- ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΟΓΚΑΣ
Αυτό που κατεξοχήν καθορίζει τις πολιτικές αποφάσεις στη Δημοκρατία είναι η θέληση της πλειοψηφίας, δηλαδή η λαϊκή κυριαρχία. Και δεν πρόκειται για απλή γνώση αριθμητικών πράξεων, δηλ. να μετράμε ψήφους και να υπολογίζουμε πλειοψηφίες. Το πιο σημαντικό είναι ο σεβασμός στους κανόνες, στην διαδικασία, στην ενημέρωση και στην ισότητα, κυρίως ως προς την ουσία τους.
Γιατί η Δημοκρατία όσο κι αν κρύβει μέσα της τη δύναμη του ηφαιστείου για τις δύσκολες μέρες άλλο τόσο είναι ευάλωτη στην αλλοτρίωση και στην έκπτωση κατά την περίοδο της ευδαιμονίας, αν διαταράσσεται η εσωτερική της ισορροπία.
Διαταράσσεται η ισορροπία αν για παράδειγμα τα ΜΜΕ με την τεράστια δυνατότητα επηρεασμού των συνειδήσεων χάνουν την ανεξαρτησία τους από την εκτελεστική εξουσία αλλά και από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα, οπότε είναι εύκολο να αντιληφθούμε πόσο μεγάλες στρεβλώσεις μπορούν να επιβάλουν στη διαμόρφωση των πλειοψηφιών.
Παρομοίως αν κάποιοι θεσμικοί παράγοντες καταχρώμενοι το θεσμό υπονομεύουν λειτουργίες χωρίς τις οποίες η δημοκρατία υποβαθμίζεται και εκπίπτει, όπως είναι τα ατομικά, συνδικαλιστικά ή πολιτικά δικαιώματα ή η ισονομία, η ελευθερία του λόγου, η ισότητα των μέσων έκφρασης, κ.λ.π.
Και επειδή η Δημοκρατία στηρίζει τόσο πολύ την ευρωστία της και την ποιότητα στον επί της ουσίας σεβασμό των πολιτών, τότε είναι αυτονόητο ότι εκπίπτει αν η παιδεία υποτιμάται και ο δημόσιος λόγος ευτελίζεται ώστε να μην προσφέρουν στους πολίτες ψυχική – πνευματική καλλιέργεια και δημοκρατική αγωγή ή παύουν να διακηρύσσουν τις υψηλές αξίες με τα οποία θεμελιώνονται το υψηλό φρόνημα και η συνοχή της κοινωνίας των πολιτών.
Όλα τούτα, τα αυτονόητα, διαπιστώνουμε σχεδόν όλοι ότι είναι εκ των ουκ άνευ ανάγκη να γίνουν ξανά προτάγματα της πολιτικής μας ζωής, επειδή η Δημοκρατία μας τα απώλεσε. Ενώ, ακόμα χειρότερα, στην κυβέρνηση που έχει την κύρια ευθύνη, προσποιούνται ότι τάχα δεν υπάρχει το παραμικρό πρόβλημα.
Είχαμε πολλοί τη βεβαιότητα ότι το ήδη ξεχασμένο ρητορικό σχήμα ‘κυβέρνηση των αρίστων’ θα προκαλούσε και ‘αριστοκρατικού’ τύπου παρακάμψεις στις δημοκρατικές διαδικασίες και δε λαθέψαμε. Όμως κανείς δεν τολμούσε να προβλέψει την ενδεή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει σήμερα η Δημοκρατία μας ώστε να προσομοιάζει με ενός ανδρός καθεστώς. Δηλαδή :
- Να προβλέψει πόσο άχρηστοι θα ήταν εντέλει οι άριστοι, ίσως επειδή επιλέχτηκαν όχι για την αριστεία αλλά για την ευλυγισία τους. Πολύ περισσότερο να προβλέψει τη συγκρότηση ενός κλειστού κύκλου ημετέρων της εκ του ασφαλούς επιχειρηματικότητας στους οποίους ανατίθεται με απευθείας αναθέσεις, δηλ. χωρίς διαγωνισμό και με αυξημένο κόστος κατά 10-15%, τρεις στις τέσσερεις δημόσιες συμβάσεις. Ομάδα που αποτελεί πλέον μια οιονεί εξωθεσμική εξουσία με οργανωτική δομή και οικονομική δύναμη η οποία ανατρέπει την ισορροπία και εκτρέπει τη Δημοκρατία τόσο με την ύπαρξή της όσο και με την κατάχρηση των απευθείας αναθέσεων που, διόλου τυχαία, για τις δημόσιες δαπάνες δεν αποτελούν την κανονικότητα όπως οι διαγωνισμοί αλλά την εξαίρεση. Επειδή αυτή η μη κανονικότητα άφησε για την τρέχουσα επταετία περιθώρια άδηλης διακίνησης χρήματος της τάξης των 10 δις. Ποσό υπεραρκετό όχι μόνο να στρεβλώνει κάθε υγιή οικονομική δραστηριότητα υπέρ πάντα των λίγων αλλά να απαξιώνει και τους θεσμούς διασπείροντας τη διαφθορά και τη διαπλοκή.
Στον ίδιο παρονομαστή εντάσσεται και η επιχειρούμενη εμπορευματοποίηση των πάντων. Όπως της υγείας με την τραγική υποβάθμιση της δημόσιας μορφής της ή της παιδείας με την αδειοδότηση ιδιωτικών δήθεν πανεπιστημίων που λεηλατούν τα όνειρα των νέων χωρίς να ανταποδίδουν ούτε ποιότητα σπουδών, ούτε έρευνα και ανάπτυξη ούτε το παραμικρό ως διακίνηση ιδεών και ανάδειξη αξιών ως θα όφειλαν. Επίσης των μνημείων μας που πλέον ονομάζονται ‘πολιτισμικοί πόροι’ προφανώς υπέρ των ίδιων ολίγων ή του κύκλου του νερού που αποτελεί αναγκαίο αγαθό επιβίωσης έτσι ώστε κάθε εκμετάλλευση να είναι επιχειρηματικά ασφαλής αλλά απολύτως ανήθικη και πολιτικά απαράδεκτη.
Η νέα μετανάστευση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, κυρίως νέων, δεν οφείλεται μόνο στην ανάγκη εύρεσης εργασίας αλλά κυρίως στην απογοήτευση και στον κοινωνικό αποκλεισμό που επιβάλλουν η στρέβλωση των θεσμών, η ευνοιοκρατία και ο κοινωνικός αποκλεισμός.
- Κανείς επίσης δε θα μπορούσε να προβλέψει ότι τα μεγάλα σκάνδαλα που απασχόλησαν ματαίως και την Βουλή, Τέμπη, υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλα λιγότερο εμφανή, θα εδραίωναν στη συνείδηση των πολιτών την πεποίθηση κατάργησης της διάκρισης των εξουσιών, που αποτελεί θεμέλιο Δημοκρατίας, άλωσης της ανεξάρτητης δικαιοσύνης και απαξίωσης και εργαλειοποίησής της από την εκτελεστική εξουσία. Η ανασφάλεια και το αίσθημα της αδικίας που διασπείρεται είναι ασύμβατα προς την Δημοκρατία.
Ούτε την απαξίωση θεσμών, όπως των βουλευτών, όταν για σιγουριά ψήφισαν από το κρεββάτι τους στο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων ή του ΟΠΕΚΕΠΕ που κατάντησε συνεργός στην κλεπτοκρατία, στην εξαγορά συνειδήσεων και στην αλλοίωση του εκλογικού αποτελέσματος, κ.λ.π.
- Δεν θα μπορούσε να προβλέψει επίσης κανείς την πλέον τραυματική ακύρωση της Δημοκρατίας που συνέβη με το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων. Επειδή σηματοδοτεί εμφατικά την παραβίαση ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων με αναφορά στις ίδιες τις αρμοδιότητες του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη και με συντονιστή τον ανιψιό του. Το πιο τρομακτικό όμως είναι ότι οι παρακολουθήσεις γίνονταν με το εξελιγμένο λογισμικό predator το οποίο μπορεί να βλέπει και να ακούει ακόμα και εκεί που και οι βασιλιάδες βρίσκονται μόνοι, δηλ. που προσφέρεται κυρίως για προσωπικούς εκβιασμούς! Αν αυτό δεν καταργεί τη δημοκρατία τότε τι;;;
- Ιδιαίτερα σημαντικές και οι στρεβλώσεις στα ΜΜΕ στο βαθμό που ελέγχονται ασφυκτικά από το Μαξίμου το οποίο εμφανώς προτάσσει την επικοινωνία έναντι της πολιτικής. Με δόγμα όχι να πράττουν αλλά να πείθουν ότι πράττουν, όχι να ενημερώνουν αλλά να χειραγωγούν τα κοινωνικά αντανακλαστικά, όχι να εφαρμόζουν πολιτικές με αξιακούς κώδικες αλλά να διατυπώνουν νέους κώδικες που καθαγιάζουν πολιτικές. Το άλας της Δημοκρατίας εξέλιπε, το ήθος και η κρίση οδηγούνται στο περιθώριο και η κριτική στο απόσπασμα.
- Αξίζει τέλος να αναφερθούμε και σε μια άλλη στρέβλωση της Δημοκρατίας που προκύπτει από τον τρόπο αντίδρασης στις Τουρκικές προκλήσεις που είναι πάντα ο ίδιος. Υποβάθμιση των προκλήσεων, κατευνασμός και υποχωρητικότητα με πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα εκείνο της Κάσου όπου μέσα στη διακηρυγμένη Ελληνική ΑΟΖ η κυβέρνηση δεν ασκεί επί δύο χρόνια τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Και σήμερα πανηγυρίζουν μετά βαΐων και κλάδων για συμφωνία με τη Γαλλική Meridiam αφήνοντας επικοινωνιακά να αιωρείται το ψευδέστατο ότι δια της Meridiam η Γαλλία θα υποκαταστήσει την Ελλάδα στην υπεράσπιση του εθνικού χώρου. Είναι πιο ρεαλιστικό να πιστέψουμε πως ελπίζουν ότι η Γαλλική εταιρεία θα διαπραγματευτεί ατύπως την άδεια της Τουρκίας για την πρόοδο του έργου, πράγμα απαράδεκτο. Όμως το κύριο που άπτεται εδώ της Δημοκρατίας και παραβλέπεται είναι ότι τέτοιες μεθοδεύσεις και τέτοια ενδοτικότητα δεν είναι νοητά σε εύρωστες και ευνομούμενες Δημοκρατίες. Ούτε σύμφωνα φιλίας με εκείνους που περικυκλώνουν νησιά με θαλάσσια πάρκα, που νομοθετούν δήθεν γαλάζιες πατρίδες και που κατέχουν επί 52 χρόνια τη μισή Κύπρο. Γιατί στις αληθινές Δημοκρατίες η απάντηση σε κάθε πρόκληση ή επιβουλή είναι εκ των προτέρων δεδομένη και αυτονόητη ως πάγια λαϊκή εντολή και υπηρετείται ομόθυμα από όλες τις δυνάμεις του έθνους. Κάθε άλλη πρακτική όπως οι παραπάνω της κυβέρνησης, προκύπτει μέσα από κλειστές αίθουσες όπου επιλέγουν οι λίγοι ερήμην των πολλών και αυτό συμβαίνει μόνο σε καθεστώτα. Αναλογικά ας σκεφτούμε ότι οι αρχαίοι πρόγονοι αντιμετώπισαν και νίκησαν τους Πέρσες όχι επειδή μια κλειστή ομάδα το αποφάσισε αλλά επειδή ήταν η μοναδική επιλογή της πολιτείας και των θεσμών.
Οι παραπάνω ενδεικτικές εκπτώσεις και στρεβλώσεις των θεσμών σηματοδοτούν μια Δημοκρατία που μεταλλάσσεται ώστε τα σημαίνοντα χαρακτηριστικά της να προσαρμόζονται σε προσωποπαγές αυταρχικό καθεστώς. Και σε αυτό συνηγορούν και άλλοι εμφατικοί δείκτες καθεστωτικής μετάλλαξης όπως η έξαρση του λαϊκισμού που είναι εξόχως εμφανής στα συστημικά μέσα, είτε σαν εργαλείο παραπλάνησης είτε σαν εργαλείο διάβρωσης του αισθητικού κριτηρίου του λαού. Πρωταγωνιστές της επικαιρότητας όπως ο γνωστός υπουργός-θαμώνας των καναλιών, με την αγένεια και την αμορφωσιά, τον άμετρο κυνισμό και την εμετική περί κοινωνίας αισθητική του που σε άλλες εποχές αντί για κυβερνητικό επικοινωνιακό εργαλείο θα είχε ρόλο μόνο γραφικού τύπου στις παλιές εκπομπές της κ. Αννίτας Πάνια.
Ή θέματα όπως η επιδεινούμενη ακρίβεια που ενώ οδηγεί τους Έλληνες στην οικονομική υποβάθμιση, στον κοινωνικό αποκλεισμό και στη μετανάστευση η κυβέρνηση ουδέν πράττει και αντί για συγκεκριμένο σχέδιο και μέτρα ανάταξης μεταφέρει κάθε ευθύνη στον από μηχανής θεό του διεθνούς περιβάλλοντος και στην κακή αντιπολίτευση.
Όλα αυτά, πρωτεύοντα ή δευτερεύοντα χαρακτηριστικά αποτελούν πλέον στρεβλώσεις και εκτροπές της Δημοκρατίας μας και είναι επαρκή για να διαπιστώσουμε τη μετάλλαξή της σε ενός ανδρός καθεστώς με απρόβλεπτες για την ώρα συνέπειες. Και αποτελεί επίσης τεράστια έκπτωση το γεγονός ότι ο λαός δεν έχει αντιδράσει ανάλογα σε όλα που τον θέτουν στο περιθώριο.
Όμως οι υπαίτιοι, ας μην επαναπαύονται, γιατί η αντίδραση όταν υπάρξει θα είναι έτσι απρόσμενη που μήτε τα ακριβοπληρωμένα επικοινωνιακά επιτελεία τους θα προβλέψουν την ηφαιστειακή έκρηξη που θα τους ξανακλείσει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.
Ίσως με λίγο ρομαντική διάθεση, τελικά, αξίζει να προβλέψουμε ότι τις ερχόμενες εκλογές θα κερδίσει όποιος μπορέσει να πείσει πως θα ανατάξει και θα αναβαπτίσει τη Δημοκρατία μας, τουλάχιστον στα παραπάνω. Όχι μόνο ως προς την οικονομική ανάπτυξη, την ισότητα και την αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Αλλά και ως προς την κατοχύρωση της ανεξαρτησίας και αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης, την αξιοπιστία των θεσμών, την ανεξαρτησία των μέσων και την αξιακή ανάταξη της χώρας τα οποία συνθέτουν όλα μαζί ένα ανομολόγητο όραμα για την Ελληνική κοινωνία. Αλλιώς το πολιτικό μας σύστημα θα παραμένει κατακερματισμένο και ελεγχόμενο στα όρια ασφαλείας που θέτει πάντα ο ξένος παράγοντας με εξωθεσμικά και κυρίως οικονομικά διευθυντήρια.
- Πρώτη δημοσίευση: Διαδικτυακό περιοδικό προβληματισμού & γενικής παιδείας ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, Σεπτέμβριος 2026, τεύχος 35
