Η έκθεση «Διαιρεμένο παρελθόν. Ελληνογερμανικές σχέσεις σε σκοτεινούς καιρούς» αποτελεί καρπό της συνεργασίας του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (EAM) και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών (DAI Αθηνών). Η επιλογή της ημερομηνίας εγκαινίων της έκθεσης στις 12 Οκτωβρίου 2026 συμπίπτει με εκείνη της Απελευθέρωσης της Αθήνας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής το 1944 και συσχετίζεται με το διεθνές συνέδριο με τίτλο «Archaeology and Occupation. Greece 1941-1944», που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από τις 15 έως τις 17 Οκτωβρίου 2026.
Όπως αναφέρεται σε σχετικό Δελτίο Τύπου, η έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 31 Ιανουαρίου 2027, αποσκοπεί:
– Να παρουσιάσει στο ευρύ κοινό τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος «Διχασμένο παρελθόν – η κατάσχεση του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών το 1944 και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο» (2024-2026).
– Να προβάλει τη διαμόρφωση των σχέσεων των δύο οργανισμών σε δύσκολες ιστορικά περιόδους (Κατοχή).
– Να προωθήσει τη συνέργεια μέσω κοινών ερευνητικών προγραμμάτων.
Η έκθεση με μια ματιά
Η έκθεση περιλαμβάνει δύο σταθμούς: Έναν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και έναν στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών.
Ο αφηγηματικός άξονας της έκθεσης αναδεικνύει τις σχέσεις του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών από τον 19ο αιώνα έως σήμερα. Επικεντρώνεται, όμως, στα γεγονότα κατά την περίοδο λίγο πριν τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο και σε αυτά της Κατοχής. Καθοριστικό σημείο της έκθεσης αποτελεί η κατάσχεση του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών το 1944 αμέσως μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής από την Αθήνα.
Η έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο περιλαμβάνει, εκτός από επιλεγμένες αρχαιότητες, εκτενές αρχειακό και φωτογραφικό υλικό και διαρθρώνεται στις εξής ενότητες:
– Χρονολόγιο
– Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών. Μία μακρά ιστορία
– Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Η απόκρυψη των αρχαιοτήτων 1940/41
– To Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο κατά τη διάρκεια της Κατοχής
– Κατασχεθείσες αρχαιότητες από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο
– Ο 21ος αιώνας. Το ερευνητικό πρόγραμμα «Διχασμένο Παρελθόν»
Η έκθεση στο Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών εστιάζει στη δραστηριότητα του Ινστιτούτου κατά τη διάρκεια της Κατοχής και κυρίως στην ιστορία, συγκρότηση και πορεία της Συλλογής Αρχαιοτήτων στο Ινστιτούτο από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα. Διαρθρώνεται στις εξής ενότητες:
– Το DAI Αθηνών κατά τη διάρκεια της Κατοχής
– Η συλλογή στο DAI Αθηνών
– Συγκροτώντας ιστορία μέσω οστράκων
– Στο επίκεντρο: Αργολίδα και Αττική, με τρεις περιπτωσιολογικές μελέτες
Η μουσειογραφική προσέγγιση της έκθεσης
Η έκθεση αποτελεί μία αφήγηση γεγονότων στους σκοτεινούς καιρούς του πολέμου και παρουσιάζεται σε αίθουσα του ορόφου του ΕΑΜ, όπου παλαιές ξύλινες προθήκες του Μουσείου δημιουργούν τον κατάλληλο σκηνογραφικό χώρο για την ανάδειξη του αρχαιολογικού, αλλά και του πλούσιου αρχειακού και φωτογραφικού υλικού.
Αντίστοιχα, στο DAI Αθηνών η έκθεση λαμβάνει χώρα στα κεντρικότερα σημεία του Ινστιτούτου, το φουαγιέ και τη βιβλιοθήκη. Σε αυτούς τους χώρους διαδραματίστηκαν τα γεγονότα που εξιστορούνται στο εποπτικό υλικό, ενώ στις προθήκες εκτίθενται επιλεγμένα παραδείγματα της συλλογής οστράκων του Ινστιτούτου.
Όπως θα γίνει αντιληπτό, τα αρχαία έργα που συμμετέχουν στην έκθεση δεν σκοπεύουν στον εντυπωσιασμό, αλλά περιβάλλουν αρμονικά την αφήγηση ενός ιστορικού γεγονότος που αποτέλεσε σταθμό όχι μόνο στις σχέσεις των δύο πολιτιστικών οργανισμών αλλά και των δύο κρατών.
