν, όμως το γεγονός ότι δεν μπορούμε να επαληθεύσουμε τι συμβαίνει σε αυτή την εγκατάσταση υπογραμμίζει πόσο προβληματική είναι η σημερινή κατάσταση».
Σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα της Wall Street Journal, η εγκατάσταση στο «Όρος Πίκαξ» βρίσκεται σε βάθος μεγαλύτερο των 90 μέτρων μέσα σε γρανιτικό πέτρωμα, γεγονός που την καθιστά σημαντικά βαθύτερη από τις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ και στο Φορντό, οι οποίες είχαν δεχθεί πλήγματα το 2025.
Η Τεχεράνη, η οποία επαναλαμβάνει συστηματικά εκκλήσεις για την καταστροφή του Ισραήλ, επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς, πολιτικούς σκοπούς. Ωστόσο, έχει προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδο λίγο χαμηλότερο από αυτό που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
