Στη διάρκεια της Κατοχής, ο ελληνικός λαός βρήκε, όπως το μαρτυρούν όλα τα ιστορικά τεκμήρια, καταφύγιο για τις κακουχίες και την καταπίεσή του στην τέχνη, με τις επιθεωρήσεις και τα μουσικά θέατρα να γνωρίζουν, παρά τις απαγορεύσεις και την συσκότιση. Έτσι, ούτε και το ρεμπέτικο τραγούδι σίγησε σ’ εκείνα τα δύσκολα χρόνια, μιας και πολλοί σημαντικοί δημιουργοί του συνέχισαν να γράφουν και μας κληροδότησαν ένα πλούσιο ρεπερτόριο. Σ’ αυτό είναι αφιερωμένη επετειακά η συναυλία με τίτλο «Τα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης», που παρουσιάζει το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, στο δημοτικό μουσικό θέατρο «Μαρία Κάλλας», το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής Δήμου Αθηναίων με τη συμμετοχή δυο μεγάλων ερμηνευτών του χώρου: της Φωτεινής Βελεσιώτου και του Μπάμπη Τσέρτου.
Οι δύο ξεχωριστές, τούτες, φωνές, με μακρά διαδρομή στο ρεμπέτικο, σε ενορχηστρώσεις και μουσική διεύθυνση του ‘Αγγελου Ηλία, θα παρουσιάσουν μία σειρά από τραγούδια που σήμερα παραμένουν εν πολλοίς άγνωστα στο ευρύ κοινό, και μολονότι κράτησαν άσβεστο το φρόνημα των Ελλήνων στις σκοτεινές εκείνες εποχές, σπάνια τραγουδιούνται κι ακούγονται.
Το ρεμπέτικο, ως ένα βαθιά λαϊκό τραγούδι, που εξέφραζε πηγαία την ψυχοσύνθεση και τις προσδοκίες των καθημερινών ανθρώπων, έγινε και μέσα στην Κατοχή ένα ζωντανό χρονικό της εποχής. Η πείνα, η μαύρη αγορά, οι σαλταδόροι, οι βομβαρδισμοί, οι φυλακές αλλά και η Αντίσταση, περνούν στα τραγούδια ανθρώπων που έγραφαν για όσα συνέβαιναν γύρω τους, συχνά την ίδια στιγμή που τα γεγονότα εκτυλίσσονταν.
Από αυτή την περίοδο, πλάι στις πιο γνωστές δημιουργίες του Τσιτσάνη που όλοι γνωρίζουν καλύτερα, προέρχονται και τραγούδια όπως ο «Σαλταδόρος», οι «Μαυραγορίτες» και η «Επιδρομή στον Πειραιά» του Μιχάλη Γενίτσαρη, το «Χαϊδάρι» του Μάρκου Βαμβακάρη, καθώς και το «Να ‘ναι γλυκό το βόλι» του Δημήτρη Γκόγκου, γνωστού ως Μπαγιαντέρα, που είναι αφιερωμένο στην Αντίσταση.
Μέσα από την αμεσότητα του λαϊκού λόγου, το ρεμπέτικο αποτυπώνει μια ολόκληρη κοινωνία που προσπαθεί να επιβιώσει, να αντισταθεί και να διατηρήσει τη φωνή της. Ιδιαίτερο στοιχείο αυτού του ρεπερτορίου είναι ότι πολλά από τα τραγούδια δεν ηχογραφήθηκαν όταν γράφτηκαν, αλλά πολύ αργότερα. Στα χρόνια της Κατοχής, η δισκογραφική δραστηριότητα στην Ελλάδα είχε διακοπεί, και τα τραγούδια κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα και μέσα από τις ζωντανές εμφανίσεις των μουσικών. Κάποια έφτασαν στον δίσκο μετά τον πόλεμο, ενώ άλλα διασώθηκαν χάρη στη μνήμη των ίδιων των δημιουργών τους και όσων τα τραγούδησαν.
Με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης της Αθήνας (12 Οκτωβρίου 1944), το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής Δήμου Αθηναίων, αναδεικνύει αυτό το πολύτιμο μουσικό υλικό. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
