Σε ένα πρόχειρο εργαστήριο κατασκευής και επισκευής drones, σε ένα μικρό δωμάτιο ενός εξοχικού σπιτιού κοντά στις γραμμές του μετώπου του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, ο «Τιμ» επισκευάζει μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τον ουκρανικό στρατό. Στους τοίχους υπάρχουν πένσες και ρολά μονωτικής ταινίας, ενώ πάνω στο τραπέζι βρίσκονται κατσαβίδια και σωροί από καλώδια. Ακουμπισμένα στον τοίχο υπάρχουν δύο drones καμικάζι. Το μόνο αντικείμενο που μοιάζει παράταιρο σε αυτό το ουκρανικό σπίτι είναι μια κανάτα με κινεζικό τσάι λονγκτζίνγκ, τα φύλλα του οποίου έχουν μαραθεί από τα αλλεπάλληλα γεμίσματα.
Ο Τιμ, ο οποίος ζήτησε να αναφέρεται με το αγγλικό όνομά του, είναι ο επικεφαλής εθελοντής σε μια ουκρανική στρατιωτική μονάδα που ξεκίνησε φέτος ένα ασυνήθιστο εγχείρημα: να στρατολογήσει στρατιώτες από την Κίνα, τη χώρα που θεωρείται ο σημαντικότερος υποστηρικτής της Ρωσίας.
Πολλές ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες έχουν τη δική τους ταυτότητα και δημόσια παρουσία, καθώς ανταγωνίζονται μεταξύ τους για χρηματοδότηση και νέους εθελοντές, σύμφωνα με τον Guardian. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, ο διοικητής της μονάδας, η οποία επικεντρώνεται στις αποστολές αναγνώρισης, ζήτησε να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά της, λόγω της ευαισθησίας του εγχειρήματος για την προσέλκυση Κινέζων εθελοντών.
«Είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα για χάρη τους», δήλωσε ο διοικητής, γνωστός με το προσωνύμιο «Μιουζ». «Για τη δική τους ασφάλεια και για την ασφάλεια των οικογενειών τους».
Ο «Μιουζ» ανέφερε ότι πέντε Κινέζοι άνδρες που είχαν ενταχθεί στη μονάδα επέστρεψαν στην Κίνα μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσής τους, εξαιτίας της πίεσης που δέχθηκαν από τις κινεζικές αρχές. «Είχαμε δώσει την καρδιά και την ψυχή μας σε αυτούς», είπε με απογοήτευση. Φοβάται ότι περισσότεροι Κινέζοι στρατιώτες, περίπου δώδεκα βρίσκονται μέχρι σήμερα στη μονάδα, μπορεί να αποχωρήσουν εάν αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους. Για τον ίδιο λόγο ζήτησε να μη φαίνονται τα πρόσωπα κανενός από τους στρατιώτες του στις φωτογραφίες.
Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στην Ουκρανία
Ο ουκρανικός στρατός αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη προσωπικού. Οι περισσότεροι από όσους ήταν πρόθυμοι να προσφερθούν εθελοντικά για να πολεμήσουν έχουν ήδη το κάνει και είναι εξαντλημένοι, ενώ ορισμένοι άνδρες που ήταν πολίτες έχουν κρυφτεί για να αποφύγουν την επιστράτευση. Έτσι, το ενδιαφέρον έχει στραφεί σε μια άλλη δεξαμενή πιθανών στρατιωτών: τους ξένους.
Περίπου 16.000 ξένοι μαχητές βρίσκονται στην Ουκρανία, αριθμός που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 3% των ενόπλων δυνάμεων. Πριν απομακρυνθεί από τη θέση του υπουργού Άμυνας τον Ιούλιο, ο Μιχαΐλο Φεντόροφ είχε προωθήσει αρκετές μεταρρυθμίσεις με στόχο να γίνει ευκολότερη η στρατολόγηση ξένων. Είχε προβλέψει ότι το 50% των μελών των δυνάμεων πρώτης γραμμής ή των μονάδων εφόδου θα μπορούσαν να είναι ξένοι πολίτες.
Ωστόσο, οι Κινέζοι εθελοντές παρουσιάζουν μια ιδιαίτερη πρόκληση.
Από τη μία πλευρά, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις πιέσεις της κυβέρνησής τους. Οι κινεζικές αρχές παρακολουθούν στενά τους πολίτες της χώρας. Η κινεζική νομοθεσία δεν απαγορεύει συγκεκριμένα στους πολίτες να εντάσσονται σε ξένους στρατούς, όμως αρκετοί Κινέζοι εθελοντές στην Ουκρανία δήλωσαν ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας είχαν ανακρίνει τους ίδιους ή συγγενείς τους σχετικά με τη δράση τους.
Εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι έχουν εκδοθεί πολλές προειδοποιήσεις ασφαλείας, με τις οποίες ζητείται από τους Κινέζους πολίτες «να μείνουν μακριά από περιοχές ένοπλων συγκρούσεων… και, ειδικότερα, να αποφεύγουν τη συμμετοχή σε στρατιωτικές επιχειρήσεις οποιασδήποτε πλευράς».
Η σχέση της Κίνας με τη Ρωσία
Από την άλλη πλευρά, οι Κινέζοι στρατιώτες προέρχονται από μια χώρα που έχει προσφέρει εκτεταμένη υποστήριξη στη Ρωσία κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία. Παρότι η Κίνα υποστηρίζει ότι παραμένει ουδέτερη, το Πεκίνο έχει αυξήσει τις εμπορικές σχέσεις του με τη Μόσχα σε επίπεδα-ρεκόρ από το 2022 και έχει προσφέρει διπλωματική στήριξη σε πολλές περιπτώσεις. Παράλληλα, έχουν υπάρξει αναφορές, τις οποίες η Κίνα έχει διαψεύσει, για υψηλού επιπέδου στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών.
Ορισμένοι φοβούνται ότι οι Κινέζοι στρατιώτες στην Ουκρανία θα μπορούσαν να προσφέρουν χρήσιμες στρατιωτικές πληροφορίες στο Πεκίνο. Αξιωματικός άλλης ουκρανικής ταξιαρχίας δήλωσε ότι θα «το σκεφτόταν δύο φορές» πριν δεχθεί κάποιον από την Κίνα.
Ο «Μιουζ», ωστόσο, δεν ανησυχεί. «Σε αυτή την κατάσταση, για εμάς τους διοικητές, για τον ουκρανικό λαό, οποιοσδήποτε κάνει. Επειδή δεν υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι», είπε.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι οι Κινέζοι εργάζονται σκληρά. Η βασική δουλειά του Τιμ στη μονάδα είναι η επισκευή drones. Μέσα σε μία εβδομάδα επισκεύασε περίπου 10 Mavic και 15 drones πρώτου προσώπου, γνωστά ως FPV. Εντυπωσιασμένος από την απόδοσή του, ο «Μιουζ» αστειεύτηκε λέγοντας ότι «είναι καλύτερο να έχεις έναν Κινέζο παρά 10 Ουκρανούς».
Πώς στρατολογούνται οι Κινέζοι εθελοντές
Οι Κινέζοι εθελοντές βρίσκουν τον δρόμο προς τη μονάδα του «Μιουζ» μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και από στόμα σε στόμα. Παρότι οι κεντρικές αρχές στο Κίεβο πραγματοποιούν κάποιους βασικούς ελέγχους, ο «Μιουζ» έχει αναθέσει στον Τιμ την κύρια διαδικασία επιλογής, μέσω μιας σειράς συνεντεύξεων.
Ο Τιμ δήλωσε ότι τα βασικά χαρακτηριστικά που αναζητούσε ήταν η δέσμευση στη δημοκρατία και την κυριαρχία της Ουκρανίας, καθώς και η ικανότητα καλής επικοινωνίας. «Είμαι κατηγορηματικά αντίθετος στο να δεχθούμε κάποιον που οδηγείται απλώς από το μίσος για τη χώρα του», ανέφερε.
Όπως είπε, από τότε που εντάχθηκε ο ίδιος στη μονάδα, τον Ιανουάριο, έχει ήδη απορρίψει περισσότερους από 30 Κινέζους υποψηφίους. Παράλληλα, προσπάθησε να αποκλείσει ανθρώπους με ποινικό μητρώο.
Ωστόσο, στον ασαφή κόσμο των ξένων μαχητών, όπου οι άνθρωποι προσέρχονται με ιστορίες και ισχυρισμούς που συχνά είναι αδύνατο να επαληθευτούν, η δυσαρέσκεια για τη χώρα προέλευσης αποτελεί συχνά έναν από τους παράγοντες που τους οδηγούν στην Ουκρανία.
Από την Κίνα στο ουκρανικό μέτωπο
Ο Βάνια, 36 ετών, από την επαρχία Χουμπέι στην κεντρική Κίνα, εντάχθηκε στη μονάδα το καλοκαίρι. Καθισμένος κάτω από μια πέργκολα με κλήματα έξω από ένα εξοχικό σπίτι κοντά στις γραμμές του μετώπου, ενώ στην περιοχή πετούσαν ρωσικά drones FPV, δήλωσε ότι η ζωή στην Κίνα είχε γίνει «ασφυκτική».
Χρησιμοποιώντας VPN για να παρακάμπτει το κινεζικό τείχος λογοκρισίας στο διαδίκτυο, είχε διαβάσει για τον πόλεμο στην Ουκρανία και είχε εξοικειωθεί με «ιδέες για τη δημοκρατία και την ελευθερία». Η αφύπνιση αυτή συνέπεσε με την οικονομική ύφεση στην Κίνα. Το δικό του εισόδημα, από την εργασία του στις ανακαινίσεις κατοικιών, μειώθηκε έως και κατά 50% ορισμένους μήνες.
Ενδιαφερόταν εδώ και χρόνια για τον στρατό, όμως ήταν πολύ μεγάλος για να καταταγεί στην Κίνα. Η απόφαση να πάει στην Ουκρανία «δεν ήρθε από το πουθενά», είπε. «Ήταν αποτέλεσμα πολλών πραγμάτων που συσσωρεύονταν με την πάροδο του χρόνου: η κούρασή μου από την προηγούμενη ζωή μου, η επιθυμία μου για δημοκρατία και ελευθερία, καθώς και οι απόψεις μου για την Ουκρανία».
Άλλα μέλη της μονάδας υποστηρίζουν μια πιο έντονη ιδεολογική στάση. Ο Νέρο, 37 ετών, από την επαρχία Φουτζιάν, πέρασε χρόνια δημοσιεύοντας στο διαδίκτυο μηνύματα υποστήριξης προς την Ουκρανία και έγινε γνωστός influencer. Αρκετοί από τους λογαριασμούς του διαγράφηκαν και ο ίδιος θεωρεί ότι αυτό συνέβη ως αντίδραση στις φιλοουκρανικές απόψεις του.
Ο Νέρο δήλωσε ότι η αντίδραση που αντιμετώπισε από λογαριασμούς που θεωρούσε ότι ήταν ρωσικά spam, εξαιτίας της υποστήριξής του προς την Ουκρανία, τον ώθησε να προσφερθεί εθελοντικά.
«Σκέφτηκα: ο κόσμος δεν θα έπρεπε να είναι έτσι. Γιατί πρέπει να υποφέρω ή να περνάω όλα αυτά μόνο και μόνο επειδή λέω την αλήθεια;», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η μετακίνησή του στην Ουκρανία, την οποία δημοσιοποίησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οδήγησε σε ακόμη περισσότερη παρενόχληση. Όταν έφτασε στην Ουκρανία, εμφανίστηκε στο διαδίκτυο μια αφίσα «καταζητούμενου» στα ρωσικά, στην οποία αναγράφονταν το πραγματικό του όνομα, η ημερομηνία γέννησης και η φωτογραφία του.
Η αφίσα, η οποία φαινόταν να είναι πλαστή, τον κατηγορούσε για «συμμετοχή σε ένοπλη σύγκρουση ως μισθοφόρου» και για «παράνομη διέλευση των κρατικών συνόρων της Ρωσικής Ομοσπονδίας». Ο Νέρο υποψιάστηκε ότι είχε δημιουργηθεί από κινεζική υπηρεσία προπαγάνδας που εργαζόταν για λογαριασμό της Ρωσίας. Αρνήθηκε επίσης ότι είχε δημιουργήσει ο ίδιος την αφίσα, λέγοντας ότι η αποκάλυψη της ταυτότητάς του τον έθετε σε κίνδυνο.
Μέχρι πρόσφατα, ο Νέρο εργαζόταν ως υπεύθυνος έργου στην Κίνα και έπαιρνε έναν ικανοποιητικό μισθό. Τώρα εκπαιδεύεται για να γίνει χειριστής drone FPV.
«Θέλω ο κόσμος να γνωρίζει ότι δεν υποστηρίζουν όλοι οι Κινέζοι τη ρωσική επιθετικότητα. Πολλοί Κινέζοι, όπως εγώ, είναι καλοί άνθρωποι και θέλουν να βοηθήσουν την Ουκρανία», δήλωσε.
Η επιστροφή στην Κίνα γίνεται όλο και πιο δύσκολη
Όλοι οι εθελοντές συμφώνησαν ότι ο έλεγχος από τις κινεζικές αρχές θα έκανε δύσκολη την επιστροφή τους στην πατρίδα. «Αν επιστρέψω τώρα, θα είναι δύσκολο να φύγω ξανά», δήλωσε ο Τζίνμου, ο οποίος είναι συγκολλητής στο επάγγελμα και πλέον εργάζεται ως ηλεκτρολόγος μηχανικός, με ειδίκευση στα εκρηκτικά και τις μπαταρίες.
Όποια και αν είναι τελικά η συμβολή τους στην ειρήνη ή στον πόλεμο, η απόφασή τους ως Κινέζων πολιτών είναι πιθανό να έχει συνέπειες που θα ξεπεράσουν τη σύγκρουση στην οποία συμμετέχουν σήμερα.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, ένας ακόμη Κινέζος συμπολεμιστής τους στη μονάδα σκοτώθηκε σε ρωσική επίθεση. Όταν έμαθε την είδηση, ένας από τους εθελοντές, γιατρός στο επάγγελμα, αποφάσισε να αποχωρήσει. Οι υπόλοιποι, σύμφωνα με τον Νέρο, επέμειναν να παραμείνουν.
