Ήταν τον Μάρτιο του 2026 όταν η μουσικός, μουσικοπαιδαγωγός και ερευνήτρια Εύη Νάκου η οποία μόλις είχε αναλάβει υπεύθυνη του Μικρού Εθνικού της πρώτης κρατικής σκηνής της χώρας, επισκέφθηκε ένα θεατρικό εργαστήριο για ενήλικες 65 άνω σε συντονισμό των Παναγιώτας Καλλιμάνη και Άρτεμις Μάνου. Τότε γεννήθηκε η ιδέα μιας ολοήμερης εκδήλωσης από το Εθνικό Θέατρο που να έχει τον χαρακτήρα γιορτής «σαν μια χειρονομία που να τιμά αυτή την ηλικία», όπως λέει η Εύη Νάκου στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στην Κατερίνα Λυμπεροπούλου.
«Το κράτησα σαν σκέψη και συζητώντας με τη Δέσποινα Μητσιάλη και Κατερίνα Κατάκη που συντονίζουν ένα διαγενεακό ερευνητικό εργαστήριο θεάτρου για έφηβα και άνω των 60 άτομα άρχισα να διαμορφώνω τις σκέψεις μου γύρω από αυτή τη μέρα σαν μια αφορμή να αρθούν στερεότυπα γύρω από την ηλικία τα οποία ούτως ή αλλιώς υπάρχουν στις κοινωνίες που ζούμε – πόσο μάλλον στις παραστατικές τέχνες και τη θεατρική σκηνή» αναφέρει.
Η ιδέα γίνεται πραγματικότητα σε λιγότερο από ένα χρόνο. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τρίτης Ηλικίας, το Μικρό Εθνικό του Εθνικού Θεάτρου διοργανώνει, την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου, μια ολοήμερη γιορτή 65+ «για τα χρόνια και τον χρόνο μαζί». Από το πρωί έως αργά το βράδυ, οι αίθουσες και ο προαύλιος χώρος του Σχολείον της Αθήνας «Ειρήνη Παπά» ανοίγουν τις πόρτες τους και προσκαλούν άτομα άνω των 65 ετών – αλλά και κάθε ηλικίας – σε μια ημέρα γεμάτη εργαστήρια τραγουδιού, χορού και θεάτρου, συζητήσεις, μουσικά παραμύθια για όλη την οικογένεια, αναγνώσεις, συναυλίες, χορό και … τουρνουά μπιρίμπας.
Ιδιαίτερα για την τελευταία δράση που μας εντυπωσίασε η Εύη Νάκου εξηγεί: «Προσπαθούμε να ανοίξουμε τη γιορτή σε ανθρώπους που δεν έχουν επαφή με τα εργαστήρια, ή με δράσεις του Εθνικού Θεάτρου, καθώς επίσης και στον κόσμο της γειτονιάς, τόσο τριγύρω από το Σχολείον της Αθήνας, όσο και γενικότερα του κέντρου της Αθήνας».
Πώς, αλήθεια, επιλέχτηκαν οι δράσεις της ολοήμερης αυτής γιορτής;
«Θέλοντας να ξεφύγουμε από τα συνηθισμένα φορμάτ της θεατρικής παράστασης και των εργαστηρίων για ενήλικες 65 άνω, σκέφτηκα πως θα μπορούσε να μετασχηματιστεί το Σχολείον σαν μια πλατεία, ένα μέρος με ελεύθερη ροή, όπου ο κόσμος να έλθει να δει, να συμμετάσχει και να παρακολουθήσει δράσεις. Οι πόρτες του Σχολείον θα είναι ανοιχτές από τις 10 το πρωί ως τις 10 το βράδυ. Το προαύλιο θα διαμορφωθεί ως μια πλατεία καφενείου με τραπέζια με καφέ, τσάι και άλλα που θα σερβίρονται όλη την ημέρα, το μεσημέρι έχουμε προγραμματίσει να υπάρχει ελαφρύ μεσημεριανό όπως και το βράδυ, ενώ η είσοδος είναι ελεύθερη και – ιδιαίτερα σημαντικό – υπάρχουν ακόμα θέσεις στα εργαστήρια» δηλώνει η Εύη Νάκου. Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κόσμος ενθαρρύνεται να μην κάνει προκράτηση παρά μόνο στη βραδινή παράσταση «Πως μεγάλωσε η Αλίκη» η οποία είναι αποτέλεσμα του εργαστηρίου των Μάνου και Καλλιμάνη με άτομα 65άνω.
Σύμφωνα πάντα με την ίδια, πρόθεση των συντελεστών είναι η γιορτή να θεσμοθετηθεί, αποτελώντας μια αφορμή για συζήτηση γύρω από τις αλλαγές που φέρνει η ηλικία και την ανάγκη να αντιμετωπίζεται ως μια περίοδος ενεργού γήρανσης και όχι απόσυρσης.
Θέατρο, συναυλίες, εργαστήρια, χορός και άλλες δράσεις
Το πρόγραμμα ξεκινά με το θεατρικό εργαστήριο για 65+ «Χρόνια… πολλά!», που επιμελούνται οι θεατροπαιδαγωγοί Κατερίνα Κατάκη και η Δέσποινα Μητσιάλη. Ιστορίες, εμπειρίες, σκέψεις και επιθυμίες γίνονται υλικό για θεατρικό παιχνίδι, αυτοσχεδιασμό και δημιουργική γραφή. «Τα βιβλία περιμένουν – μια συνάντηση για το βιβλίο και τη λογοτεχνία για 65+», που ακολουθούν, είναι μια αυτοσχέδια λέσχη ανάγνωσης που συντονίζει η ηθοποιός Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, με αγαπημένα βιβλία και αποσπάσματα να γίνονται αφορμή για συζήτηση και μοίρασμα προσωπικών αναμνήσεων.
Το μεσημέρι, το «Matinée – μια συναυλία κλασικής μουσικής», με τον βιολοντσελίστα Αλέξη Καραϊσκάκη-Νάστο, προσκαλεί το κοινό σε μια διαφορετική συνάντηση με τη μουσική του Μπαχ, όπου η ζωντανή μουσική εναλλάσσεται με ιστορίες και συζήτηση. Το απόγευμα, στο εργαστήριο της συνθέτριας Σοφίας Καμαγιάννη «Πες μου μια λέξη – εργαστήριο ομαδικού τραγουδιού για 65+», μια αυθόρμητη χορωδία δημιουργείται γύρω από ένα πιάνο, με τραγούδια που επιλέγουν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες, συνδέοντας πρόσωπα, τόπους και στιγμές. Παράλληλα, η τράπουλα παίρνει τη θέση της και το «Τουρνουά μπιρίμπας» προσκαλεί τους φίλους του παιχνιδιού σε μια ιδιαίτερα διασκεδαστική συνάντηση.
Καθώς η μέρα προχωρά, το «Συμβαδίζοντας – εργαστήριο κίνησης για 65+», που επιμελούνται η Θένια Αντωνιάδου και η Ναταλία Μπάκα, μεταφέρει τη δράση στο σώμα και στην κίνηση. Μέσα από το περπάτημα, απλές κινητικές οδηγίες και αυτοσχεδιασμούς, η προσωπική μνήμη συναντά τη συλλογική εμπειρία και οδηγεί σε μια κοινή περιπατητική δράση. Δεν απαιτείται καμία προηγούμενη επαφή με την κίνηση ή τον χορό.
Το βράδυ, η δράση «Όσα φέρνει η ώρα – παράσταση μουσικής αφήγησης για την οικογένεια», από την ομάδα «Οι Κατσίκες Ξέρουν τον Δρόμο», προσκαλεί παππούδες και γιαγιάδες να μοιραστούν με τα εγγόνια τους ένα ξεχωριστό ταξίδι από την Καραϊβική και τη Σκανδιναβία έως τη Μέση Ανατολή, μέσα από παραμύθια, μουσική και πολύ χιούμορ. Ακολουθεί η παράσταση «Πώς μεγάλωσε η Αλίκη! – θεατρική παράσταση», της ‘Αρτεμης Μάνου και της Παναγιώτας Καλλιμάνη, μια διασκευή της «Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων», που μιλά για τον χρόνο, την ηλικία, τις αλλαγές του σώματος, τη μνήμη και την ανάγκη για παιχνίδι.
Η γιορτή ολοκληρώνεται με χορό. Το «Χορεύοντας», με τραγούδια του Μεσοπολέμου και αγαπημένες μελωδίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά, μετατρέπει τον χώρο σε μια μεγάλη αίθουσα χορού και κλείνει τη μέρα με μια κοινή μουσική και χορευτική συνάντηση. Στη φωνή η Ναταλία Λαμπαδάκη, στο πιάνο ο Στέλιος Φράγκους και στο κλαρινέτο ο Χρήστος Παπαδόπουλος.
Ένα σημαντικό σημείο του διαλόγου γύρω από την Τρίτη Ηλικία είναι ότι «δεν προσεγγίζουμε τους ανθρώπους σαν φορείς του παρελθόντος, σαν να τους λέμε ότι το εδώ και το τώρα δεν τους αφορά», επισημαίνει η Εύη Νάκου. «Αυτό που φέρουν σαν μνήμη κι εμπειρία είναι για εμάς πολύτιμο και μαζί είμαστε στο τώρα εδώ να το συνδιαμορφώσουμε» τονίζει.
Το πρόγραμμα με μια ματιά:
10.00 – 11.30 Χρόνια…πολλά! – εργαστήριο θεάτρου για 65+
11.30 – 13.00 Τα βιβλία περιμένουν – μια συνάντηση για το βιβλίο και τη λογοτεχνία για 65+
13.00 – 14.00 Matinée – μια συναυλία κλασικής μουσικής
16.00 – 18.00 Πες μου μια λέξη – εργαστήριο ομαδικού τραγουδιού για 65+
17.00 – 19.00 Τουρνουά μπιρίμπας
19.00 – 20.00 Όσα φέρνει η ώρα – παράσταση μουσικής αφήγησης για την οικογένεια
20.00 – 21.00 Συμβαδίζοντας – εργαστήριο κίνησης για 65+
21.00 – 22.00 Πώς μεγάλωσε η Αλίκη! – θεατρική παράσταση
22.00 – 00.00 Χορεύοντας
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Κατερίνα Λυμπεροπούλου
*Η φωτογραφία της Μαρίας Τούλτσα είναι από το αρχείο του Μικρού Εθνικού
