Την άγνωστη στο ευρύ κοινό, αλλά τόσο σημαντική μουσική κληρονομιά της ελληνο-εβραϊκής κοινότητας, παρουσιάζει το Ινστιτούτο Θερβάντες των Αθηνών (Ιnstituto Cervantes), σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γκαίτε (Goethe-Institut) και την πρεσβεία της Ισπανίας στην Αθήνα με μία συναυλία σήμερα, Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, στις 19:30, στο Goethe-Institut Athen (Ομήρου 14-16, Αθήνα).
Στον φόρο τιμής αυτό στην πολιτιστική μνήμη της εβραϊκο-ελληνικής κοινότητας, υπό τον τίτλο “ Yiddish longing and Sephardic fire. Songs of Memory , Exile, and Identity” (Σεφαραδίτικη προσμονή και Σεφαραδίτικη φωτιά, Τραγούδια της Μνήμης, της Εξορίας και της Ταυτότητας), η φωνή της μετζοσοπράνο Μαριάντζελα Χατζησταματίου θα συμπράξει με το μουσικό σύνολο Eko de un abrazo: Βασίλης Αγροκώστας (φωνή, κιθάρα), Δημήτρης Δεμελής (βιολί), Νικόλας Μυλωνάς (κρουστά) και Ζαφείρης Κουκουσελής (ακορντεόν).
Όπως τονίζει η Μαριάντζελα Χατζησταματίου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ενόψει της εκδήλωσης, «για τους Σεφαραδίτες Εβραίους της Ελλάδας, η στιχουργική και η τραγουδοποιία αποτελούσαν ανέκαθεν αναπόσπαστο μέρος της ζωής τους και βασικά μέσα έκφρασης και επικοινωνίας. Ως λαός της διασποράς, μέσα από το τραγούδι κατέγραφαν εκφάνσεις τις θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής τους».
Ένα από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της ήταν η επίδραση που είχαν στη μορφή των τραγουδιών αυτών οι ποικίλες μουσικές παραδόσεις που κυοφορούνταν μέσα στο ελλαδικό χώρο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όχι μόνον η μουσική αλλά κι οι στίχοι στη ισπανική ”λαντίνο” διάλεκτο της κοινότητας σταδιακά εμπλουτίσθηκαν με ελληνικές και τουρκικές λέξεις.
Ιδίως, όπως τονίζει η κα Χατζησταματίου, «οι ιστορικές δοκιμασίες και οι διωγμοί που υπέστησαν καλλιέργησαν τη στιχουργική τους δεινότητα, οδηγώντας στη δημιουργία στίχων με αξιοσημείωτη ευχέρεια. Για αιώνες δημιουργούσαν νέες μελωδίες ή προσάρμοζαν τους στίχους τους σε ήδη γνωστές, μια πρακτική που χαρακτήρισε την τραγουδοποιία τους από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το Ολοκαύτωμα».
Αλλά και μετά την απελευθέρωση, πέρα από τα παραδοσιακά ρωμανιώτικα και σεφαραδίτικα και εκείνα που είχαν περιεχόμενο θρησκευτικό, κοινωνικό και κοσμικό, η ελληνο-εβραϊκή μουσική παράδοση ενσωμάτωσε και πολλά γνωστά τραγούδια της ελληνικής δισκογραφίας, μεταγεγραμμένα στα ”λαντίνο” και με πολλές παραλλαγές από τους πρωτότυπους ελληνικούς στίχους, αποδεικνύοντας πόσο βαθιά ριζωμένη ήταν η εβραϊκή κοινότητα στο ελληνικό γίγνεσθαι.
Ιδιαίτερα μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την έλευση των Μικρασιατών προσφύγων, η δημιουργική τούτη ώσμωση, που ενισχύθηκε (κυρίως στην πιο πολυάριθμη κι ομοιογενή κοινότητα της Θεσσαλονίκης) από το ραδιόφωνο και τις θεατρικές παραστάσεις και τα βαριετέ, που ήκμαζαν στον Μεσοπόλεμο, εκατοντάδες νέα τραγούδια δημοσιεύονται στις ισραηλιτικές εφημερίδες της Θεσσαλονίκης, συχνά με αναφορά στη γνωστή μελωδία πάνω στην οποία τραγουδιούνταν, βαθαίνοντας τους δεσμούς της κοινότητας με τον ελληνικό πολιτισμό. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
