Περισσότερα από 50 δισ. δολάρια έχουν ήδη δαπανηθεί για το Neom, το φουτουριστικό megaproject της Σαουδικής Αραβίας που σχεδιάστηκε ως σύμβολο μιας οικονομίας πέρα από το πετρέλαιο. Σήμερα, όμως, το φαραωνικό σχέδιο του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν μοιάζει να καταρρέει, καθώς το Ριάντ δεν πληρώνει μόνο για να συνεχίσει έργα, αλλά και για να τερματίσει «χρυσές» συμβάσεις, αφήνοντας πίσω ημιτελείς κατασκευές και τεράστιες εκσκαφές στην έρημο.
Η εικόνα που περιγράφει η Wall Street Journal είναι εκείνη ενός σχεδίου του οποίου οι φιλοδοξίες συγκρούστηκαν με τα οικονομικά και τεχνικά όρια. Εσωτερικά έγγραφα έδειχναν ότι η πλήρης ανάπτυξη της Neom έως το 2080 θα μπορούσε να απαιτήσει 8,8 τρισ. δολάρια, ποσό πάνω από 25 φορές μεγαλύτερο από τον ετήσιο προϋπολογισμό της χώρας.
Το The Line που έμεινε τάφρος στην έρημο
Στην καρδιά της Neom βρισκόταν το The Line, μια γραμμική πόλη μήκους 170 χιλιομέτρων με δύο παράλληλους ουρανοξύστες ύψους περίπου 500 μέτρων. Το σχέδιο προέβλεπε εκατομμύρια κατοίκους, χωρίς αυτοκίνητα και συμβατικούς δρόμους, με προηγμένες μεταφορές και τεχνητή νοημοσύνη.
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.
Οι εργασίες έχουν περιοριστεί δραστικά, ενώ μια τάφρος μήκους περίπου 140 χιλιομέτρων για το σύστημα μεταφορών γεμίζει σταδιακά με άμμο.
Πρώην στελέχη περιγράφουν ορισμένες εγκαταστάσεις εργαζομένων ως μικρές «πόλεις-φαντάσματα».
Στον πάγο το χιονοδρομικό κέντρο των 38 δισ. δολαρίων στην έρημο
Σε αδιέξοδο οδηγείται ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα της Σαουδικής Αραβίας, καθώς το φουτουριστικό χιονοδρομικό κέντρο των 38 δισ. δολαρίων Trojena μπαίνει στον πάγο.
Το βασίλειο ακύρωσε μεγάλα συμβόλαια, μεταξύ των οποίων συμφωνία 5 δισ. δολαρίων με την ιταλική Webuild για φράγμα που είχε ολοκληρωθεί περίπου κατά 30%.
Το σχέδιο προέβλεπε την μεταφορά αφαλατωμένου νερού στα βουνά για τη δημιουργία τεχνητής λίμνης 3 χιλιομέτρων και την παραγωγή χιονιού μέσα στην έρημο. Ωστόσο, οι εργασίες διακόπηκαν απότομα, αφήνοντας το φράγμα ημιτελές.
Η ξαφνική ακύρωση των συμβολαίων αφήνει πίσω της τεράστιες ημιτελείς κατασκευές από μπετόν και χάλυβα κοντά στα σύνορα με την Ιορδανία, αποτυπώνοντας τα οικονομικά όρια του megaproject.
Το νησί-ναυάγιο των 4 δισ. που πάγωσε και το χαβιάρι που πετάχτηκε
Σε «ναυάγιο» εξελίσσεται το υπερπολυτελές νησιωτικό θέρετρο Sindalah της Σαουδικής Αραβίας, ένα project ύψους 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων που πλέον μπαίνει στον πάγο. Η βιαστική ολοκλήρωσή του άφησε τα ξενοδοχεία με σοβαρά κατασκευαστικά προβλήματα, η αποκατάσταση των οποίων απαιτεί εκατοντάδες εκατομμύρια.
Λίγους μόλις μήνες μετά τα λαμπερά εγκαινία με διεθνείς VIP προσκεκλημένους, το προσωπικό συσκευάζει κρυστάλλινα ποτήρια Baccarat και πανάκριβες καρέκλες προς αποθήκευση.
Χαρακτηριστικό της κατάρρευσης είναι ότι πετάχτηκαν περισσότερα από 20 κιλά χαβιάρι μπελούγκα, αποτυπώνοντας το απόλυτο αδιέξοδο του εγχειρήματος.
Σύμφωνα με τη WSJ, προβλήματα στην κατασκευή θα απαιτούσαν εκατοντάδες εκατομμύρια για επισκευές. Λίγους μήνες αργότερα, το project τέθηκε ουσιαστικά σε αναστολή.
«Σφίγγει το ζωνάρι» το ταμείο της Σαουδικής Αραβίας για τα mega projects
Η αλλαγή πορείας έχει μεγάλο κόστος. Εκτός από τα περισσότερα από 50 δισ. δολάρια που έχουν ήδη επενδυθεί, η κυβέρνηση πρέπει να καλύψει υποχρεώσεις προς εργολάβους και αποζημιώσεις για πρόωρο τερματισμό συμβάσεων.
Το κρατικό επενδυτικό ταμείο PIF της Σαουδικής Αραβίας, με περιουσιακά στοιχεία 1 τρισ. δολαρίων, προχωρά σε δραστικό περιορισμό δαπανών και προσλήψεων, αναζητώντας παράλληλα κεφάλαια από εγχώριους επενδυτές για τη χρηματοδότηση του Vision 2030.
Η κυβέρνηση του Ριάντ ξεκαθαρίζει πως δεν θεωρεί αποτυχία την αναστολή μη βιώσιμων σχεδίων, με τον υπουργό Οικονομικών Μοχάμεντ αλ Τζαντάαν να δηλώνει πως όποιο project παύει να είναι οικονομικά συμφέρον θα ακυρώνεται «χωρίς δισταγμό».
Η τακτική αυτή αποτυπώνει τις νέες δημοσιονομικές ισορροπίες και την προσπάθεια εξορθολογισμού των γιγαντιαίων επενδύσεων.
Περιορισμός των mega projects και εστίαση στην πραγματική οικονομία – Το Vision 2030
Η υποχώρηση από τα φαραωνικά σχέδια της Neom δεν σημαίνει πως η Σαουδική Αραβία εγκαταλείπει το πρόγραμμα οικονομικής της μεταρρύθμισης. Το Ριάντ καταγράφει ήδη σημαντικές επιτυχίες, με τις δαπάνες για τον εγχώριο τουρισμό και την ψυχαγωγία να σημειώνουν αλματώδη αύξηση, ενώ το μετρό της πρωτεύουσας παρουσιάζει υψηλή επιβατική κίνηση.
Η χώρα έχει ενισχύσει τον τουρισμό και την ψυχαγωγία, έχει αναπτύξει υποδομές και προετοιμάζεται για την Expo 2030 και το Μουντιάλ του 2034, δύο διοργανώσεις που απαιτούν νέες επενδύσεις δεκάδων δισ. δολαρίων.
Παράλληλα, εκατομμύρια γυναίκες έχουν ενταχθεί στην αγορά εργασίας, με τον μη πετρελαϊκό τομέα να ξεπερνά το μισό του εγχώριου ΑΕΠ. Το ζήτημα για το βασίλειο δεν είναι η διακοπή των επενδύσεων, αλλά η ανάγκη αυστηρής επιλογής των σχεδίων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν πραγματικά.
Από φιλόδοξο σύμβολο του μέλλοντος σε μνημείο άδειων εργοταξίων
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Neom θα υλοποιηθεί όπως αρχικά σχεδιάστηκε, αλλά τι θα απομείνει από το πιο φιλόδοξο κατασκευαστικό όνειρο του βασιλείου. Όταν ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν παρουσίαζε το mega project της Neom, στόχευε στη δημιουργία ενός παγκόσμιου συμβόλου για τη νέα Σαουδική Αραβία. Μια τεχνολογικά προηγμένη μητρόπολη, ανεξάρτητη από το πετρέλαιο, σχεδιάστηκε για να ανταγωνιστεί το Ντουμπάι και το Άμπου Ντάμπι.
Η πραγματικότητα όμως αποδείχθηκε πολύ διαφορετική. Η σχεδιαζόμενη πόλη των 170 χιλιομέτρων συρρικνώθηκε δραματικά, με τεράστιες εκσκαφές να παραμένουν άδειες στην έρημο. Τα εργοτάξια έχουν παγώσει και έργα δισεκατομμυρίων δολαρίων εγκαταλείπονται προτού καν ολοκληρωθούν, αποτυπώνοντας το αδιέξοδο των φαραωνικών σχεδίων.
Όπως συνοψίζει η Wall Street Journal, το φουτουριστικό όραμα «συγκρούστηκε με την πραγματικότητα», αφήνοντας πίσω δισεκατομμύρια δολάρια, παγωμένα εργοτάξια στην έρημο.
Δείτε το βίντεο:
Πηγή: www.newsbeast.gr
