Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τα δικαιώματα των ανηλίκων και την παιδική προστασία σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο, πραγματοποιείται στην Αθήνα (5-6 Οκτωβρίου 2026) το 1ο Διεθνές Συνέδριο για την Προστασία του Παιδιού και την Πρόληψη της Βίας, με τίτλο «Connect to Protect – Children & Youth at Risk». Το συνέδριο, το οποίο διοργανώνεται από την ΑΜΚΕ ΙΑΣΙΣ, συνιστά ένα διεθνές βήμα διαλόγου που συγκεντρώνει ερευνητές, επαγγελματίες του πεδίου και φορείς της κοινωνίας των πολιτών, με κοινό στόχο την ενίσχυση των συστημάτων προστασίας, την πρόληψη της βίας και την προάσπιση των δικαιωμάτων των παιδιών και νέων.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της πρώτης ημέρας των εργασιών του συνεδρίου βρέθηκε η ανάγκη μετάβασης από τις διακηρύξεις και τις θεωρητικές στρατηγικές στην έμπρακτη, συντονισμένη δράση στη βάση της κοινότητας. Μέσα από τις προσωπικές καταθέσεις νέων ανθρώπων που ενεπλάκησαν με τον νόμο, αλλά και τις παρεμβάσεις υψηλόβαθμων στελεχών του ΟΗΕ και ακαδημαϊκών, αναδείχθηκε η αδήριτη ανάγκη για δικαιοσύνη φιλική προς το παιδί, διατομεακή συνεργασία και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Βιώματα επανένταξης: Η φωνή των νέων της ΑΜΚΕ ΙΑΣΙΣ
Στην τελετή λήξης της πρώτης ημέρας, τον λόγο πήραν πρώτοι δύο νέοι που συμμετέχουν στα προγράμματα της ΙΑΣΙΣ, δίνοντας πρόσωπο και φωνή στο πώς η ΑΜΚΕ έχει εμπράκτως βοηθήσει και στηρίξει νέα παιδιά.
Ο Δημήτρης, περιγράφοντας τη δική του διαδρομή, ανέφερε πως ενεπλάκη σε παραβατική συμπεριφορά στα 16 του χρόνια, οδηγήθηκε στη φυλακή για τέσσερις μήνες και αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους. «Βγαίνοντας από τη φυλακή δεν ήξερα τι να κάνω. Πήγα στο κέντρο Connect της ΙΑΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη, όπου οι άνθρωποι, οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί με βοήθησαν και μου έδειξαν ότι μπορώ να κάνω πολλά περισσότερα. Έτσι βρήκα τον σωστό δρόμο», σημείωσε, εκφράζοντας την επιθυμία του να εργαστεί και να χτίσει μια καλύτερη ζωή, αφήνοντας πίσω το παρελθόν. Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση προς την κοινωνία και τους γονείς: «Δεν είναι ‘μαγκιά’ να κάνεις παρανομίες, να μαλώνεις και να κλέβεις. Οι γονείς πρέπει να είναι πιο κοντά στα παιδιά τους, να τα ακούν. Πρέπει να γίνουν περισσότερα κέντρα υποστήριξης, ώστε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μην καταλήγουν νέα παιδιά στη φυλακή».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο δεύτερος νέος περιέγραψε την εμπειρία του με τη δικαιοσύνη, όταν στα 15-16 του χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπος με βαριές κατηγορίες, εκ των οποίων -όπως ανέφερε- οι περισσότερες δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Με εντολή εισαγγελέα παραπέμφθηκε σε ψυχολόγο της ΙΑΣΙΣ. «Στην αρχή πίστευα ότι και ο ψυχολόγος θα με αντιμετώπιζε ως εγκληματία. Μετά από τρεις συνεδρίες άρχισα να μιλάω για τη ζωή μου και κατάλαβα ότι δεν με έβλεπε έτσι», εξομολογήθηκε. Στη συνέχεια, στάθηκε στις τεράστιες ελλείψεις των σχολικών δομών σε ψυχοκοινωνική μέριμνα: «Στο ΕΠΑΛ όπου φοιτούσα, ένας ψυχολόγος ερχόταν μόλις μία φορά τον μήνα για 500-600 παιδιά. Είναι αναγκαίο να υπάρχουν περισσότεροι ψυχολόγοι στα σχολεία και να δημιουργηθούν περισσότερα κέντρα Connect».
Dr Najat Maalla M’jid (ΟΗΕ): «Η προστασία του παιδιού δεν είναι δαπάνη, είναι επένδυση»
Η Ειδική Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τη Βία κατά των Παιδιών, Dr Najat Maalla M’jid, έχοντας επισκεφθεί 65 χώρες μέσα σε επτά χρόνια που βρίσκεται σε αυτή τη θέση, υπογράμμισε ότι το σύνολο του έργου της διαμορφώνεται μέσα από την άμεση ακρόαση των ίδιων των παιδιών.
«Πρέπει να κάνουμε τα παιδιά και τους νέους να εμπιστευτούν ξανά τους θεσμούς», σημείωσε η κ. M’jid, θέτοντας το ερώτημα του πώς η έννοια του «Connect to Protect» μεταφράζεται σε πρακτικές λύσεις στο επίπεδο της τοπικής κοινότητας. «Τα παιδιά δεν ζουν μέσα σε υπουργεία ή σε αίθουσες συνεδρίων. Ζουν στις κοινότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα συστήματα κοινωνικής φροντίδας, υγείας και εκπαίδευσης οφείλουν να συνεδριάζουν και να συντονίζονται από κοινού.
Η κ. M’jid έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τις αποσπασματικές πολιτικές: «Το πρόβλημα είναι ότι βλέπουμε συνεχώς παράλληλες στρατηγικές που ορισμένες από αυτές δεν εφαρμόζονται ποτέ. Γιατί δεν χαρτογραφούμε τις υπάρχουσες δομές ώστε να τις ταιριάξουμε με τις πραγματικές ανάγκες;», σημείωσε.
«Αν δεν δούμε την παιδική προστασία ως επένδυση, το σύστημα δεν θα λειτουργήσει», πρόσθεσε και τόνισε την ανάγκη για νομική κατοχύρωση και ταυτοποίηση κάθε παιδιού, οικονομική ενδυνάμωση των οικογενειών, καθολική πρόσβαση στην υγεία, καθώς και για έναν σαφή καταμερισμό αρμοδιοτήτων με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα μεταξύ κρατικών φορέων και ΜΚΟ.
Prof. Philip D. Jaffé (ΟΗΕ): «Το σκοτάδι κάνει τις χαραμάδες φωτός που υπάρχουν πιο φωτεινές»
Στην παρέμβασή του με τίτλο «Children’s Rights: The Skies are Darkening!» (Τα δικαιώματα των παιδιών: Οι ουρανοί σκοτινιάζουν), ο καθηγητής Philip D. Jaffé, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, χρησιμοποίησε μια ηχηρή μεταφορά: σημείωσε ότι οι επιστήμονες ανακάλυψαν μόρια ζάχαρης στο μεσοαστρικό διάστημα, όμως αυτή η ανακάλυψη δεν γλυκαίνει τις ζωές εκατομμυρίων παιδιών που υφίστανται εγκατάλειψη, εκμετάλλευση και κακοποίηση στη Γη.
«Δεν αρκεί να συγκεντρώνουμε ειδικούς στην ίδια αίθουσα. Το “Connect” σημαίνει να αναγνωρίσουμε ότι κάθε παιδί έχει το εγγενές δικαίωμα στη ζωή, την επιβίωση και την ανάπτυξη», ανέφερε ο κ. Jaffé.
Ο καθηγητής περιέγραψε την πολυεπίπεδη κρίση που αντιμετωπίζουν τα παιδιά σήμερα -συγκρούσεις, κλιματική αλλαγή, οικονομική αβεβαιότητα, ψηφιακές απειλές-, σημειώνοντας πως το 2025 καταγράφηκαν 4,8 εκατομμύρια θάνατοι παιδιών κάτω των πέντε ετών. Απέναντι στην «σκληρότητα και τη συναισθηματική απάθεια» της εποχής, αντιπρότεινε τη «φροντίδα ως υποδομή».
«Ένα σύστημα αποτυγχάνει όταν διασπά την ευθύνη, καθυστερεί τη δράση και αφήνει το παιδί εκτεθειμένο», υπογράμμισε, ενώ έκανε και ιδιαίτερη μνεία στην Τεχνητή Νοημοσύνη, σημειώνοντας πως οφείλει να περνά από ένα «τεστ δικαιωμάτων του παιδιού»: κάνει τα παιδιά πιο ασφαλή, πιο ίσα και πιο ελεύθερα;. Και κατέληξε λέγοντας πως «το σκοτάδι κάνει τις χαραμάδες φωτός που υπάρχουν ακόμα πιο φωτεινές».
Καθηγήτρια Dr Βασιλική Αρτινοπούλου: Η Εθνική Στρατηγική 2025-2030 για την Πρόληψη της Βίας
Τις βασικές πτυχές της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας κατά των Παιδιών και την Προώθηση της Φιλικής προς το Παιδί Δικαιοσύνης (2025-2030) παρουσίασε η καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και πρόεδρος της Επιτροπής παρά τω πρωθυπουργώ για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, Βασιλική Αρτινοπούλου.
Η κ. Αρτινοπούλου αναφέρθηκε στα περιστατικά νεανικής παραβατικότητας που σημειώθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, αναφέροντας ότι σε περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων κυριαρχεί συχνά ο ηθικός πανικός. Απέναντι σε αυτό, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, συγκροτήθηκε επταμελής επιτροπή εμπειρογνωμόνων η οποία σχεδίασε μια ολοκληρωμένη εθνική πολιτική, βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα και χωρις πολιτικές παρεμβάσεις.
Όπως εξήγησε, η Εθνική Στρατηγική εδράζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
1. Πρόληψη της βίας.
2. Δικαιοσύνη προσανατολισμένη στο παιδί.
3. Κοινωνική κινητοποίηση.
«Η πρόληψη είναι μετασχηματισμός. Η θυματοποίηση μπορεί να οδηγήσει στον κοινωνικό αποκλεισμό και την εγκληματικότητα, ενώ η πρώιμη πρόληψη οδηγεί στην επανένταξη και τη διακοπή επιβλαβών διαδρομών», τόνισε η κ. Αρτινοπούλου.
Η στρατηγική περιλαμβάνει συνολικά 29 προτεινόμενες πολιτικές, επτά εμβληματικές δράσεις, πέντε οριζόντιες παρεμβάσεις και 69 συγκεκριμένα μέτρα, συνοδευόμενα από πενταετές επιχειρησιακό σχέδιο με δείκτες αξιολόγησης. Μεταξύ των βασικών αξόνων περιλαμβάνονται η επέκταση των «Σπιτιών του Παιδιού» για ανήλικα θύματα, η ενίσχυση της διατομεακής συνεργασίας, η διεύρυνση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και η αλλαγή νοοτροπίας. «Πίσω από τους αριθμούς και τις στρατηγικές, στο τέλος της ημέρας, υπάρχουν πραγματικά παιδιά», κατέληξε η καθηγήτρια.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
