Οι ΗΠΑ και το Ιράν έδωσαν την Παρασκευή ενδείξεις ότι η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου βρίσκεται κοντά, με έναν υψηλόβαθμο αξιωματούχο της αμερικανικής κυβέρνησης να δηλώνει ότι οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει στο κείμενο και ότι η Ουάσιγκτον αναμένει να υπογράψει μια αρχική συμφωνία τις επόμενες ημέρες.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι, ενώ εξακολουθούν να είναι πιθανές κάποιες αλλαγές στη συμφωνία, η προσωρινή συμφωνία δείχνει ότι η χώρα του βγήκε ισχυρότερη από τη σύγκρουση.
«Το Ιράν είναι ο νικητής του πολέμου με τις ΗΠΑ», δήλωσε στην κρατική τηλεόραση.
Λίγες ώρες μετά από αυτές τις δηλώσεις, αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μίας χρήσης που κατευθύνονταν προς τα Στενά του Ορμούζ, όπως ανέφερε στο Reuters πηγή που είναι εξοικειωμένη με το θέμα. Η πηγή, η οποία μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε ότι τα αεροσκάφη αποτελούσαν απειλή για την εμπορική κυκλοφορία. Η Κεντρική Διοίκηση του στρατού των ΗΠΑ επιβεβαίωσε αργότερα την ενέργεια και δήλωσε ότι η θαλάσσια οδός ήταν ανοιχτή για διέλευση.
Ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων είχαν μεταδώσει ότι ακούστηκαν εκρήξεις κατά μήκος των Στενών στο ιρανικό λιμάνι Σιρίκ και στο νησί Κεσμ, τις οποίες κάτοικοι και τοπικοί αξιωματούχοι απέδωσαν σε πυροβολισμούς που έριξαν ιρανικές δυνάμεις για να προειδοποιήσουν σκάφη που προσπαθούσαν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό χωρίς άδεια από το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης.
Το προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ στα ιρανικά λιμάνια, σύμφωνα με πηγές από όλες τις πλευρές των συνομιλιών. Οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν – η αιτιολογία που επικαλέστηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την έναρξη του πολέμου – θα πραγματοποιηθούν στη συνέχεια.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η συμφωνία ανταποκρινόταν στους βασικούς στόχους του Τραμπ και έθετε τις διαπραγματεύσεις «σε πολύ, πολύ καλή θέση».
Πληροφορίες σχετικά με την υπό διαμόρφωση πρόταση από δυτικές, πακιστανικές και ιρανικές πηγές έδειχναν όρους που θα μπορούσαν να ευνοούν το Ιράν, προκαλώντας κριτική από τον Τραμπ, ο οποίος απέρριψε τις αναφορές ως ανακριβείς.
Αν και υπήρχαν μικρές διαφορές στις λεπτομέρειες, οι προτάσεις προσέφεραν γενικά στην Τεχεράνη πολλά από αυτά που επιδίωκε, με τον Τραμπ να φαίνεται να εξασφαλίζει ελάχιστα πέρα από την επαναλειτουργία των Στενών, το οποίο το Ιράν έκλεισε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ τον Φεβρουάριο.
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν, μαζί με το Ομάν, θα διατηρήσει τον έλεγχο της κυκλοφορίας μέσω των Στενών, το οποίο πριν από τον πόλεμο διαχειριζόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
«Το σπαθί μας θα κρέμεται πάντα πάνω από τα Στενά του Ορμούζ», είπε.
Μια δυτική πηγή ανέφερε ότι η συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ήδη από την Κυριακή από τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, με τη Γενεύη να θεωρείται ως ο πιο πιθανός τόπος.
Ο αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης ανέφερε ότι είχε συζητηθεί η Ευρώπη ως τόπος υπογραφής, αλλά δεν είχε ληφθεί καμία απόφαση.
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η συμφωνία θα υπογραφεί εξ αποστάσεως πριν ανακοινωθεί.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία
Τα προσχέδια των όρων της συμφωνίας που περιγράφηκαν στο Reuters από πολλαπλές πηγές υποδεικνύουν ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να αποδεσμεύουν δισεκατομμύρια δολάρια από τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και θα άρουν τις κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου του, σε αντάλλαγμα για το άνοιγμα των Στενών από το Ιράν.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξεταστεί κατά τη διάρκεια μιας περιόδου διαπραγματεύσεων 60 ημερών. Ο αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η συμφωνία θα οδηγήσει τελικά στην κατάργηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, με την καταστροφή και απομάκρυνση των αποθεμάτων του σε εμπλουτισμένο ουράνιο. Οι όροι περιλαμβάνουν επίσης ένα καθεστώς επιθεωρήσεων για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης μακροπρόθεσμα.
Ωστόσο, ο Αραγτσί δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι το Ιράν, το οποίο σύμφωνα με πηγές δεν έχει αποδεχτεί την κατάργηση του πυρηνικού του προγράμματος, επιθυμεί να διατηρήσει το ουράνιο σε αραιωμένη μορφή.
«Για την Τεχεράνη, η μόνη προτιμώμενη λύση για τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου είναι η αραίωση του υλικού», ανέφερε.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν συζήτηση για πιθανές πολεμικές αποζημιώσεις για την Τεχεράνη και την απόσυρση των μακροχρόνιων απαιτήσεων των ΗΠΑ για περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, ανέφεραν οι πηγές. Ο Αμερικανός αξιωματούχος αμφισβήτησε αυτή την εκδοχή.
«Δεν θα αποδεσμευτούν τα χρήματά τους μέχρι να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά. Το Ιράν δεν θα χρηματοδοτεί τρομοκρατικές ομάδες», δήλωσε ο αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Αυτό είναι που έχουν συμφωνήσει. Πρόκειται για συμφωνία που βασίζεται στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων».
Το Ισραήλ δεν συμμετέχει
Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις και ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα είναι συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας.
Ο Νετανιάχου έχει έρθει σε σύγκρουση με τον Τραμπ τις τελευταίες εβδομάδες σχετικά με τις απαιτήσεις των ΗΠΑ να περιορίσει το Ισραήλ τις στρατιωτικές του ενέργειες στο Λίβανο, ώστε να μπορέσει η Ουάσιγκτον να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη.
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η συμφωνία θα τερματίσει τον πόλεμο στο Λίβανο, υπονοώντας την αποχώρηση του Ισραήλ από τις κατεχόμενες περιοχές.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα αποσυρθεί. Ένας ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε ότι το Ισραήλ αναμένει να διατηρήσει την ελευθερία του να ενεργεί ενάντια σε απειλές.
