Το άγαλμα του Ηνίοχου, που ανακαλύφθηκε στους Δελφούς, μια μέρα σαν σήμερα το 1896, ήταν μέρος μεγάλου αφιερώματος, που περιλάμβανε το τέθριππο άρμα και μια δεύτερη ανδρική μορφή. Προσφέρθηκε από τον τύραννο της Γέλας Πολύζαλο, ύστερα από νίκη του σε αρματοδρομία στα Πύθια. Ο δημιουργός του παραμένει άγνωστος, αν και έχουν προταθεί ονόματα όπως ο χαλκοπλάστης Πυθαγόρας από το Ρήγιο, κάτι που ενισχύει τη γοητεία ενός έργου που σήμερα θεωρείται σύμβολο ολόκληρης εποχής και όχι μόνο ενός καλλιτέχνη.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, ο Ηνίοχος είχε θαφτεί έπειτα από το μεγάλο σεισμό που έγινε το 373 π.Χ. στους Δελφούς. Η πτώση των βράχων το είχε θάψει κάτω από τη γη, όπου και παρέμεινε επί αιώνες. Το γεγονός αυτό προστάτευσε το άγαλμα από λεηλασίες και επιδρομές. Ήταν 16 Απριλίου του 1896 όταν Γάλλοι αρχαιολόγοι, στο πλαίσιο της «Μεγάλης ανασκαφής» που άρχισε η γαλλική σχολή Αθηνών το 1892, προχώρησαν σε ανασκαφές στο μαντείο των Δελφών. Τότε ανακάλυψαν ένα μεγάλο άγαλμα, που βρισκόταν σε θαυμάσια κατάσταση.
Επρόκειτο για το πρώτο χάλκινο άγαλμα της κλασικής εποχής που βρέθηκε σε φυσικό μέγεθος. Κοντά του ανακάλυψαν δύο πίσω πόδια αλόγων, μια ουρά, κομμάτια από το ζυγό του άρματος και ένα παιδικό χέρι με απομεινάρια ηνίων. Ο Ηνίοχος είναι το πιο γνωστό έκθεμα των Δελφών και από τότε που βρέθηκε, βρίσκεται σε περίοπτη θέση. Απομακρύνθηκε από τους Δελφούς μόνο κατά τη διάρκεια της κατοχής, για λόγους ευνόητους.
